Na temat leczenia w Centrum Onkologii krąży wiele mitów. Wizyta u onkologa to nie wyrok śmierci – choć w większości przypadków łączy się ona z uściśleniem rozpoznania i początkiem trudnego leczenia. Warto pamiętać, że w Polsce onkolog przyjmuje pacjentów bez skierowania. Aby zapisać się na konsultację u specjalisty z zakresu onkologii nie potrzebujesz żadnego specjalnego druku. Skierowanie może być natomiast wymagane w przypadku rejestracji do Poradni Chirurgii Onkologicznej, Poradni Opieki Paliatywnej i Leczenia Bólu oraz Poradni Genetyki Onkologicznej. Sprawdź jak przebiega pierwsza wizyta na onkologii i jak się do niej dobrze przygotować.

Każdy pacjent, który podejrzewa u siebie nowotwór, może przyjść i poprosić o poradę onkologiczną. Podczas rejestracji wyznaczony zostanie termin wizyty, podczas której przyjmie Ciebie na konsultację onkolog. Do dopełnienia formalności wymagane jest posiadanie ważnego ubezpieczenia zdrowotnego oraz dowodu osobistego.

Poniższy poradnik dla Pacjentów poświęcony onkologii powstał we współpracy ze specjalistami z Europejskiego Centrum Zdrowia w Otwocku.


Pierwsza wizyta u onkologa

Pierwszą procedurą, z którą osoba odwiedzająca Poradnię onkologiczną spotyka się po rejestracji – jest zebranie wywiadu. Pacjent jest proszony o padanie informacji, dlaczego pojawił się w Centrum Onkologii, czy i jak był wcześniej leczony, na co chorował oraz jakie objawy chorobowe skłoniły go do wizyty. Te wstępne czynności wykonuje najczęściej doświadczona pielęgniarka onkologiczna, która przeprowadza wywiad oraz zakłada historię choroby. W czasie tej rozmowy pacjent ma prawo wskazać bliską osobą, którą będzie wolno informować o jego stanie zdrowia.

Pierwsza wizyta u onkologa jest zwykle dla pacjenta bardzo stresującym wydarzeniem. Często zdarza się, że po wyjściu z gabinetu lekarskiego Pacjent uświadamia sobie, że zapomniał zadać wiele pytań lub nie pamięta ważnych szczegółów. Dlatego warto jest przygotować się do takiej wizyty. Dobrze, aby w trakcie wizyty Pacjentowi towarzyszyła osoba bliska, która poza wsparciem pomoże także w zapamiętaniu istotnych informacji. Bardzo pomocne jest, gdy Pacjent ma podstawową wiedzę na temat swojej choroby. W tym celu można skorzystać z wielu portali internetowych dla pacjentów. Ważne, by nie traktować wszystkich zebranych tam wiadomości jako pewnych, a jedynie jako podstawę do sprawnej i rzeczowej rozmowy z onkologiem. Warto jest również przygotować listę pytań do lekarza – doradza mgr Henryka Kubaj – specjalista pielęgniarstwa onkologicznego z Oddziału Onkologii Klinicznej i Chemioterapii Europejskiego Centrum Zdrowia Otwock.


Czym zajmuje się onkolog?

Po zakończeniu wywiadu pacjent trafia najczęściej do gabinetu lekarskiego. Badanie, które wykonuje onkolog polega przede wszystkim na rozmowie – jest to tak zwana anamneza, czyli badanie podmiotowe. Lekarz zadaje pytania o to, co pacjenta boli, o rodzaj i okres trwania jego dolegliwości i o stan zdrowia. Później następuje badanie fizykalne – czyli przedmiotowe, polegające na przebadaniu ciała pacjenta wzrokiem, słuchem i dotykiem. Jeśli przypadek kwalifikuje się do leczenia w danej placówce, to ustalony zostaje termin kolejnych szczegółowych badań, które uściślą rozpoznanie, albo termin samego leczenia.

Badania specjalistyczne wymagają najczęściej rezerwacji terminu na określony dzień i dodatkowego przygotowania ze strony samego pacjenta (np. trzeba być na czczo). Po uzyskaniu szczegółowych danych o stanie zdrowia i szczegółowej analizie badań diagnostycznych, onkolog proponuje odpowiedni schemat leczenia – plan radioterapii, operację chirurgiczną, bądź schemat chemoterapii (albo połączenie kilku metod jednocześnie).

Diagnostyka pacjenta wyposażonego w kartę diagnostyki i leczenia onkologicznego DiLO odbywa się w ramach tzw. szybkiej ścieżki. Zielona karta DiLO to specjalne skierowanie wydawane przez lekarzy podstawowej opieki medycznej lub lekarzy z poradni specjalistycznych. Karta onkologiczna zapewnia uprzywilejowanie w terminach rejestracji na badania dodatkowe. Po pełnym zdiagnozowaniu nowotworu rozpoczyna się proces leczenia onkologicznego.

Wielu pacjentów, którzy trafiają na konsultacje do poradni onkologicznej nie wymaga leczenia – nie mają oni nowotworu, bądź ich terapia może być realizowane w innych placówkach, które nie są sensu stricto onkologiczne. Dotyczy to przede wszystkim leczenia operacyjnego, które może być prowadzone na oddziałach chirurgii nieonkologicznej.

Pamiętaj, że onkologia to dziedzina medycyny, która poczyniła w ostatnich latach znaczące postępy. Wiele nowotworów jest trwale wyleczalnych. Im szybciej zdiagnozowana choroba, tym większe szanse na skuteczną terapię raka!

Jak przygotować się do wizyty u onkologa?

Aby pacjent mógł świadomie uczestniczyć w procesie leczenia musi usłyszeć i dobrze zrozumieć diagnozę. Obowiązkiem lekarza-onkologa, który przekazuje tę informację, jest wytłumaczenie jej znaczenia oraz przedstawienie choremu w możliwie najprostszy sposób istoty choroby. Pacjent ma prawo domagać się takiej wiedzy od lekarza. Nie chodzi tu o nazwę czy typ histopatologiczny guza, ale również opisanie konkretnej sytuacji chorego.

Pacjent onkologiczny powinien dokładnie wiedzieć jak poważna jest jego choroba, jak długo potrwa proces diagnostyki, leczenia i dochodzenia do zdrowia oraz jakie będą skutki uboczne. Inna sytuacja występuje w przypadku pierwszego stopnia klinicznego zaawansowania, a inna, kiedy rak jest w stopniu czwartym. Chodzi więc o swoistą personalizację nowotworu. Najgorzej, jeśli pacjent musi podejmować decyzje o leczeniu, nie wiedząc co go czeka i jakie będą konsekwencje jego postanowień.

Onkolog

W ciągu wieków ukształtowała się w medycynie struktura hierarchiczna, w której to lekarz onkolog podejmuje decyzje, a pasywny pacjent powierza się bez reszty ekspertowi. Wiedza lekarza i szacunek jakim był otaczany, budziły respekt i nie pozwalały leczonemu na próbę zrozumienia, co dzieje się w jego ciele. Zawężenie poszczególnych specjalności medycznych zwiększyło dystans i dostęp do informacji oraz dodatkowo ograniczyło czas kontaktu pacjent-onkolog. Może to skutkować u niektórych pacjentów poczuciem i doświadczeniem niezadowalającej komunikacji z pracownikami służby zdrowia.

Nadal obecny jest w Polsce styl komunikacji naukowej – podobny do bezosobowej lektury książki, w której jest opis choroby i jej konsekwencje. Taki przekaz wyrażony jest przez lekarza onkologa w fachowym i niezrozumiałym dla pacjenta języku. Na szczęście to się powoli zmienia, a chory traktowany jest jako partner.

Masz prawo być poinformowanym – proś onkologa o informacje!

Warto podkreślić iż: najważniejszym prawem pacjenta onkologicznego jest prawo do bycia poinformowanym.

Każdy chory powinien być traktowany nie przedmiotowo, ale jako podmiot, który ma prawo do decydowania o sobie i wyrażania lub niewyrażania zgody na proponowane mu przedsięwzięcia medyczne. Informowanie pacjenta jest obowiązkiem lekarza. Onkolog powinien w możliwie najprostszy sposób zapoznać chorego ze standardami leczenia obowiązującymi we współczesnej onkologii dla jego konkretnego przypadku. Jeśli nie spełnia on swojej powinności, chory powinien się dopominać informacji i prosić o przekazanie mu stosownej wiedzy.

Wielu onkologów wciąż jeszcze uważa, że pacjent nie musi wiedzieć, bo i tak nic z tego nie zrozumie. Prawidłowe informowanie i wynikająca z niego zgoda to istotny element uczestnictwa pacjenta w terapii i dobrej współpracy z personelem medycznym. Natomiast, jeśli chory będzie odczuwał deficyt wiedzy, będzie miał poczucie lekceważenia, pomijania i nie będzie wewnętrznie przekonany do wyborów, jakich dokonuje jego onkolog, to pojawią się w nim lęki, strach i niechęć do świadomego współuczestniczenia w terapii.


Jak przygotować się do wizyty u onkologa?

Jeśli planujesz wizytę na onkologii, poniższe rady mogą okazać się pomocne. Być może usłyszysz pierwszą diagnozę, może zaproponowane zostanie Ci leczenie lub będzie to zwykła wizyta kontrolna. Niezależnie od tego, jaki jest powód konsultacji u onkologa – warto się odpowiednio przygotować.

Pierwsza wizyta u lekarza onkologa może przebiegać różnie. Zależy to przede wszystkim od tego czy pacjent zgłasza się na potwierdzenie diagnozy, którą uzyskał już w trakcie diagnostyki, czy zgłasza się z niepokojącymi objawami, które mają dopiero zostać wyjaśnione. Bez względu na to jaki jest powód zgłoszenia się do onkologa, należy dobrze przygotować się na to spotkanie. Należy zabrać ze sobą aktualną dokumentację medyczną dotyczącą dotychczasowego leczenia, wyniki badań, które do tej pory zostały wykonane,  listę przyjmowanych leków (nazwy i dawkowanie) listę pytań do onkologa oraz notatnik i długopis do zapisania istotnych informacji, których Pacjent może nie zapamiętać – wylicza mgr Henryka Kubaj – specjalista pielęgniarstwa onkologicznego z Oddziału Onkologii Klinicznej i Chemioterapii Europejskiego Centrum Zdrowia Otwock

Jeśli leczysz się onkologicznie, Twoje wizyty w Centrum Onkologii mogą być częste. Warto zrobić wszystko, aby były one jak najmniej stresujące dla Ciebie. Pomoże w tym odpowiednie przygotowanie i wsparcie bliskich osób.

Jak wygląda pierwsza wizyta u onkologa?

  • zapytaj bliską osobę, czy może Ci towarzyszyć podczas wizyty u onkologa. Będzie Ci raźniej. Twój towarzysz może również dopytać o coś ważnego w trakcie wizyty w gabinecie, czy zapamiętać więcej szczegółów i informacji.
  • zrób notatki dotyczące swoich objawów i zabierz je ze sobą. Zapisz, co skłoniło Cię do przyjścia do lekarza oraz od kiedy lub w jakich sytuacjach Twoje objawy się pojawiają. Zmniejszy to prawdopodobieństwo pominięcia ważnego symptomu, co może mieć miejsce w sytuacji stresu towarzyszącemu wizycie.
  • przed konsultacją u onkologa dowiedz się od bliskich, czy w Twojej rodzinie zdarzały się przypadki zachorowań na nowotwory. Dopytaj się, kto i kiedy chorował onkologicznie oraz na jaki rodzaj nowotworu. Może mieć to duże znaczenie, gdyż wywiad rodzinny w onkologii jest niezwykle ważny.
  • jeśli chorujesz na choroby przewlekłe, lub przeszedłeś/przeszłaś cięższe choroby w przeszłości, zapisz to. Zrób też dokładne notatki na temat przyjmowanych leków, wraz z ich dawkowaniem.


Konsultacja onkologa

  • Jeśli wizyta na onkologii jest dla Ciebie dużym stresem, możesz o tym powiedzieć lekarzowi. Jest to normalna reakcja Twojego organizmu.
  • Przeczytaj lekarzowi (punkt po punkcie) wszystkie pytania, które chcesz mu zadać. Przedstaw problem, z którym zgłaszasz się na wizytę. Oczekuj odpowiedzi na każde z pytań, wszystkie są przecież dla Ciebie istotne. Najważniejszym prawem pacjenta jest prawo do bycia informowanym. Chory powinien być traktowany nie przedmiotowo, ale jako podmiot, który ma prawo do decydowania o sobie i wyrażania lub niewyrażania zgody na proponowane mu przedsięwzięcia medyczne.
  • Przekaż aktualną dokumentację medyczną z wynikami badań, które wcześniej przygotowałeś i poinformuj onkologa o przyjmowanych lekach, przebytych chorobach, zabiegach i alergiach.
  • Zapisuj, lub – za zgodą lekarza – nagrywaj na dyktafon odpowiedzi, których udziela Ci onkolog. Ciężko liczyć w tej sytuacji na swoją pamięć. Stres może powodować, że wiele informacji umknie lub zostanie w pamięci w zniekształconej formie. Aby pacjent mógł świadomie uczestniczyć w procesie leczenia musi usłyszeć i dobrze zrozumieć diagnozę.
  • Pytaj o wszystko, czego nie rozumiesz i co budzi Twoje wątpliwości. Pamiętaj, że nie ma niemądrych pytań. Im więcej mamy informacji na temat sytuacji, w której się znaleźliśmy, tym mniej jest ona dla nas sytuacją stresową. Jeśli czegoś nie rozumiesz i masz wątpliwości – poproś o wyjaśnienie
  • Traktuj lekarza z szacunkiem, tego samego oczekując od niego wobec siebie. Jeśli onkolog nie spełnia swoich powinności, dopominaj się informacji i poproś o przekazanie Ci stosownej wiedzy. Wielu lekarzy wciąż jeszcze uważa, że pacjent nie musi wiedzieć, bo i tak nic z tego nie zrozumie.
  • Omów z lekarzem plan postępowania i termin następnej wizyty na onkologii.

Co to jest onkologia kliniczna?

Onkologia to dziedzina medycyny, która zajmuje się całokształtem zagadnień i tematów związanych z procesem nowotworowym. Jest nauką o powstawaniu, budowie, rozpoznawaniu i terapii nowotworów. Onkologia doświadczalna zajmuje się badaniami komórek nowotworowych w hodowlach komórkowych i na modelach zwierzęcych. Onkologia kliniczna jest natomiast działem wiedzy poświęconym diagnostyce i leczeniu raka u człowieka. Pomimo znaczącego postępu nauki, leczenie nowotworów złośliwych nadal pozostaje wyzwaniem dla współczesnej medycyny.

Integralną dziedziną onkologii jest również opieka paliatywna, która dotyczy pacjentów terminalnych, u których stosuje się postępowanie ukierunkowane na podniesienie komfortu życia i łagodzenia objawów postępującej choroby. Na granicy, gdzie spotykają się onkologia i psychologia dynamicznie rozwija się również psychoonkologia.

Problematyka tej interdyscyplinarnej dziedziny medycyny dotyczy promocji zdrowia, poprawy jakości życia pacjentów onkologicznych oraz wsparcia duchowego i emocjonalnego w chorobie nowotworowej. Według profesora Tadeusza Koszarowskiego, uznawanego za ojca współczesnej onkologii w Polsce – onkologia jest nauką o etiologii, patologii, epidemiologii, zapobieganiu, rozpoznawaniu, wielospecjalistycznym leczeniu chorych na nowotwory i ich dalszej kontroli, opiece nad nieuleczalnie chorymi oraz o organizowaniu walki z tymi chorobami.

Co ważne – aktualna wiedza o nowotworach oraz zakres tematyczny jaki obejmuje współczesna onkologia, zwiększają się bardzo dynamicznie. Wynika to z wielu przyczyn. Dzięki odkryciom i postępowi w dziedzinie badań podstawowych, diagnostycznych i genetyki – w onkologii otworzyły się nowe możliwości badań molekularnych i komórkowych nad biologią raka. Wiemy już, że onkologia to nauka która dotyczy nie jednej, lecz nawet kilkuset odmiennych jednostek chorobowych, które istotnie różnią się przyczynami, podatnością na leczenie i rokowaniem dla Pacjenta.

W ciągu ostatnich pięciu dekad liczba zachorowań na nowotwory w Polsce gwałtownie wzrastała. Nowotwory złośliwe są chorobami, które stanowią obecnie drugą przyczynę śmierci po chorobach układu krążenia. Wyniki leczenia jakie osiąga polska onkologia odbiegają od wskaźników osiąganych przez inne, bogatsze państwa Unii Europejskiej. Powyższe dane wskazują, iż krajowa onkologia powinna stać się dziedziną „szczególnej troski” w interesie całego społeczeństwa.

Jak tłumaczy prof. Krzysztof Składowski, wybitny onkolog – W polskim systemie onkologia funkcjonuje często w formie osobnych szpitali i przychodni. Tymczasem na świecie oddziały onkologii, nawet tej wysoko wyspecjalizowanej, istnieją niemal w każdym większym szpitalu i klinice. W związku z tym, lekarze onkolodzy mają szansę aktywnie wchodzić w proces planowania i leczenia na odpowiednim etapie. Skuteczne leczenie onkologiczne jakie proponowane jest pacjentowi musi podążać ścieżką wytyczoną troską o optymalizację metod, a nie możliwościami, jakimi dysponuje w określonej sytuacji dana klinika.

Zdaniem wielu ekspertów współczesna onkologia powinna opierać się na interdyscyplinarnym leczeniu w wysoce wyspecjalizowanych ośrodkach. Optymalnie zaplanowane leczenie raka może odbywać się w takiej placówce onkologicznej, w której chory ma zapewnioną opieką wykwalifikowanego zespołu specjalistów wielu profesji (onkolog kliniczny, radioterapeuta, radiolog, chirurg onkologiczny, psychoonkolog, dietetyk). Kluczowy jest również dostęp do wszystkich niezbędnych metod terapeutycznych – chirurgii onkologicznej, chemioterapii raka i radioterapii, skupionych w ramach jednej, wyspecjalizowanej placówki.

Historia onkologii w Polsce

Warto przypomnieć, iż nowoczesna walka z rakiem w Polsce i na świecie zaczęła się od dwóch epokowych odkryć promieni X dokonanych przez Wilhelma Konrada Roentgena w 1985 roku oraz pierwiastka „rad” przez Marię Skłodowską-Curie w 1898 roku. Onkologia jako nauka i dyscyplina medyczna ukształtowała się na fundamentach postulatów i odkryć dokonanych dzięki Marii Skłodowskiej-Curie.

Jak wspomina profesor Tadeusz Koszarowski: już podczas rozmów z pierwszym zespołem Instytutu Radowego, Maria Skłodowska-Curie podnosiła znaczenie zespołowego i interdyscyplinarnego charakteru opieki nad pacjentem onkologicznym i walką z rakiem. Stanowiło to wówczas zupełnie nowatorskie podejście. Dziś postulaty te uznawane są przez ekspertów za fundament nowoczesnej onkologii i optymalnego leczenia przeciwnowotworowego.

Pierwszy Program Walki z Rakiem w Polsce został opracowany w 1924 roku. Jego autorami byli eksperci skupieni w Polskim Komitecie do Zwalczania Raka. Dokument stawiał sobie trzy nadrzędne priorytety: szerzenie i promocję oświaty zdrowotnej, prowadzenie badań nad chorobą nowotworową oraz program budowy struktur onkologicznych w kraju. Jednym z pierwszych sukcesów i owoców Programu Walki z Rakiem było stworzenie Instytutu Radowego w Warszawie oraz budowa podobnych placówek i szpitali onkologicznych w innych polskich miastach (onkologia w Poznaniu, Krakowie, Bydgoszczy, Lwowie, Łodzi, Wilnie czy Wrocławiu). Niestety, w wyniku działań zbrojnych związanych z II Wojną Światową, polska onkologia doznała istotnego uszczerbku, a Instytutu Radowy w Warszawie został zniszczony.

Krajowa onkologia jako dziedzina medycy szczególnie wiele zawdzięcza prof. Tadeuszowi Koszarowskiemu, który w latach 50 sformułował słynną definicję: Onkologia to nauka o etiologii, patologii, epidemiologii, zapobieganiu i wczesnemu wykrywaniu nowotworów złośliwych. Określenie to stanowiło klucz i kamień milowy do wyodrębnienia się onkologii jako niezależnej dyscypliny naukowej oraz podstawę do opracowania drugiego program zwalczania nowotworów.

Jednym z bardzo znaczących osiągnięć Trzeciego Programu Zwalczania Nowotworów oraz osobistym sukcesem prof. Koszarowskiego, było zainaugurowanie działalności Centrum Onkologii-Instytu im. Marii Skłodowskiej Curie na Ursynowie w Warszawie. Dzięki ukończeniu tej inwestycji, polska onkologia weszła w XXI wiek.

ZOBACZ:  NOWE METODY LECZENIE RAKA

 

Onkolog – jak przygotować się do pierwszej wizyty na onkologii? oprac: Jarosław Gośliński, współpraca: Olga Kłoda-Krajewska

Onkolog – jak przygotować się do pierwszej wizyty?
4.9 (97.5%) 32 votes