Nowotwory złośliwe powodują śmierć ok. 100 tys. osób rocznie i stanowią drugą przyczynę zgonów w naszym kraju. Prognozy są pesymistyczne – każdego roku notuje się ok. 160 tys. nowych zachorowań, a liczba ta może w najbliższych 10 latach wzrosnąć do poziomu 185 tys.

Opieka onkologiczna w Polsce finansowana jest w zasadniczej części ze środków publicznych w ramach świadczeń gwarantowanych, które obejmują programy profilaktyczne, diagnostykę, leczenie, rehabilitację, opiekę paliatywną oraz refundację leków.

Wprowadzenie tzw. pakietu onkologicznego w 2015 roku sprawiło, że świadczenia realizowane są w szczególnym trybie – nie obowiązuje limit ilościowy, a pacjenci onkologiczni wyposażeni w Zieloną Kartę zapisywani są w poradniach i pracowniach diagnostycznych do osobnej kolejki.

Organizacja udzielanych świadczeń zależy od rodzaju nowotworu oraz wieku pacjenta. Istnieje ogólny podział na nowotwory lite i nowotwory krwi oraz podział na nowotwory występujące u osób dorosłych i u dzieci. W Polsce około 90% nowotworów stanowią nowotwory lite u osób dorosłych, około 9% nowotwory krwi u osób dorosłych i około 1% wszystkie rodzaje nowotworów występujących u dzieci.

Opieka nad chorymi na nowotwory lite w przypadku osób dorosłych opiera się na systemie, którego trzon stanowi Centrum Onkologii – Instytut im. Marii Skłodowskiej–Curie – posiadający trzy oddziały (Warszawa, Gliwice, Kraków). W większości województw istnieją także regionalne ośrodki onkologiczne.

Istotną rolę w opiece onkologicznej w Polsce spełniają szpitale kliniczne. Leczenie pacjentów z nowotworem prowadzą również mniejsze ośrodki satelitarne lub oddziały onkologiczne zlokalizowane w szpitalach różnego szczebla. Część świadczeń profilaktycznych, diagnostycznych i leczniczych realizowana jest przez podmioty niepubliczne.

Opieką nad chorymi na nowotwory krwi zajmują się ośrodki hematologiczne. Głównymi podmiotami zajmującymi się tą grupą nowotworów są Instytut Hematologii i Transfuzjologii w Warszawie oraz ośrodki uniwersyteckie, oddziały hematologiczne w obrębie niektórych regionalnych centrów onkologii i oddziały hematologiczne w niektórych szpitalach specjalistycznych – łącznie 30 ośrodków.

W Polsce wzrasta liczba placówek (publicznych i prywatnych) prowadzących leczenie onkologiczne. Równocześnie powstaje niewiele ośrodków oferujących kompleksowe i skojarzone leczenie nowotworów z użyciem chirurgii, metod systemowych oraz radioterapii.

Leczeniem nowotworów w Polsce zajmują się lekarze chirurdzy wielu specjalności, onkolodzy kliniczni, radioterapeuci, hematolodzy, onkolodzy i hematolodzy dziecięcy, specjaliści medycyny nuklearnej i paliatywnej.

Ogólna liczba lekarzy specjalistów w dziedzinie chirurgii onkologicznej wynosiła w 2016 roku 700, w dziedzinie onkologii klinicznej 820, a w dziedzinie radioterapii 585.

Chociaż w ciągu ostatniej dekady liczba specjalistów w naszym kraju wzrosła dwukrotnie, nadal występują regionalne dysproporcje w dostępności lekarzy poszczególnych specjalności. Dla przykładu – liczba specjalistów z zakresu onkologii na 100 tys. mieszkańców jest w województwie podkarpackim ponad dwukrotnie niższa niż w województwie mazowieckim.

opieka onkologiczna w Polsce

 

JAKOŚĆ OPIEKI ONKOLOGICZNEJ W POLSCE

Złożoność choroby nowotworowej wymaga podejścia wielospecjalistycznego. Proces diagnostyczno-terapeutyczny powinien być realizowany przez ośrodki doświadczone, dysponujące odpowiednią bazą diagnostyczną, doświadczonym zespołem lekarskim oraz dostępem do programów refundacyjnych. Zawsze lepszym wyborem jest ośrodek doświadczony. Jednakże leczenie, po ustaleniu metody leczenia i monitoringu oraz po wstępnej konsultacji, można realizować w ośrodku regionalnym – tłumaczy prof. dr hab. n. med. Cezary Szczylik – specjalista onkologii Klinicznej, Ordynator Oddziału Onkologii Klinicznej i Chemioterapii w Europejskim Centrum Zdrowia Otwock.

Zdaniem ekspertów – kluczowa w kontekście jakości opieki jest referencyjność oddziałów onkologicznych połączona z certyfikowaniem ośrodków zapewniających najskuteczniejszą opiekę. Niebagatelny wpływ na jakoś opieki onkologicznej ma skala doświadczenia udokumentowana odpowiednią liczbą leczonych chorych. W chirurgii jakość leczenia związana jest z liczbą operowanych pacjentów w danym ośrodku. Zwłaszcza przy rzadszych nowotworach bardziej liczy się to, kto ma doświadczenie w ich leczeniu.

Wiele podmiotów wykonujących świadczenia onkologiczne realizuje jedynie ich wybrane zakresy, takie jak diagnostyka obrazowa, onkologia kliniczna czy radioterapia. Tymczasem bardzo ważnym etapem koordynowanego leczenia jest wielodyscyplinarne podejście do pacjenta już we wstępnej fazie procesu, poprzez współpracę zespołu specjalistów podczas uzgadniania i planowania optymalnej sekwencji działań.

Opracowanie planu leczenia przez wielospecjalistyczny zespół lekarski powinno mieć charakter sformalizowanej czynności, zakończonej omówieniem możliwych i dostępnych opcji terapeutycznych, i zaproponowaniem ich kolejności.

Kompleksowe podejście w onkologii oznacza wystandaryzowane kroki diagnostyczne i terapeutyczne realizowane sekwencyjnie przez zespoły diagnostyczne i terapeutyczne składające się ze specjalistów w zakresie onkologii klinicznej, radioterapii, chirurgii, patomorfologii. W pierwszym kroku w trakcie diagnostyki obrazowej ustalana jest lokalizacja i stopień zaawansowania nowotworu, następnie po pobraniu materiału tkankowego do diagnostyki histopatologicznej i molekularnej ustala się kierunki postępowania terapeutycznego. W wypadku wczesnego rozpoznania i niskiego zaawansowania możliwa jest ścieżka leczenia radykalnego, realizowana przez chirurgów lub radioterapeutów. W innym wypadku, stosuje się leczenie paliatywne, którego celem jest poprawa jakości oraz wydłużenie czasu życia chorego – objaśnia prof. dr hab. n. med. Cezary Szczylik – specjalista onkologii Klinicznej, Ordynator Oddziału Onkologii Klinicznej i Chemioterapii w Europejskim Centrum Zdrowia Otwock.

Jak wskazują eksperci – przy wyborze ośrodka onkologicznego warto wybrać ten, w którym zostaniemy dobrze przebadani. Chociaż czas ma niebagatelne znaczenie, to dokładna diagnostyka onkologiczna stanowi klucz do wyboru optymalnej terapii nowotworu. W mniejszym ośrodku lub prywatnej pracowni czas oczekiwania na badanie diagnostyczne może być krótszy, jednak specjaliści, którzy pracują w dużym ośrodku, mają w dziedzinie chorób nowotworowych dużo większe doświadczenie.

Samo leczenie – po konsultacji i ustaleniu metody leczenia i monitoringu – można realizować w ośrodku regionalnym. Umożliwi to szansę na częstsze odwiedziny bliskich osób oraz ułatwi kwestie dojazdu i transportu.
 

IDEA INTERDYSCYPLINARNEGO LECZENIA CHORÓB UKŁADU KRĄŻENIA. KOMPLEKSOWA OPIEKA KARDIOLOGICZNA

Postulaty interdyscyplinarnego i wystandaryzowanego podejścia do leczenia pacjentów dotyczą nie tylko obszaru onkologii.

Jak wskazuje dr hab. n. med. Sebastian Szmit – kardiolog, internista z Kliniki Krążenia Płucnego, Chorób Zakrzepowo-Zatorowych i Kardiologii w Europejskim Centrum Zdrowia Otwock, w temacie kompleksowej opieki kardiologicznej należy poruszyć dwa kluczowe zagadnienia:

Po pierwsze: kiedy pacjent z nowo rozpoznanym zawałem serca jest leczony interwencyjnie, to jego rokowanie staje się istotnie lepsze. Kardiologia interwencyjna i kardiochirurgia wydłużyła życie wielu chorym. Dzięki osiągnięciom tych dziedzin pacjenci żyją zdecydowanie dłużej. Trzeba pamiętać, że skuteczność interwencji wewnątnaczyniowych (np. wszczepienia stentów) czy rewaskularyzacji metodą wszczepienia pomostów aortalno-wieńcowych (tzw. by-passów) jest zdecydowanie większa gdy pacjent po zabiegu, w obserwacji długoterminowej, przyjmuje odpowiednie leki oraz stosuje w życiu codziennym zachowania prozdrowotne. Niezwykle ważna jest w tym zakresie chociażby rehabilitacja kardiologiczna. To jest tzw. prewencja wtórna i na tym polega pierwsze zadanie kompleksowej kardiologii.

Po drugie: na oddziały kardiologiczne przyjmowani są pacjenci coraz starsi z rozpoznaniem zarówno niewydolności serca, jak i innych chorób internistycznych. Wśród tych chorób towarzyszących często jest cukrzyca, niewydolność nerek, choroby tarczycy, obturacyjne lub śródmiąższowe choroby płuc, choroby jelit lub wątroby czy niedokrwistość. Coraz częściej występują również „równolegle” choroby nowotworowe. Interdyscyplinarna kardiologia polega na umiejętnym leczeniu wszystkich tych stanów towarzyszących chorobie serca.

Kardiolog musi postępować tak, aby jego leki nie wchodziły w interakcje z innymi przyjmowanymi przez chorego lekami i nie miały objawów niepożądanych wpływających na progresję innych chorób (np. nie pogłębiały niedokrwistości, dysfunkcji nerek). Ideałem jest, aby kardiolog swoim efektywnym leczeniem poprawiał także wydolność innych narządów (np. płuc, nerek, wątroby) lub poprawiał stan kliniczny pacjenta tak, aby było możliwe optymalne (często zabiegowe) leczenie innych chorób.

Profilaktyka chorób układu sercowo-naczyniowego jest niedoceniana, ale to ona jest najbardziej skuteczna w ratowaniu „kardiologicznym” naszego społeczeństwa. Jednym z elementów strategii zapobiegania poważnym chorobom serca, oprócz zdrowego stylu życia, są badania profilaktyczne. Z tego powodu stworzyliśmy w ECZ Otwock cztery pakiety diagnostyczne przeznaczone dla osób nie chorujących na serce, a chcących sobie zrobić „kardiologiczny” przegląd – tłumaczy dr hab. n. med. Marcin Kurzyna, prof. CMKP – zastępca kierownika Kliniki Krążenia Płucnego, Chorób Zakrzepowo-Zatorowych i Kardiologii w Europejskim Centrum Zdrowia Otwock.

Dla najbardziej aktywnych powstał pakiet Biegacza – dedykowany osobom uprawiającym amatorsko sport lub chcącym powrócić do regularnej aktywności fizycznej po dłuższej przerwie. Pakiety dla Zapracowanego Biznesmana i Atrakcyjnej Bizneswoman są kierowane do osób w szeroko pojętym wieku średnim, które prowadzą intensywne życie zawodowe i może czasem brakuje im czasu na zadbanie o swoje zdrowie. Pakiet dla Seniora to z propozycja dla osób w starszym wieku, które chcą cieszyć się dobrym zdrowiem jak najdłużej i w pełni korzystać z uroków jesieni życia.

Powyższe pakiety to propozycje dla osób zdrowych. Osoby chorujące na serce zapraszamy na wstępną konsultację lekarza kardiologa lub internisty, który może zaproponować stworzenie pakietu badań „szytego na miarę” – zachęca dr hab. n. med. Marcin Kurzyna, prof. CMKP – zastępca kierownika Kliniki Krążenia Płucnego, Chorób Zakrzepowo-Zatorowych i Kardiologii w Europejskim Centrum Zdrowia Otwock.

 

OPIEKA ONKOLOGICZNA W POLSCE, autor: red. Jarosław Gośliński, portal onkologiczny zwrotnikraka.pl.

Korzystałem z:
Raport All.Can: Poprawa efektywności i stabilności opieki onkologicznej (marzec 2017); dokument Strategia Walki z Rakiem w Polsce (aktualizacja maj 2017), opracowanie Poprawa profilaktyki, diagnostyki i leczenia nowotworów płuca (sierpień 2017).

Opieka onkologiczna w Polsce
4.7 (93.33%) 18 votes