"WIEDZIEĆ WIĘCEJ, TO BAĆ SIĘ MNIEJ!"

Leczenie żywieniowe u pacjenta onkologicznego – praktyczne wskazówki

Zaburzenia stanu odżywienia w chwili rozpoznania choroby nowotworowej stwierdza się u blisko połowy chorych z nowotworami złośliwymi. Szczególnie często występują one w przypadkach raka żołądka i raka trzustki. Zaburzenia związane z odżywianiem mają negatywny wpływ na przebieg i wyniki leczenia onkologicznego oraz są niezależnym negatywnym czynnikiem rokowniczym. Wśród niedożywionych pacjentów onkologicznych obserwuje się gorszą – w porównaniu z chorymi z prawidłowym stanem odżywienia – tolerancję na leczenie chemioterapią i radioterapią. Często jest to jedna z przyczyn zmniejszenia intensywności podawanej chemioterapii bądź jej przedwczesnego zakończenia. Niedożywienie sprawia, że pacjenci z chorobą nowotworową o potencjalnie dobrym rokowaniu mogą źle reagować na terapię. Właściwy sposób żywienia oraz stanu odżywienia chorego wpływa pozytywnie na prawidłowe działanie układu odpornościowego, szybkość gojenia ran, zwiększa tolerancję leczenia onkologicznego, przyspiesza odbudowę uszkodzonych komórek, zmniejsza ryzyko zakażenia, powikłań pooperacyjnych i przedwczesnego zgonu.

  • LECZENIE ŻYWIENIOWE RAKA

    IM LEPSZY STAN ODŻYWIENIA W MOMENCIE WYKRYCIA NOWOTWORU, TYM WYŻSZA SKUTECZNOŚĆ LECZENIA ONKOLOGICZNEGO I WIĘKSZA SZANSA NA POKONANIE CHOROBY. LECZENIE ŻYWIENIOWE RAKA NALEŻY POSTRZEGAĆ JAKO INTEGRALNĄ CZĘŚĆ OPTYMALNEGO LECZENIA PACJENTÓW ONKOLOGICZYCH. CHOĆ NIE ŁAGODZI ONO ŹLE WYKONANEJ OPERACJI CHIRURGICZNEJ CZY NIEDOSTATKÓW INNYCH METOD LECZENIA, TO RAZEM Z ODPOWIEDNIM PRZYGOTOWANIEM PRZEDOPERACYJNYM, OPTYMALNIE WYKONANYM ZABIEGIEM I LECZENIEM BÓLU, TWORZY ZINTEGROWANY PROGRAM, KTÓRY POPRAWIA WYNIKI LECZENIA I SKRACA CZAS HOSPITALIZACJI.

 

źródło: Flickr.com, licencja Creative COmmons

źródło: Flickr.com, licencja Creative Commons

 

LECZENIE ŻYWIENIOWE RAKA DLA OSÓB W OKRESIE OKOŁOOPERACYJNYM I PO PRZEBYTEJ OPERACJI CHIRURGICZNEJ (W OBRĘBIE JAMY BRZUSZNEJ)

Niedożywienie występujące u 30-50% chorych przyjmowanych do szpitali ma niekorzystny wpływ na wyniki leczenia. Jest ono niezależnym czynnikiem zwiększonej chorobowości i śmiertelności. Wydłuża okres pobytu chorego w szpitalu i w sposób znaczący zwiększa koszty leczenia. Ocena stanu odżywienia zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Zdrowia z 15 września 2011 roku stała się obligatoryjna dla wszystkich pacjentów przyjmowanych do szpitali, poza oddziałami ratunkowymi. Niedożywienie o chorych przyjmowanych do szpitali jest najczęściej nierozpoznawane i nieleczone, co prowadzi do rozwoju tzw. niedożywienia szpitalnego, które stanowi bezpośrednią przyczynę dłuższego pobytu w szpitalu, opóźnionego gojenia ran, zwiększonej częstości powikłań, śmiertelności oraz większych kosztów leczenia. Pacjenci przed operacją powinni mieć optymalny stan odżywienia. Stężenie albumin niższe niż 3,5 mg/dl wiąże się z komplikacjami pooperacyjnymi i dłuższym pobytem w szpitalu. Prawidłowe stężenie albumin, odzwierciedlające dobry stan odżywienia białkowego, odpowiednia podaż witamin i składników mineralnych, optymalny stan nawodnienia i dobra kontrola glikemii są ważne dla gojenia się ran związanych z operacją. U chorych na nowotwory utrata masy ciała, niedożywienie i postępujące wyniszczenie nowotworowe potęgują uczucie osłabienia, pogarszają stan ogólne sprawności psychomotorycznej oraz wzmagają ryzyko depresji. Wskutek pogłębiających się niedoborów składników odżywczych z czasem dochodzi do spadku odporności organizmu i do zwiększenia podatności na infekcje.

U osób z niedożywieniem częściej występują powikłania po operacjach chirurgicznych, do których należą:
• trudności w gojeniu się ran
• zakażenia ran
• infekcje układu oddechowego i moczowego
• zakażenie krwi bakteriami
• niewydolność oddechowa
• zaburzenia czynności i niewydolności nerek
• zaburzenia funkcji wątroby i opóźnione opróżnianie żołądka
• zespół niewydolności wielonarządowej
Żywienie przed operacją powinno trwać nie krócej niż 8-10 dni. Głównym celem opieki okołooperacyjnej jest wczesne żywienie przy użyciu zwykłej diety. U większości chorych żywieniem z wyboru powinno być zwykłe jedzenie szpitalne. Najbardziej optymalnym i naturalnym sposobem przyjmowania pokarmów przez pacjenta jest droga doustna. Tak dostarczane pożywienie jest wchłanianie z przewodu pokarmowego w sposób fizjologiczny. Konieczne jest jednak monitorowanie czy jest ono odpowiednie. U chorych niezdolnych do zjedzenia pokarmu w ilości wystarczającej do pokrycia podstawowych potrzeb można zastosować doustne suplementy do popijania, a u pacjentów nietolerujących wcale pożywienie, w większości przypadków należy rozważyć rozpoczęcie żywienia dojelitowego standardową dietą polimeryczną przez zgłębnik. Głównym celem okołooperacyjnego postępowania żywieniowego jest zmniejszenie ujemnego bilansu azotowego, zapobieganie niedożywieniu, utrzymanie masy mięśniowej i prawidłowego stanu odporności oraz przyspieszenie zdrowienia po operacji. U większości chorych nocne głodzenie przed operacją nie jest konieczne. Osoby bez zwiększonego ryzyka zachłyśnięcia mogą przyjmować płyny do 2 godzin przed rozpoczęciem znieczulenia. Spożywanie pokarmów stałych jest dozwolone do 6 godzin przed rozpoczęciem znieczulenia.

  • LECZENIE ŻYWIENIOWE RAKA

    ODPOWIEDNIO WCZESNE ROZPOCZĘCIE LECZENIA ŻYWIENIOWEGO U CHORYCH Z NOWOTWORAMI MA DUŻE ZNACZENIE, PONIEWAŻ MOŻE WPŁYWAĆ NA ROKOWANIE, CZAS TRWANIA I PRZEBIEG TERAPII ANTYRAKOWEJ ORAZ MOŻLIWOŚĆ JEJ KONTYNUACJI

 

1. Zwiększ liczbę posiłków do 6-8 dziennie, zmniejsz natomiast ich objętość
2. Stopniowo rozszerzaj dietę, dostosowując ją do swojej indywidualnej tolerancji
3. Wszystkie potrawy powinny być gotowane i rozdrabniane, a w razie potrzeby – rozcieńczane płynami
4. Jedz wolno i dokładnie gryź
5. Wybieraj produkty o niskim stopniu przetworzenia (naturalne, niepoddane marynowaniu, peklowaniu, wędzeniu)
6. Zalecane produkty to: pszenne pieczywo, biszkopty, drobne makarony i kasze, biały ryż, gotowane warzywa, pieczone jabłka, rozgniecione banany, rozcieńczone soki warzywne i owocowe, gotowane i rozdrobnione mięso z kurczaka, indyka i chudych ryb, gotowane jaja, zupy na wywarach warzywnych, chude produkty mleczne, niewielkie ilości świeżego masła, łagodne przyprawy, niegazowana woda mineralna, słaba herbata, kisiele i budynie na chudym mleku
7. Unikaj takich potraw jak: frytki, placki ziemniaczane, kotlety smażone w panierce, pieczywo razowe, surowe warzywa kapustne i cebulowe, nasiona roślin strączkowych, tłuste wędliny, smalec, śmietana, słodycze, ciastka, ocet, alkohol, kawa, napoje gazowane

 

WSKAZÓWKI ŻYWIENIOWE DLA PACJENTÓW W CZASIE LECZENIA RADIOTERAPIĄ

1. Zwiększ liczbę posiłków do 5-6 dziennie
2. Mniej więcej 2 godziny przed naświetlaniem i bezpośrednio po nim nie należy spożywać pokarmów
3. W przypadku niektórych nowotworów układu krwiotwórczego konieczne może okazać się włączenie diety bezglutenowej, która polega na eliminacji zbóż zawierających gluten (pszenica, żyto, owies, jęczmień) i produktów z ich udziałem. Dieta bezglutenowa w czasie naświetlania i 1 miesiąc po nim pozwoli uniknąć wielu nieprzyjemnych objawów nieporządanych
4. Ogranicz ilość tłuszczu w diecie (wybieraj chude produkty, unikając czekolady, słodyczy, orzechów, do potraw dodawaj tylko niewielkie ilości oleju rzepakowego, lnianego lub oliwy z oliwek)
5. Zwiększ spożycie produktów bogatych w białko (chude mięso, chude ryby, chude mleko, przetwory mleczne, jaja)
6. Jeśli Twój organizm źle toleruje mleko i jego przetwory, unikaj ich w trakcie leczenia i spróbuj włączyć do diety ponownie po zakończeniu radioterapii. Możesz spróbować zastąpić je produktami bezlaktozowymi lub sojowymi (mleko sojowe)
7. Zwiększ spożycie warzyw i owoców do około 500g dziennie. Najlepiej przyjmuj je ugotowane oraz w każdej postaci, w której będą tolerowane
8. W przypadku niechęci do spożywania mięsa i ryb rozdrabniaj je, a następnie dodawaj do potraw, np. zup czy sałatek

 

  • JAK ROZPOZNAĆ ZESPÓŁ WYNISZCZENIA NOWOTWOROWEGO ?

    Zgodnie z kryteriami opracowanymi przez Cachexia Consensus Working Group wyniszczenie nowotworowe występuje u osoby, u której stwierdzono niezamierzony ubytek 5% masy ciała w czasie 3-6 miesięcy lub u pacjenta z BMI <20,0kg/m2 gdy wystąpiły przynajmniej 3 z 5 wymienionych kryteriów: 1. Anoreksja; 2.Obniżająca się siła mięśni; 3.Znużenie (zmęczenie) fizyczne i psychiczne; 4.Niski beztłuszczowy wskaźnik masy ciała; 5.Odchylenia w badaniach biochemicznych: zwiększone stężenie markerów zapalnych CRP >5,0 mg/l, IL-6 >4,0 pg/ml, anemia.

 

LECZENIE ŻYWIENIOWE RAKA W CZASIE LECZENIA CHEMIOTERAPIĄ

1. Dieta pacjenta powinna być łatwostrawna, zawierać większą ilość białka (produkty wysokobiałkowe należy spożywać w każdym posiłku), i być zarazem urozmaicona
2. Zwiększ ilość warzyw i owoców (przynajmniej do 500 g dziennie) i staraj się chociaż połowę z nich spożywać w postaci świeżej, chyba, że powoduje to przykre dolegliwości.
3. Na 2 godziny przed podaniem chemii i bezpośrednio po zabiegu nie powinno się przyjmować żadnych pokarmów.
4. Unikaj mleka, zastępując je fermentowanymi napojami mlecznymi.
5. Zrezygnuj czasowo ze swoich ulubionych posiłków lub jedz je wyłącznie pomiędzy poszczególnymi cyklami leczenia, aby zapobiec wytworzeni trwałej niechęci do nich (zmiany odczuwania smaku, nudności, wymioty lub biegunki będące skutkiem ubocznym chemoterapii mogą kojarzyć się z ich spożyciem.

  • LECZENIE ŻYWIENIOWE RAKA

    CHORY POWINIEN TRAKTOWAĆ POŻYWIENIE JAK LEKARSTWO. NAWET JEŚLI NIE ZAWSZE SPRAWIA ONO PRZYJEMNOŚĆ, TO ZWIĘKSZA SZANSE NA ZWALCZENIE CHOROBY. WAŻNA JEST NIE TYLKO ILOŚĆ ŻYWNOŚCI, ALE JEJ JAKOŚĆ. WYBIERAJ PRODUKTY ŚWIEŻE, KTÓRTKO PRZECHOWYWANE, O NISKIM STOPNIU PRZETWORZENIA I Z MAŁĄ ILOŚCIĄ SUBSTANCJI DODATKOWYCH. ZADBAJ O MIŁĄ I PRZYJAZNĄ ATMOSFERĘ SPOŻYWANIA POSIŁKÓW ORAZ O ESTETYCZNY WYGLĄD STOŁU I POTRAW. ZAMIAST WYWIERAĆ NACISK NA CHOREGO, KTÓRY BORYKA SIĘ Z JADŁOWSTRĘTEM, STARAJ SIĘ ŁAGODNIE ZACHĘCAĆ GO DO JEDZENIA. STARAJ SIĘ JEŚĆ KILKA RAZY W CIĄGU DNIA NIEWIELKIE PORCJE, NA MAŁYCH TALERZYKACH. JAKO OPIEKUN ROZMAWIAJ Z CHORYM NA TEMAT JEGO PROBLEMÓW ZWIĄZANYCH Z CHOROBĄ I ŻYWIENIEM ORAZ NIE WAHAJ SIĘ PROSIĆ O WSPARCIE SPECJALISTÓW – DIETETYKA LUB LEKARZA.

 
Leczenie żywieniowe raka u pacjenta onkologicznego. Opracował Jarosław Gośliński, portal onkologiczny zwrotnikRaka.pl, bibliografia: M.Jarosz, I.Sajór, Żywienie chorych z nowotworami, Instytut Żywności i żywienia Warszawa 2012; Pod red. L.Sobotka, Podstawy żywienia klinicznego, Kraków 2013; Red. B. Szczygieł, Niedożywienie związane z chorobą, Warszawa 2012; pod red. D. Gajewska, Podstawy żywienia i dieto terapia, Wrocław 2011, Red. M. Jarosz, Zasady prawidłowego żywienia chorych w szpitalach, Warszawa 2011

 

ZOBACZ:  WSPARCIE ŻYWIENIOWE  I DIETA DLA PACJENTÓW ONKOLOGICZNYCH – PORADNIK

WIĘCEJ ARTYKUŁÓW W PORADNI POMOC NA RAKA

 

Leczenie żywieniowe u pacjenta onkologicznego – praktyczne wskazówki
4.2 (84%) 5 votes
About the Author
 

Powiązane artykuły


Świadomość profilaktyki raka szyjki macicy – dane z raportu

Jak wynika z badania zrealizowanego na zlecenie Ogólnopolskiej Organizacji „Kwiat Kobiecości” przez agencję badawczą IQS kobiety mają wysoką świadomość na temat konieczności wykonywania badań...
Opublikowane 21 Lut 2017

Konferencja MAGIS IN MEDICINAE 2017

1 kwietnia 2017 roku na terenie Uniwersytetu Medycznego im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu odbędzie się II edycja ogólnopolskiej konferencji MAGIS IN MEDICINAE. Wydarzenie organizowane przez Studenckie...
Opublikowane 17 Lut 2017

Hematologia 2017 – Najnowsze doniesienia po konferencji ASH w San Diego

9 marca 2017 roku w Centrum Prasowym PAP przy ulicy Brackiej 6/8 w Warszawie odbędzie się konferencja Hematologia 2017 – Najnowsze doniesienia po konferencji ASH w San Diego organizowana przez...
Opublikowane 17 Lut 2017

Akademia Raka Piersi 2017

Wydawnictwo Lekarskie PZWL zaprasza do udziału w kolejnej edycji Akademii Raka Piersi, która odbędzie się w Łodzi, Bydgoszczy oraz w Rzeszowie. Podczas spotkania zostaną przedstawione najnowsz...
Opublikowane 13 Lut 2017

Czternaście ciekawych konferencji onkologicznych dla specjalistów w 2017 roku

Rok 2017 prezentuje się bardzo atrakcyjnie, jeśli chodzi o warsztaty i konferencje onkologiczne. Publikujemy zestawienie najciekawiej zapowiadających się wydarzeń edukacyjnych dla specjalistów z branży...
Opublikowane 11 Lut 2017
Więcej w kacheksja, leczenie żywieniowe raka, niedożywienie
Kacheksja nowotworowa – wyniszczenie. Objawy i leczenie.

Osoby z chorobą nowotworową bardzo często tracą na wadze. Brak apetytu i łaknienia to następstwo zmian zachodzących w...

Zamknij