"WIEDZIEĆ WIĘCEJ, TO BAĆ SIĘ MNIEJ!"

Kacheksja nowotworowa – wyniszczenie. Objawy i leczenie.

kacheksja wyniszczenie nowotworoweOsoby z chorobą nowotworową bardzo często tracą na wadze. Brak apetytu i łaknienia to następstwo zmian zachodzących w organizmie dotkniętym chorobą. Taki stan to wyraźny sygnał, że należy szybko reagować, ponieważ utrata wagi źle rokuje i niejednokrotnie uniemożliwia kontynuację leczenia (np. przeprowadzenie operacji chirurgicznej czy podanie chemioterapii). Nadmierna i niezamierzona utrata masy ciała może prowadzić do rozwoju kacheksji nowotworowej. Zespół wyniszczenia nowotworowego jest dość częstym powikłaniem choroby nowotworowej oraz jej długotrwałego leczenia. Wyniszczenie objawia się spadkiem masy ciała, zaburzeniami łaknienia, uczuciem szybkiego nasycenia się po posiłku, narastającym osłabieniem ogólnym, szybkim męczeniem się, niską odpornością oraz złym stanem ogólnym chorego. Powikłania natury fizycznej i związane z tym znaczne ograniczenie sprawności uniemożliwiają wykonanie podstawowych czynności, takich jak toaleta, ubieranie się, przygotowywanie posiłków czy samodzielne ich jedzenie. Zmiana wyglądu, trudności w poruszaniu się, ogólne osłabienie i zależność od pomocy innych wywołuje u chorego uczucie izolacji oraz osamotnienia. Chory traci możliwość samodzielnego uczestniczenia w życiu rodzinnym i społecznym.

KACHEKSJA NOWOTWOROWA – WYNISZCZENIE – PRZYCZYNY

Wyniszczenie – kacheksja nowotworowa (charłactwo) to wieloczynnikowy zespół zaburzeń metabolicznych związanych z chorobą nowotworową, którego cechą charakterystyczną jest znaczący spadek wagi ciała. Kacheksja nowotworowa jest typowym objawem u chorych na nowotwory, który występuje ze średnią częstotliwością (60%) w przebiegu raka okrężnicy, gruczołu krokowego, raka płuca, a najczęściej (> 80%) w przebiegu raka trzustki i raka żołądka. Zespół wyniszczenia nowotworowego prowadzi do ograniczenia funkcjonowania pacjenta, wpływa negatywnie na jego układ odpornościowy, wzmaga osłabienie, pogarsza czas przeżycia i rokowania oraz jest źródłem poważnego stresu zarówno u chorych jak i opiekunów pacjenta. Nasilenie wyniszczenia może być traktowane jako samodzielny negatywny czynnik prognostyczny w onkologii. Skuteczne leczenie wyniszczenia może być natomiast pozytywnym czynnikiem prognostycznym wpływającym na polepszenie rokowań. Charakterystycznym dla kacheksji nowotworowej zjawiskiem jest również to, że objawom niedożywienia i postępującemu katabolizmowi towarzyszy niechęć do przyjmowania pokarmów – anoreksja. W tym kontekście stosuje się często terminologię: zespół kacheksja-anoreksja.
W przebiegu kacheksji nowotworowej dochodzi do szeregu zaburzeń przemian metabolicznych i pomimo braku aktywności chorych, do wzmożonego wydatku energetycznego. Cechą charakterystyczną wyniszczenia nowotworowego jest hydroliza białek w mięśniach, co powoduje spadek masy mięśniowej. Efektem zaburzeń metabolicznych, hormonalnych (nasilenie katabolizmu) oraz w obrębie układu odpornościowego są zmiany obserwowane w badaniach hematologicznych i biochemicznych – niedokrwistość, spadek liczby leukocytów, spadek poziomu albumin i białka całkowitego. Utrata białek i zasobów energetycznych wywołuje specyficzny zespół znużenia, braku sił i zniechęcenia, potęgowany przez problemy psychospołeczne, zwany astenią. Chory na raka traci chęci, siły i motywację do zmagania się z chorobą nowotworową.

KACHEKSJA NOWOTWOROWA– ROZPOZNANIE

Wyniszczenie nowotworowe rozpoznaje się po stwierdzeniu u chorego na nowotwór ubytku masy ciała o co najmniej 5% w czasie 12 miesięcy lub krótszym oraz trzech z następujących objawów:
• obniżenie masy mięśniowej;
• znużenie;
• anoreksja;
• niski wskaźnik beztłuszczowej masy ciała;
• zmiany biochemiczne (podwyższone markery zapalenia CRP > 5,0 mg/l, IL-6 > 4,0 pg/ml )
• niedokrwistość (< 12 g/l)
• hipoalbuminemia (< 3,2 g/l)
Wyróżnia się trzy fazy kacheksji nowotworowej : prekacheksja (utrata masy ciała < 5%), kacheksja (ubytek masy ciała >5 % w ciągu ostatnich 6 miesięcy), kacheksja nowotworowa nieodwracalna (niski stan sprawności , przewidywany czas przeżycia < 3 miesiące).

WYNISZCZENIE NOWOTWOROWE – LECZENIE KACHEKSJI

Zespół kacheksja-anoreksja-astenia stanowi niezwykle istoty i częsty element choroby nowotworowej i znacząco wpływa na wyniki leczenia, jakości życia chorych i dlatego powinien być energicznie leczony. Należy podkreślić, że nie opracowano jeszcze w pełni skutecznych metod przeciwdziałania kacheksji nowotworowej, a jedynym skutecznym sposobem trwałego wyleczenia wyniszczenia jest wyleczenie samego nowotworu. Zapobieganie i ograniczanie kacheksji powinno uwzględniać w pierwszej kolejności rozpoznanie i leczenie odwracalnych przyczyn upośledzających odżywianie (zmiany zapalne błon śluzowych jamy ustnej, ból nowotworowy, depresja, nudności, biegunki, zaparcia). Wszyscy pacjenci narażeni na niedożywienie powinni zostać objęci kontrolą stanu odżywiania. Następnie w razie konieczności powinno się podjąć działania mające na celu próby zapobiegania niedożywieniu. Pierwszą najprostszą metodą jest odpowiednia kontrola rodzaju i ilości pokarmów spożywanych doustnie i ewentualna ich modyfikacja. Należy dążyć jak najdłużej do utrzymania u chorego odżywiania doustnego. Porady dietetyczne powinny ułatwić dobór rodzaju posiłków i sposobu przyjmowania ich w taki sposób, aby oprócz wartości odżywczych dostarczały one pacjentowi przyjemności z ich spożywania oraz stanowiły element aktywności społecznej. Warto odstąpić od promowania tzw. „zdrowego odżywiania” na rzecz diety bogatobiałkowej i kalorycznej, z uwzględnieniem preferencji chorego. Konsystencja pokarmów powinna być dopasowana do możliwości chorego. Jeżeli występują zmiany w jamie ustnej, na około 30 minut przed posiłkiem można podać lek łagodzący ból. Ze względu na występujące zaburzenia smakowe warto dorzuć do posiłków przyprawy i zioła pobudzające kubki smakowe. Posiłki powinny być nieduże objętościowo, ale częstsze (7-8 razy na dobę). Niewielka aktywność fizyczna (np. spacer) przed posiłkiem zaostrza apetyt.

PREPARATY PRZEMYSŁOWE I ODŻYWKI DLA PACJENTÓW

Sprawdzoną metodą zapobiegania kacheksji nowotworowej oraz ważnym elementem wsparcia żywieniowego jest uzupełnienie diety chorego płynnymi odżywkami, przeznaczonymi do podaży doustnej. Są to specjalne zbilansowane preparaty przemysłowe i odżywki, które zawierają wszystkie niezbędne składniki odżywcze: białka, węglowodany, tłuszcze, elektrolity, witaminy i mikroelementy. Ich wspólną cechą jest wysoka kaloryczność. Obecnie na polskim rynku dostępny jest duży wybór tych produktów, o różnych smakach. Większość odżywek dostępna jest w postaci płynu gotowego do spożycia lub proszku do rozpuszczenia w wodzie. Korzystne może być szczególnie podawanie preparatów odżywczych jako posiłków uzupełniających – powinny być one „dopijane” małymi porcjami pomiędzy normalnymi posiłkami lub mogą być dodawane do przyrządzanych potraw. Przykładem takich preparatów (dietetycznych środków spożywczych specjalnego przeznaczenia medycznego) są np. preparaty Resource® 2.0 marki Nestle Health Science.
Znaczącą rolę w leczeniu kacheksji nowotworowej i anoreksji odgrywa postępowanie niefarmakologiczne. Ważną rolę może spełnić rodzina chorego. Ważne jest, aby nie zmuszać, a raczej zachęcać pacjenta do jedzenia. Opiekunowie chorego powinni mieć świadomość, że przyjmowanie mniejszej ilości pokarmu jest konsekwencją rozwoju choroby i ograniczonych możliwości terapeutycznych w tym zakresie. Warto zadbać o estetykę przygotowywanych potraw oraz atrakcyjną formę i atmosferę ich wspólnego, rodzinnego spożywania. Pozytywną rolę może spełniać podawanie ulubionego jedzenia, spożywanie przed posiłkami małej ilości alkoholu np. piwa czy wina oraz stosowanie dodatków do jedzenia: cukru, masła, śmietany – jeśli chory ma na to ochotę. Na zaawansowanym (terminalnym) etapie choroby nowotworowej żywienie i zwyczaje związane z przyjmowaniem posiłków traktowane są jako formy aktywności społecznej i element czerpania radości z życia.

KACHEKSJA NOWOTWOROWA – POSTĘPOWANIE FARMAKOLOGICZNE

W kontekście postępowania farmakologicznego w przypadku kacheksji należy podkreślić, że jedynym skutecznym i trwałym leczeniem wyniszczenia nowotworowego jest wyleczenie samego nowotworu. Dostępne są obecnie leki, które pozwalają jednak osiągać znaczną poprawę apetytu, spowalniać postęp choroby i prawdopodobnie wpływają też na czas przeżycia chorych. Do powszechnie stosowanych leków w kontekście wyniszczenia nowotworowego zaliczamy:
progestageny (octan megestrolu) – poprawiają apetyt i zwiększają masę ciała (przede wszystkim tkankę tłuszczową). Zawiesinę doustną podaje się 1 x 800 mg. Niecelowe jest rozpoczynanie leczenia w końcowej fazie choroby nowotworowej.
kortykosteroidy – poprawiają apetyt i samopoczucie chorych podobnie do octanu megestrolu, jednak wykazują więcej działań niepożądanych. Deksametazon podaje się zazwyczaj 2 razy dziennie po 2-5 mg.
– skuteczność innych leków nie została jednoznacznie potwierdzona w badaniach klinicznych. Kannabinoidy, talidomid, kwasy tłuszczowe omega-3, olanzapina, melatonina, insulina, leki anaboliczne są stosowane w leczeniu wyniszczenia ze zmiennymi efektami.
– korzystne efekty uzyskuje się poprzez kojarzenie leków wraz ze wsparciem żywieniowym np. octan megestrolu + wsparcie farmakologiczno-żywieniowe + L-karnityna + talidomid.

ZOBACZ: DIETA W CHOROBIE NOWOTWOROWEJ

DIETA ANTYRAKOWA – PRZECIWNOWOTWOROWA

SKUTKI UBOCZNE CHEMIOTERAPII

Kacheksja nowotworowa. Opracowała dietetyk Monika Białasik, bibliografia:
P. Krakowiak, D. Kzyżanowski, A. Modlińska, Przewlekle chory w domu, Gdańsk 2011
H. Ciborowska, A. Rudnicka, Dietetyka, żywienie zdrowego i chorego człowieka, Warszawa 2010
R. Catane, N. I. Cherny, M. Kloke, S. Tanneberger, D. Schrijvers, Podręcznik postępowania w zaawansowanej chorobie nowotworowej, Warszawa 2007.
Pod red. J. Jassem, M. Krzakowski, Leczenie wspomagające w onkologii, Gdańsk 2013.
Pod red. K. de Walden-Gałuszko, Podstawy opieki paliatywnej, Warszawa 2006,
B. Woźniak, S. Cofta, M. Dudziak, Opieka paliatywna dla wolontariuszy, Poznań 2008.

Kacheksja nowotworowa – wyniszczenie. Objawy i leczenie.
4.67 (93.33%) 9 votes
About the Author
 

Powiązane artykuły


Konferencja FALENTY 2017 – Diagnostyka i Leczenie Raka Piersi

Polskie Towarzystwo do Badań nad Rakiem Piersi zaprasza do udziału w XI Międzynarodowej Konferencji Diagnostyka i Leczenie Raka Piersi FALENTY 2017, która odbędzie się w dniach 20-22 kwietnia 2017 w...
Opublikowane 25 Mar 2017

“Historie Pacjentów” – czekamy na Wasze wiadomości

Drodzy Czytelnicy! Choroba onkologiczna to nie tylko przypadek medyczny i schemat leczenia zbuntowanych komórek nowotworowych, ale przede wszystkim konkretny człowiek oraz jego indywidualna historia. Na...
Opublikowane 24 Mar 2017

Radomskie Centrum Onkologii zaprasza na Akademię Onkologiczną

Wykrywanie i leczenie nowotworów piersi to temat kolejnej edycji Akademii Onkologicznej dla Pacjentów, która odbędzie się 24 marca 2017 o godz. 16:00. Radomskie Centrum Onkologii na Wacynie już po raz...
Opublikowane 21 Mar 2017

Akademia Dziennikarzy Medycznych ‘2017: Wszystko o raku piersi

23 marca 2017 roku w warszawskim Hotelu Belweder odbędzie się Akademia Dziennikarzy Medycznych ‘2017: Wszystko o raku piersi. Spotkanie ma charakter interaktywny z udziałem wszystkich prelegentów...
Opublikowane 20 Mar 2017

Chirurgia onkoplastyczna i rekonstrukcyjna u kobiet z rakiem piersi – konferencja

W dniach 26-28 kwietnia 2017 roku w Krakowie odbędzie się II edycja konferencji naukowej połączonej z warsztatami praktycznymi Chirurgia onkoplastyczna i rekonstrukcyjna u kobiet z rakiem piersi....
Opublikowane 15 Mar 2017
Więcej w dieta antyrakowa, kacheksja, wsparcie żywieniowe
Wsparcie dla chorych na raka – terminarz warsztatów

Wsparcie dla chorych na raka oraz ich bliskich. Chorujesz na nowotwór? Potrzebujesz pomocy? Oto lista instytucji, które udzielą...

Zamknij