Kongres American Society of Clinical Oncology (ASCO) to w ocenie wielu ekspertów najważniejsze światowe wydarzenie poświęcone onkologii. To właśnie tam niejednokrotnie specjaliści przekazują informacje o przełomowych odkryciach czy terapiach. Nie inaczej było w tym roku – owacją na stojąco nagrodzono informację o przełomie w terapii raka trzustki.
Poniżej przedstawiamy wybrane doniesienia zaprezentowane w dniach 29 maja-2 czerwca 2026 roku w Chicago na tegorocznej konferencji ASCO 2026.
ASCO 2026 – wybrane doniesienia
- Badanie III fazy RASolute 302 u pacjentów z przerzutowym gruczolakorakiem trzustki, w którym porównano podanie daroxonrasibu [doustny inhibitor RAS(ON)] vs. chemioterapii w kolejnej linii leczenia. Czas przeżycia całkowitego wyniósł 13,2 vs. 6,7 miesiąca (HR 0,40; 95% CI: 0,30–0,53; p < 0,0001), czas wolny od progresji wyniósł 7,2 vs. 3,6 miesięcy (HR 0,49; 95% CI: 0,38–0,64; p < 0,0001). Toksyczność w stopniu 3. i wyższym wystąpiła u 43,6% vs. 57,5% pacjentów. Wyniki opublikowano również w czasopiśmie NEJM.
- Badanie III fazy PROTEUS z okołooperacyjnym (6 miesięcy przed i 6 miesięcy po prostatektomii) zastosowaniem apalutamidu z ADT (androgen deprivation therapy) u pacjentów z rakiem gruczołu krokowego wysokiego ryzyka. Całkowita odpowiedź patologiczna/minimalna choroba resztkowa (pCR/MRD, pathologic complete response/minimal residual disease) wyniosła 8,9% vs. 1,0% (w porównaniu z placebo + ADT). 5–letni czas wolny od przerzutów (MFS, metastasis-free survival) wyniósł 78,2% vs. 73,5%.
- Badanie III fazy SARCO41 u pacjentów z zaawansowanym tłuszczakomięsakiem odróżnicowanym (DDLS, dedifferentiated liposarcoma), w którym porównano abemacyklib vs. placebo. Mediana czasu wolnego od progresji wyniosła 9,67 vs. 1,52 miesiąca (HR 0,39; 95% CI: 0,25–0,59; p < 0,0001). Odsetek obiektywnych odpowiedzi (ORR, overall response rate) wyniósł 9,3% vs. 0% (p=0,057).
- Badanie III fazy LIBRETTO-432 u pacjentów z niedrobnokomórkowym rakiem płuca RET-dodatnim (stopień IB–IIIA) po radykalnym leczeniu miejscowym, w którym zastosowano uzupełniająco selperkatynib vs. placebo. 2–letni czas wolny od zdarzeń (EFS, event-free survival) wyniósł 91,5% vs. 61,1%.
- Badanie III fazy HARMONi-6 u pacjentów z płaskonabłonkowym niedrobnokomórkowym rakiem płuca (stopień III–IV), w którym porównano iwonescimab z chemioterapią vs. tislelizumab z chemioterapią w pierwszej linii leczenia. Mediana przeżycia całkowitego wyniosła 27,9 vs. 23,7 miesiąca (HR 0,66; 95% CI: 0,50–0,87; p < 0,0017). Badanie przeprowadzono tylko w populacji chińskiej.
- Badanie III fazy OPTIMA (Optimal Personalised Treatment of early breast cancer using Multi–parameter Analysis) u pacjentek z wczesnym rakiem piersi ER–dodatnim, HER2–ujemnym wysokiego ryzyka (guz > 30mm, zajęcie węzłów chłonnych 0–9) po leczeniu chirurgicznym, w którym zastosowano test genowy Prosigna (PAM50). Dwie trzecie pacjentek może bezpiecznie ominąć chemioterapię uzupełniającą po wykonaniu testu Prosigna (ROR score ≤ 60).
- Dojrzałe (7–letnie) wyniki z badania III fazy CROWN u pacjentów z zaawansowanym niedrobnokomórkowym rakiem płuca ALK-dodatnim potwierdzają skuteczność zastosowania lorlatynibu vs. kryzotynib w pierwszej linii leczenia.
- Badanie III fazy u pacjentów z drobnokomórkowym rakiem płuca (stopień III–IV), w którym porównano zastosowanie radioterapii na obszar guza płuca (TRT, thoracic radiotherapy) w skojarzeniu z jednoczasową chemioimmunoterapią (platyna/etopozyd + durwalumab) vs. samodzielna chemioimmunoterapia. Badanie zostało przerwane przed czasem z powodu toksyczności w grupie z TRT. Mediana czasu przeżycia całkowitego wyniosła 10,0 vs. 11,1 miesięcy (HR 1,12, 95% CI 0,82–1,54, p = 0,47). Dodanie TRT nie poprawia wyników leczenia w tej grupie pacjentów.
- Pierwsze wyniki z badania II/III fazy OptimUM–02 u pacjentów z przerzutowym czerniakiem błony naczyniowej oka HLA–A2–ujemnym, w którym porównano darowasertib w skojarzeniu z kryzotynibem vs. leczenie systemowe według wyboru badacza (pembrolizumab, ipilimumab + niwolumab lub dakarbazyna). Mediana czasu wolnego od progresji oceniona według RESIST (BICR, Blinded Independent Central Review) wyniosła 6,9 vs. 3,1 miesiąca (HR 0,42, p < 0,0001).
Kongres ASCO 2026 – mocny głos polskiej onkologii
Tegoroczny kongres American Society of Clinical Oncology – ASCO 2026 – odbywał się pod hasłem „The Science and Practice of Translation: Improving Cancer Outcomes Worldwide”. W medycynie słowo „translation” oznacza zwykle drogę od odkrycia naukowego do praktyki klinicznej: od laboratorium, przez badania, aż do decyzji podejmowanej w zakresie wyboru terapii. Ta interpretacja, ale i myśl przewodnia tegorocznego ASCO, idealnie wpisuje się także w misję Narodowego Instytutu Onkologii – od stołu laboratoryjnego do łóżka pacjenta, która towarzyszy nam od blisko 100 lat.
W wystąpieniu otwierającym prezydent ASCO Eric J. Small zwrócił jednak uwagę na szersze znaczenie tego pojęcia. Tłumaczenie nauki to również przekładanie wiedzy między językami, kulturami, regionami, systemami ochrony zdrowia i realiami codziennej praktyki. I tu także łatwo doszukać się analogii do naszej codziennej działalności – regularnej aktywności naszych ekspertów na arenie międzynarodowej oraz zacieśniania współpracy z ośrodkami w naszym regionie i nie tylko.
I właśnie w tym kontekście szczególnie wyraźnie wybrzmiewa obecność i aktywność ekspertów Narodowego Instytutu Onkologii podczas ASCO 2026, a był to udział na kilku poziomach jednocześnie: w globalnym przywództwie ASCO, w prestiżowych sesjach edukacyjnych, w prezentacji wyników badań klinicznych i real-world evidence oraz w międzynarodowej debacie o tym, jak sprawić, by postęp w onkologii rzeczywiście docierał do pacjentów.
Jak co roku nie zabrakło silnej reprezentacji Narodowego Instytutu Onkologii prezentującej wyniki badań naukowych. Ale to nie wszystko – prof. Iwona Ługowska i prof. Piotr Rutkowski objęli w ASCO bardzo istotne stanowiska.
Prof. Piotr Rutkowski na czele International Affairs Committee ASCO 2026
Jednym z ważniejszych wydarzeń dla polskiej onkologii podczas ASCO 2026 było objęcie przez prof. Piotra Rutkowskiego funkcji przewodniczącego International Affairs Committee ASCO. To rola o znaczeniu wykraczającym poza indywidualne wyróżnienie osiągnięć naukowych i klinicznych Profesora Rutkowskiego. International Affairs Committee odpowiada za międzynarodowy wymiar działalności ASCO: inicjatywy edukacyjne, naukowe, programy wspierające rozwój onkologii w różnych regionach świata oraz działania służące poprawie jakości leczenia.
Prof. Rutkowski wygłosił również wykład w sesji „State of the Art: Desmoid Fibromatosis – Biology-Driven Management in a Shifting Treatment Landscape”, prezentując wystąpienie „Do No Harm: Active Surveillance and Imaging Strategies”.
Prof. Iwona Ługowska w dwóch kluczowych rolach w ASCO 2026
Tegoroczny kongres przyniósł także wyjątkowe wyróżnienie dla prof. Iwony Ługowskiej, która objęła dwie ważne funkcje w strukturach organizacji – została członkinią ASCO International Education Committee, odpowiedzialnego za rozwój międzynarodowych inicjatyw edukacyjnych i wymianę doświadczeń między specjalistami onkologii z całego świata. Ponadto została zaproszona do udziału w TAPUR Study Molecular Tumor Board, czyli międzynarodowym zespole ekspertów wspierających jeden z najważniejszych projektów ASCO w obszarze medycyny precyzyjnej.
Nominacje te są naturalnym rozwinięciem dotychczasowej działalności prof. Ługowskiej, która kieruje pracami Multinational Tumor Boards w europejskim projekcie Personalized Cancer Medicine, realizuje finansowany przez Agencję Badań Medycznych projekt ONCOMAP o założeniach zbliżonych do badania TAPUR oraz rozwija działalność Molecular Tumor Boards w Centrum Doskonałości Onkologii Precyzyjnej, którym kieruje w Narodowym Instytucie Onkologii.
ZOBACZ TAKŻE: PTOK – 30 LAT ZMIAN W POLSKIEJ ONKOLOGII
World Oncology Leaders Reunion – eksperci NIO jako jedyni uczestnicy z Polski
Niezwykle ważnym elementem obecności ekspertów NIO na ASCO 2026 był również udział prof. Iwony Ługowskiej i prof. Piotra Rutkowskiego w World Oncology Leaders Reunion.
To wydarzenie ma znaczenie symboliczne i praktyczne. Gromadzi liderów onkologii z różnych krajów, tworząc przestrzeń do rozmowy o najważniejszych wyzwaniach: dostępie do innowacyjnych terapii, badaniach klinicznych, medycynie precyzyjnej, jakości opieki, nierównościach zdrowotnych i budowaniu współpracy ponad granicami. Obecność przedstawicieli NIO w tym gronie pokazuje, że polskie doświadczenia, zarówno kliniczne, jak i organizacyjne, są częścią globalnej dyskusji o przyszłości leczenia nowotworów.
ASCO, choć jest organizacją amerykańską, coraz mocniej rozwija model współpracy regionalnej, w którym lokalne potrzeby nie są traktowane jako „peryferyjne”, ale jako źródło wiedzy o tym, jak wdrażać nowoczesną onkologię w różnych warunkach organizacyjnych, ekonomicznych i społecznych. Udział polskich ekspertów oznacza silniejszy głos naszego regionu w rozmowie o edukacji onkologicznej, badaniach klinicznych, diagnostyce molekularnej i jakości opieki.
To właśnie tutaj hasło ASCO 2026 nabiera praktycznego znaczenia. „Tłumaczenie” nauki nie kończy się na publikacji wyników badania. Prawdziwym wyzwaniem jest przełożenie ich na systemy ochrony zdrowia o różnym poziomie zasobów, na decyzje refundacyjne, organizację diagnostyki, dostęp do badań klinicznych i edukację kolejnych pokoleń specjalistów.
Rak piersi jako choroba dynamiczna: poster dr Katarzyny Pogody
Jednym z ważnych naukowych akcentów udziału przedstawicieli Narodowego Instytutu Onkologii w ASCO 2026 była także prezentacja dr n. med. Katarzyny Pogody dotycząca zmian biologicznego podtypu raka piersi po leczeniu neoadiuwantowym.
Badanie objęło 1504 chore z chorobą resztkową po terapii przedoperacyjnej. Analiza wykazała, że u około jednej na siedem pacjentek dochodzi do zmiany biologicznego podtypu raka piersi pomiędzy wyjściową biopsją a oceną materiału pooperacyjnego. Najczęściej zjawisko to obserwowano u chorych z wyjściowo HER2-dodatnim rakiem piersi, gdzie odsetek zmian wyniósł 39,3%. Rzadziej dotyczyło ono raków luminalnych i potrójnie ujemnych.
Znaczenie tych wyników jest bardzo praktyczne. Rak piersi nie jest chorobą statyczną. Jego biologia może zmieniać się pod wpływem leczenia, a decyzje terapeutyczne podejmowane po operacji powinny możliwie najlepiej odzwierciedlać aktualny profil choroby. Dane przedstawione przez dr Pogodę wzmacniają argumenty za ponowną oceną receptorów ER, PR i HER2 w chorobie resztkowej po leczeniu neoadiuwantowym.
To kolejny przykład „translation” w rozumieniu ASCO 2026. Wynik badania nie jest tu jedynie informacją biologiczną. Ma potencjał wpływać na realny proces decyzyjny: czy pacjentka powinna otrzymać określone leczenie uzupełniające, czy dotychczasowa kwalifikacja biologiczna nadal jest wystarczająca, czy potrzebna jest ponowna ocena materiału pooperacyjnego.
Real-world evidence i współpraca Europy Środkowo-Wschodniej
Podczas ASCO 2026 dr n. med. Aleksandra Konieczna zaprezentowała również plakat „Real-world effectiveness and safety of first-line pembrolizumab plus chemotherapy in patients aged ≥65 years with metastatic TNBC”. Praca została przygotowana w ramach międzynarodowej współpracy badawczej CEBCC, skupiającej ośrodki zajmujące się leczeniem raka piersi w krajach Europy Środkowo-Wschodniej. W projekty realizowane w ramach tej współpracy aktywnie zaangażowane są także polskie ośrodki, w tym Narodowy Instytut Onkologii w Warszawie, Krakowie i Gliwicach.
Znaczenie tej pracy wykracza poza samą analizę jednej terapii. Badania rejestracyjne są fundamentem współczesnej onkologii, choć nie zawsze w pełni odzwierciedlają codzienną praktykę kliniczną. Dotyczy to zwłaszcza pacjentów starszych, z chorobami współistniejącymi, bardziej złożonym przebiegiem klinicznym i większym ryzykiem działań niepożądanych. Dane real-world evidence pomagają odpowiedzieć na pytanie, jak nowoczesne leczenie działa poza warunkami ściśle kontrolowanego badania klinicznego.
W przypadku pacjentek w wieku 65 lat i starszych z przerzutowym potrójnie ujemnym rakiem piersi takie informacje są szczególnie ważne. Potrójnie ujemny rak piersi pozostaje jednym z najbardziej wymagających podtypów choroby, a immunochemioterapia stała się istotnym elementem leczenia części chorych. Analiza real-world może wspierać bardziej świadome decyzje kliniczne, oparte nie tylko na wieku metrykalnym, ale na stanie ogólnym, chorobach współistniejących, biologii nowotworu i oczekiwanych korzyściach leczenia. To ważne badanie, także z perspektywy faktu, że Narodowy Instytut Onkologii bardzo intensywnie rozwija obszar onkogeriatrii.
ASCO 2026 przypomniało, że nauka ma największą wartość wtedy, gdy zostaje przełożona na lepsze decyzje, lepszą opiekę i lepsze wyniki leczenia. Obecność ekspertów Narodowego Instytutu Onkologii podczas tegorocznego kongresu była właśnie takim przykładem: polska wiedza, doświadczenie i badania stają się częścią globalnego wysiłku, którego celem jest poprawa leczenia pacjentów z nowotworami – niezależnie od miejsca, w którym żyją.
źródło: NIO, PTO
PRZEJDŹ DO: STRONA GŁÓWNA
