kontakt@zwrotnikraka.pl

SKUTKI UBOCZNE CHEMIOTERAPII

skutki uboczne chemioterapiiLeczenie onkologiczne skierowane jest przede wszystkim na komórki nowotworowe. Niestety skutki uboczne chemioterapii i jej toksyczność dotyczy również zdrowych komórek. W organizmie człowieka jest wiele tkanek i narządów, których komórki nieustannie się dzielą i odnawiają. Cebulki włosowe czy błona śluzowa przewodu pokarmowego to przykłady zdrowych tkanek, które intensywnie odnawiają się ze względu na wiele pełnionych funkcji. Właśnie te odnawiające się komórki padają ofiarą chemoterapii, chociaż nie przeciwko nim jest ona skierowana. Skutki uboczne chemioterapii powodują wypadanie włosów, bo przejściowo nie ma komórek, które je utrzymują i powodują wzrost. Chorym dokucza biegunka po chemioterapii, ponieważ występuje niedobór komórek naturalnej wyściółki przewodu pokarmowego. Pojawia się gorączka i leukopenia (zmniejsza się liczba komórek odpornościowych), a bakterie oraz wirusy, które normalnie rezydują w organizmie stają się dla nas niebezpieczne. Na skutek ubytku zdrowych komórek w jamie ustnej mogą pojawić się różnego rodzaju naloty i owrzodzenia, podobnie jak w narządzie rodnym, gdzie dochodzi do nadżerek. Te komórki jednak się powoli odnawiają – zawsze pozostaje ogromna pula komórek bardziej odpornych na działanie chemioterapeutyku, które staną się źródłem odnowy. Ważne jest, że rak jest bardziej niż zdrowe komórki wrażliwy na działanie leku, gdyż ma więcej receptorów i szybciej wchłania podaną substancję. Choć byłoby idealnie, aby chemia nie atakowała zdrowych komórek, to jest to na dzień dzisiejszy niestety niemożliwe. Na szczęście współczesna medycyna potrafi skutecznie kontrolować skutki uboczne chemioterapii.

SKUTKI UBOCZNE CHEMIOTERAPII – INFORMACJE

Działania niepożądane chemioterapii wynikają z małej specyficzności cytostatyków – to znaczy z faktu, że leki te, niszcząc komórki nowotworowe, uszkadzają również zdrowe tkanki. Dotyczy to zwłaszcza komórek szybko dzielących się – np. szpiku kostnego i nabłonków. Część powikłań szybko mija i nie uszkadza trwale organizmu. Część może jednak stanowić nagłe zagrożenie życia (np. gorączka neutropeniczna) albo nabrać charakteru zmian utrwalonych (np. kardiomiopatia poantracyklinowa). Niezależnie od nasilenia, działania niepożądane są bardzo uciążliwe dla pacjentów i stały się jednym z powodów złej sławy chemioterapii. Na szczęście w zdecydowanej większości można z nimi skutecznie walczyć i zapobiegać im. Kontrolowane skutki uboczne chemioterapii, choć przykre, nie stanowią zagrożenia dla życia pacjenta.

Rodzaj uszkodzeń i wynikające z nich objawy niepożądane mogą być podobne dla różnych leków cytostatycznych np. granulocytopenia, małopłytkowość, zmniejszenie odporności, nudności i wymioty. Z drugiej strony poszczególne leki przeciwnowotworowe mogą wpływać w sposób swoisty na określone narządy, np. po analogach platyny obserwuje się uszkodzenia nerek.

Warunkiem rozpoczęcia chemioterapii jest obecność odpowiedniej rezerwy szpikowej. Liczba granulocytów obojętnochłonnych musi być równa przynajmniej 1,5 K/ul, a liczba płytek krwi powyżej 100 K/ul.

Choć toksyczność jest zjawiskiem negatywnym, gdyż pacjent cierpi, odczuwa ból i dyskomfort, z drugiej strony, jest dla lekarza bardzo ważnym sygnałem. Może oznaczać, że nowotwór prawdopodobnie także jest bardzo wrażliwy na podawany lek. Nadwrażliwość organizmu na działanie chemii dotyczy z dużą dozą prawdopodobieństwa również samego nowotworu. Należy dodać, że przy chemioterapii powstała cała gałąź leczenia wspomagającego, czyli zabezpieczającego przed skutkami ubocznymi chemii. Istnieje cała gama różnych leków, które pomagają łagodzić skutki uboczne chemioterapii np. leków przeciwwymiotnych czy stymulujących odbudowę białych ciałek krwi.

Aby być obiektywnym należy dodać, że istnieją przesłanki kliniczne, które świadczą o tym, że leczenie chemioterapią samo w sobie może wpływać na powstanie kolejnego raka, który ujawni się po latach. Agresywna chemia może spowodować zachorowanie wiele lat później. Pozytywne efekty walki z rakiem za pomocą chemioterapeutyków i szansa na wyleczenie pacjenta wysoce przewyższają jednak to niewielkie ryzyko.

CHEMIOTERAPIA – NAJCZĘSTSZE SKUTKI UBOCZNE

-nudności i wymioty;

-wypadanie włosów i łysienie;

-szkodliwe działanie na błony śluzowe, skórę i paznokcie;

-biegunka;

-zaparcia;

-zespół śluzówkowy;

-uszkodzenia i zaburzenia pracy szpiku kostnego (neutropenia, małopłytkowość, niedokrwistość);

-zaburzenia układu rozrodczego i libido;

-uszkodzenia układu nerwowego (neurotoksyczność);

-upośledzenie funkcji układu moczowego;

-uszkodzenia mięśnia sercowego (kardiotoksyczność), miąższu płucnego (pneumotoksyczność);

-objawy grypopodobne;

-zatrzymywanie płynów.

Skutki uboczne chemioterapii, bibliografia
J. Markowska, R. Mądry, Terapie wspomagające w nowotworach złośliwych, Wrocław 2011.
K. Krzemieniecki, Leczenie wspomagające w onkologii, Poznań 2008.
Z. Wronkowski, S. Brużewicz, Chemioterapia i radioterapia, Warszawa 2007.

SKUTKI UBOCZNE CHEMIOTERAPII 5.00/5 (100.00%) 2 votes
 

Podobne artykuły

Przeczytaj poprzedni wpis:
cytostatyki, działanie i rodzaje
CYTOSTATYKI – RODZAJE I DZIAŁANIE

Chemioterapia jest metodą systemowego leczenia nowotworów złośliwych za pomocą leków cytostatycznych (cytostatyków). Cytostatyki są najdłużej znaną grupą leków...

Zamknij