"WIEDZIEĆ WIĘCEJ, TO BAĆ SIĘ MNIEJ!"

Wsparcie żywieniowe i rola dietetyka w opiece nad pacjentem paliatywnym

Opieka paliatywna definiowana jest przez Światową Organizację Zdrowia jako „podejście poprawiające jakość życia pacjentów i ich rodzin stawiających czoło problemowi związanemu z chorobami zagrażającymi życiu, poprzez zapobieganie i odejmowanie cierpienia przez środki wczesnej identyfikacji, trafną ocenę i leczenie bólu i innych problemów fizycznych, psychospołecznych i duchowych”. Celem opieki paliatywnej jest zapewnienie komfortu i maksymalizowanie jakości życia chorego. Specjalistyczna opieka paliatywna to wsparcie udzielane przez interdyscyplinarny i wielobranżowy zespół specjalistów w skład którego wchodzi lekarz, pielęgniarka, psychoonkolog, pracownik socjalny, duchowny, fizjoterapeuta i dietetyk.

  • FUNDAMENTALNE ZASADY OPIEKI PALIATYWNEJ OBEJMUJĄ:

    1. Dążenie do pełni życia, ale z szacunkiem wobec śmierci jako normalnego procesu
    2. Nieprzyspieszanie ani opóźnianie śmierci
    3. Przynoszenie ulgi w cierpieniu i innych niepokojących objawach choroby
    4. Integrację psychologicznych i duchowych aspektów opieki
    5. Oferowanie systemu wspierającego dla pacjentów, aby mogli żyć tak aktywnie, jak to jest możliwe, aż do śmierci
    6. Oferowanie systemu wspierającego rodziny i bliskich pacjentów w radzeniu sobie z chorobą bliskiej osoby i przeżywaniem żałoby po stracie

 

WSPARCIE DIETETYCZNE W CHOROBIE NOWOTWOROWEJ

Właściwe wsparcie dietetyczne w opiece paliatywnej powinno opierać się na stałej obserwacji pacjenta, jego stanu i potrzeb oraz na dostosowywaniu zaleceń dietetycznych do etapu choroby. Cele leczenia żywieniowego w opiece paliatywnej zmieniają się wraz z postępem samej choroby. We wczesnych etapach choroby nowotworowej potrzebne jest intensywne leczenie żywieniowe, które ma na celu umożliwienie pacjentowi:

– sprostanie wymogom metabolicznym wynikającym z choroby i leczenia
– odnowę tkanek organizmu i zapobieganie zakażeniom
– utrzymanie dobrego samopoczucia i jakości życia.

 

W późniejszej fazie choroby nowotworowej, paliatywna opieka dietetyczna koncentruje się jednak przede wszystkim na kontroli objawów i interwencjach dietetycznych, których celem jest poprawa jakości życia.

Wykształceni dietetycy są specjalistami w zakresie odżywiania się i są w stanie przełożyć naukowe teorie na praktyczne porady dla pacjentów, opiekunów i innych pracowników ochrony zdrowia. Ich rolą jest przede wszystkim poprawa jakości życia pacjenta. Profesjonalne poradnictwo żywieniowe obejmuje ocenę stanu odżywienia pacjenta, określenie indywidualnych celów dla pacjenta w zakresie odżywiania, zapewnienie specjalistycznej porady dietetycznej na wszystkich etapach opieki i leczenia i praktycznych wskazówek na temat przygotowywania żywności, suplementacji, poprawy wartości energetycznej posiłków, zapewnienie wsparcia emocjonalnego i psychologicznego pacjentów.

Rola dietetyka w czasie opieki paliatywnej nad pacjentami w końcowej fazie życia jest ważna, ale wymaga wiedzy, konsultacji i wsparcia z ogólnospecjalistycznym zespołem. Istotne jest, aby nie zakładać, że dietetyk ma obowiązek do uzupełniania wszystkich niedoborów żywieniowych, ze szkodą dla innych celów terapeutycznych i niezależnie od woli pacjenta. Zapewnienie odpowiedniego żywienia i nawodnienia może pozostać celem terapii, ale może stać się wtórnym środkiem wspomagającym, przy usuwaniu uczucia dyskomfortu, niepokoju czy cierpienia związanego z przyjmowaniem pokarmu i płynów. Dietetycy odgrywają główną rolę w kierowaniu potrzebami żywieniowymi pacjentów opieki paliatywnej. Jako eksperci muszą oni zagwarantować, że pomoc i wsparcie w odżywianiu nie będą na tyle inwazyjne i nie do zaakceptowania, że pogorszą, zamiast polepszą jakość życia pacjenta. Wyzwaniem dla dietetyków pracujących pacjentami w opiece paliatywnej jest takie wykorzystanie posiadanej wiedzy i doświadczenia, aby móc sprostać indywidualnym potrzebom pacjenta, którego wymagania i cele terapeutyczne mogą ulegać szybkim zmianom.
 

Licencja Creatvie Commons, flickr.com

 

 

GŁÓWNE CELE I WYZWANIA TERAPII ŻYWIENIOWEJ W OPIECE PALIATYWNEJ

  1. Ograniczenie spadku sprawności chorego przez zachowanie właściwej masy ciała
  2. Leczenie dietetyczne i niwelowanie objawów wpływających negatywnie na stan odżywienia chorego takich jak utrata apetytu, owrzodzenia jamy ustnej, zaburzenia smaku, nudności, wymioty, biegunka
  3. Wspieranie chorych, rodzin i opiekunów w dokonywaniu odpowiedniego wyboru żywności
  4. Poprawianie walorów smakowych i estetycznych posiłków oraz kontrola ich wartości energetycznej i jakościowej
  5. Udzielanie pomocy przy karmieniu pacjenta
  6. Edukacja i rozwianie błędnych przekonań co do żywności i wsparcia żywieniowego

 

ETYKA SZTUCZNEGO ODŻYWIANIA I PODAWANIA PŁYNÓW U PACJENTÓW TERMINALNYCH

Podjęto wiele dyskusji na temat – kiedy, gdzie i w jaki sposób właściwie zapewnić pacjentowi onkologicznemu w fazie terminalnej sztuczne odżywianie i podawanie płynów. Większość z nas jest uczona od dziecka, że jedzenia i pice są niezbędne do życia. Doustne przyjmowane pokarmów i płynów jest podstawową potrzebą człowieka i nie powinno być wstrzymywane czy zupełnie zaniechane. Jednakże pod koniec życia ochota do jedzenia i picia zmniejszają się, a spożycie naturalne spada. Obecne postępy w technologii pozwoliły uczycie sztuczne karmienie możliwe dla większej liczby pacjentów.

O ile istnieją dowody naukowe, że żywienie sztuczne poprzedzające definitywne leczenie onkologiczne, w tym zabieg chirurgiczny, może pomóc w stabilizowaniu masy ciała pacjenta, poprawia jakoś życia i przyczynia się do uzyskanie lepszych wyników leczenia, to nie ma jednak potwierdzonych doniesień, aby sztuczne odżywianie przedłużało życie pacjentom z zaawansowanym rakiem. Kwestie etyczne dotyczące stosowania sztucznego żywienia i podawania płynów pacjentom potrzebującym opieki paliatywnej powinny być określone za pomocą czterech głównych zasad etyki medycznej: poszanowania niezależności pacjenta, obowiązku niewyrządzania krzywdy naumyślnie, dobroczynności i sprawiedliwości.

Jednocześnie należy podkreślić, że odstawienie kroplówki lub karmienia enteralnego mogą powodować u pacjentów i ich rodzin poczucie, że zostali opuszczeni. Tego typu interwencje, które mogą wydawać się bezsensowne personelowi szpitalnemu, mogą być postrzegane przez rodzinę i chorego jako przejawy kontynuowania wsparcia medycznego i nadziei. Rolą lekarza czy dietetyka opiekującego się pacjentem i jego rodziną na tym etapie postępowania jest wyjaśnienie wszelkich wątpliwości i umiejętne doinformowanie. Wnioski z badań dotyczących zagadnień żywieniowych w opiece terminalnej pokazują, że wstrzymanie sztucznego odżywiania i nawadniania w stanie terminalnym w małym stopniu wpływa na długość pozostałego życia, natomiast poprawia komfort pacjenta. W tym kontekście uwaga rodziny powinna zostać „umiejętnie przekierowana z zamartwiania się o techniczne problemy dotyczące karmienia, na wspólne wykorzystanie i spędzenie pozostałego czasu z pacjentem”.

 

Wyzwania żywieniowe w opiece paliatywnej, opracował Jarosław Gośliński, bibliografia: M.S. Watson, C.F. Lucas, A.M. Hoy, I.N. Back, Opieka paliatywna, Wrocław 2007; Pod red. J. Chojnacki, Dietetyka i żywienie kliniczne, Wrocław 2013.

 

ZOBACZ:  FAZA PALIATYWNA CHOROBY NOWOTWOROWEJ – WSPARCIE

 

Wsparcie żywieniowe i rola dietetyka w opiece nad pacjentem paliatywnym
4.75 (95%) 4 votes
About the Author
 

Powiązane artykuły


Kampania Piękna bo Zdrowa 2017 – „Wpadnij na przegląd do ginekologa”

21 stycznia 2017 roku, po raz ósmy, wystartuje Ogólnopolska Kampania Społeczna Piękna bo Zdrowa, zainicjowana przez Ogólnopolską Organizację Kwiat Kobiecości. Tegoroczna edycja akcji odbywa się pod hasłem...
Opublikowane 17 Sty 2017

Europejski Tydzień Profilaktyki Raka Szyjki Macicy. Pink Lips Project 2017

Zbliża się Europejski Tydzień Profilaktyki Raka Szyjki Macicy (European Cervical Cancer Prevention Week), którego tegoroczna edycja przypada na 22-28 stycznia 2017 roku. W ramach wydarzenia odbywają się...
Opublikowane 16 Sty 2017

Bezpłatna diagnostyka zmian piersi w warszawskiej Klinice WILMED

Centrum medyczne WILMED prowadzi nabór pacjentek do programu uzupełniającej diagnostyki zmian piersi nowoczesnym urządzeniem BRASTER.   Do rozwoju komórek nowotworowych przyczyniają się dwa procesy:...
Opublikowane 15 Sty 2017

Inauguracja Forum Raka Płuca

Rak płuca jest najczęściej diagnozowanym nowotworem złośliwym w Polsce – co piąty pacjent i co dziesiąta pacjentka onkologiczna choruje na raka płuca. Na leczenie tej grupy chorych Ministerstwo Zdrowia...
Opublikowane 12 Sty 2017

Dwanaście ciekawych konferencji onkologicznych dla specjalistów w 2017 roku

Rok 2017 prezentuje się bardzo atrakcyjnie, jeśli chodzi o warsztaty i konferencje onkologiczne. Publikujemy zestawienie najciekawiej zapowiadających się wydarzeń edukacyjnych dla specjalistów z branży...
Opublikowane 10 Sty 2017
Więcej w opieka paliatywna
Ból nowotworwory – leczenie

Problem leczenia bólu u chorych na nowotwory jest niezwykle ważnym elementem postępowania terapeutycznego w szeroko rozumianej onkologii i...

Zamknij