WIEDZIEĆ WIĘCEJ, TO BAĆ SIĘ MNIEJ!

Badanie rezonansem magnetycznym w diagnostyce raka

badanie rezonansem magnetycznymBadanie rezonansem magnetycznym (MR) jest podstawowym krokiem w procesie diagnozowania raka. Współczesna medycyna onkologiczna nie potrafi już obyć się bez zaawansowanej technologii komputerowej i nowoczesnej diagnostyki obrazowej. Niniejszy artykuł stanowi kompendium praktycznej wiedzy o badaniu rezonansem magnetycznym dla pacjentów onkologicznych.

 

 1. BADANIE REZONANSEM MAGNETYCZNYM – INFORMACJE

W pracowni MR wytworzone silne pole magnetyczne może uszkodzić i rozmagnetyzować niektóre urządzenia.

Pamiętaj do pomieszczeń z aparatem MR nie wnoś:

  • Telefonu komórkowego
  • Bankomatowych kart magnetycznych
  • Kluczy samochodowych
  • Zegarków
  • Aparatów słuchowych
  • Aparatów fotograficznych
  • Urządzeń MP3
  • i innych urządzeń elektronicznych

Siła pola magnetycznego wytwarzana przez aparat MR jest około 15 000 razy większa od pola magnetycznego Ziemi (dla aparatu o parametrach 1,5 Tesla). Włączony aparat potrafi wprawić w ruch i przyciągnąć duże metalowe elementy. Dla swojego bezpieczeństwa opróżnij kieszenie. Elementy luźne i nieprzymocowane mogą ulec przemieszczeniu w czasie badania. Biżuterię i inne akcesoria należy pozostawić w domu, jeśli to możliwe, lub usunąć bezpośrednio przed badaniem MRI.

Pamiętaj – przed badniem rezonansem magnetycznym zdejmij lub usuń wszystkie metalowe elementy takie jak:

  • Biżuteria, zegarek, kolczyki
  • Szpilki, spinki, agrafki
  • Okulary
  • Zdejmowany dentystyczne protezy
  • Zamki metalowe, paski z metalowymi klamrami
  • Stanik z elementami metalowymi
  • Wyjmij z kieszeni długopis, scyzoryk oraz  inne podobne metalowe przedmioty

 

Koniecznie poinformuj lekarza jeśli masz wszczepione:

  • ROZRUSZNIK SERCA
  • NEUROSTYMULATOR
  • IMPLANT ŚLIMAKA, WEWNĘTRZNY APARAT SŁUCHOWY
  • POMPĘ INSULINOWĄ LUB INNE URZĄDZENIA PODAJĄCE LEKI
  • WEWNĄTRZCZASZKOWE KLIPSY METALOWE
  • CIAŁO OBCE, METALICZNE W GAŁCE OCZNEJ (OPIŁKI METALU)

Tytanowa obudowa nowoczesnych kardiostymulatorów w pewnym stopniu chroni układ elektroniczny przed wpływem promieniowania elektromagnetycznego.W przypadku kontaktu z urządzeniami medycznymi, chorzy z wszczepionym rozrusznikiem muszą jednak zachować ostrożność. Badanie rezonansem magnetycznym może być wykonane tylko w przypadku bezwzględnej konieczności! Badanie rezonansem magnetycznym może uszkodzić rozrusznik oraz wymienione wyżej elektroniczne urządzenia. Ciało obce w oku może ulec przemieszczeniu.

Poinformuj lekarza jeżeli masz w ciele:

  • Klipsy naczyniowe, filtr żyły głównej, sztuczną zastawkę serca
  • Wszczepione stenty – badanie przeciwwskazane przez okres 3-6 miesięcy od zabiegu
  • Port naczyniowy, zastawkę neurochirurgiczną
  • Jakiekolwiek metalowe implanty: śruby, płytki, gwoździe, sztuczne kończyny lub metalowe protezy stawów  (endoprotezy)
  • Kule postrzałowe
  • Kawałki metalu, które mogą znaleźć się na wskutek wypadków
  • Wkładkę domaciczną
  • Protezę oczną
  • Metalowe wypełnienia zębów (amalgamaty) – nie są przeciwwskazaniem
  • Tatuaże, makijaż permanentny – barwniki stosowane w tatuażach zawierają żelazo, które może  się nagrzewać.

Stałe metalowe elementy zakłócają obraz badania i powodują artefakty – zamazanie obrazu. Metalowe przedmioty używane w chirurgii ortopedycznej (tytan) nie stanowią zagrożenia dla pacjenta podczas badania MRI. Pacjenci z obecnością lub podejrzeniem metalowych elementów w ciele, w niektórych sytuacjach powinni mieć wcześniej wykonane badanie RTG przed badaniem rezonansem. Wypełnienia zębów – (plomby amalgamatowe) nie mają istotnego znaczenia dla pacjentów, ale mogą zakłócać obrazy okolicy twarzy lub mózgu.

Poinformuj personel medyczny przed badaniem, jeśli:

1) Cierpisz na choroby wątroby lub nerek – mogą one być przeciwwskazaniem do podania środków kontrastowych w czasie badania.

2)    Masz jakieś poważne problemy zdrowotne.

3)    Przeszedłeś operację, laparoskopię, artroskopię.

4)    Jesteś w ciąży lub podejrzewasz, że możesz być w ciąży

Nie ma dowodów naukowych o negatywnych skutkach badania dla kobiet w ciąży i ich dzieci. Kobiety w pierwszym trymestrze ciąży nie powinny być poddane badaniu, chyba że korzyści z badania przewyższają potencjalne ryzyko, o czy decyduje lekarz kierujący.

5)   Jesteś uczulony na środek kontrastowy i/lub leki. Czy wystąpiła kiedykolwiek u Ciebie natychmiastowa reakcja alergiczna po podaniu leków?

6)  Osoby ze wszczepionymi metalicznymi lub elektronicznymi ciałami obcymi (wymienionymi wyżej) zobowiązane są poinformować o tym fakcie podczas rejestracji na badanie.

Należy przynieś wyniki wcześniejszych badań obrazowych (USG, RTG, TK, MR)  wraz z kliszami i płytami CD w celu porównania obrazów. Jeśli posiadasz wypisy ze szpitala, informacje o przebytych zabiegach dotyczące badanej okolicy ciała, weź je również ze sobą.

W niektórych sytuacjach istnieje potrzeba znieczulenia pacjenta do badana rezonansem magnetycznym przez anestezjologa:

  • Jeżeli pacjent nie może spokojnie leżeć  (ma ruchy mimowolne).
  • Małe dzieci i niemowlęta z uwagi na hałas i konieczność przebywania w bezruchu,

Podczas badania dziecka, jeśli wymaga tego sytuacja, rodzic może być obecny w sąsiedztwie urządzenia MR – z zachowaniem zasad bezpieczeństwa w pracowni.

 2.  BADANIE REZONANSEM MAGNETYCZNYM – PRZYGOTOWANIE

1)    Przed badaniem  rezonansem wykonaj badanie laboratoryjne krwi –  stężenie  KREATYNINY.

Badanie to jest niezbędne, aby podać kontrast dożylny pacjentowi. Ważność wyniku badania uznaje się na około 14 dni. Stężenie kreatyniny to jeden z parametrów służących do oceny czynności nerek. Lekarz na jego podstawie oblicza GFR – współczynnik filtracji kłębuszkowej – wskaźnik ilości funkcjonujących nefronów. Jeżeli wartość GFR mieści się w granicach normy można bezpiecznie pacjentowi podać kontrast. U osób dializowanych ze skrajną niewydolnością nerek po badaniu wykonuje się dializę. Jeżeli masz mieć wykonane badanie bez kontrastu warto mieć aktualne badanie kreatyniny. Podczas badania lekarz radiolog w przypadku wątpliwości, może zalecić rozszerzenie badania o podanie kontrastu dożylnego. Zaoszczędzi to czas pacjenta – nie będzie musiał powtórnie przychodzić na tzw. doróbkę z kontrastem dożylnym po zrobieniu badania kreatyniny. Aby środek kontrastowy mógł być podany niezbędna jest pisemna zgoda pacjenta przed badaniem.

2)    Na badanie załóż wygodną odzież, niezawierającą metalowych elementów takich jak suwak błyskawiczny, guziki metalowe, biustonosz z metalowymi drutami.

3)    Na 2 do 4 godzin przed badaniem pacjent powinien pozostać na czczo jeśli prawdopodobne jest podanie środka kontrastowego.

4)    Osoby przewlekle przyjmujące leki powinny je zażyć w dniu badania o zwykłej porze. Nie zaprzestawaj przyjmowania stałych leków, chyba, że kierujący lekarz zaleci inaczej. Alergicy powinni przynieść na badanie leki, które stale biorą.

5)    Z uwagi na długi czas badania (od kilkunastu do kilkudziesięciu minut) prosimy bezpośrednio przed badaniem nie pić kawy oraz innych napojów, a na badanie zgłosić się najlepiej z opróżnionym pęcherzem moczowym. Wyjątkiem są badania MR miednicy i urografii MR.

6)    Panie wykonujące badania MR głowy powinny zrezygnować w dniu badania z mocnego makijażu.

3. BADANIE REZONANSEM MAGNETYCZNYM – PRZEBIEG

Nakłucie żyły i założenie wenflonu. Środek kontrastowy. Wenflon może spowodować pewien dyskomfort, a po jego usunięciu może pojawić się niewielkie zasinienie. Podczas podawania kontrastu pacjent może odczuwać uczucie zimna w okolicy żyły.

Rzadko  mogą wystąpić objawy niepożądane po podaniu środka kontrastowego takie jak:

  • zaburzenia smaku – metaliczny smak
  • pokrzywka
  • nudności
  • ból głowy i uczucie gorąca (1-2% pacjentów)
  • bardzo rzadko – reakcje anafilaktyczne

Zwiększone prawdopodobieństwo występowania działań niepożądanych może wystąpić u pacjentów ze skłonnościami alergicznymi lub z udokumentowaną wcześniej reakcją na podanie środka kontrastowego gadolinowego.

Opis badania rezonansem magnetycznym:

  • Pacjent leży na ruchomym stole, badaną okolicę ciała ma otoczoną przez dodatkową cewkę (np. kolano, nadgarstek, bark). W przypadku badań, np. jamy brzusznej badana okolica ciała może zostać otoczona pasem specjalnych odbiorników.
  • Pacjent wjeżdża do środku urządzenia, w kształcie długiej tuby otoczonej magnesami. Dla niektórych pozostanie w bezruchu w długim czasie może powodować dyskomfort. Inni w trakcie badania zasypiają. Osoby z klaustrofobią często rezygnują z badania.

Niektóre pracownie MRI, mają aparat zaprojektowany tak, że magnes nie otacza całkowicie badanej osoby tzw. (otwarte MRI). Pracownie te są szczególnie przydatne do badania pacjentów, którzy boją się zamkniętej przestrzeni, są bardzo otyli, znajdują się w pozycji przymusowej.

  • Podczas badania pacjent jest sam w sali.  Technik obserwuje badaną osobę z sali obok, może porozmawiać z nią przez cały czas za pomocą dwukierunkowego interkomu. Każdy pacjent trzyma w dłoni przycisk, którym może zaalarmować w razie niepokoju, lub chęci przerwania badania.

Niektóre badania wymagają współpracy pacjenta z technikiem. Możesz być poproszony o kilkusekundowe wstrzymanie oddechów –  im mniej ruchu tym lepszy obraz badania.

  • Nie wystrasz się hałasu. Stukoty, buczący odgłos o różnej częstotliwości są prawidłowe dla tego urządzenia.  Przed badaniem dostaniesz zatyczki do uszu. Niektóre skanery odtwarzają muzykę.

Pracownie MRI są klimatyzowane i dobrze oświetlone. Jeśli nie byłeś znieczulony, po badaniu możesz wznowić zwykłe czynności. O wszystkich niepokojących objawach w trakcie lub po badaniu poinformuj personel medyczny.

4. REZONANS MAGNETYCZNY – ZALETY BADANIA W ONKOLOGII

  • Badanie rezonansem magnetycznym jest nieinwazyjna metoda obrazowania, nie naraża  na promieniowanie jonizujące.
  • Powtarzalna – szczególnie korzystna u osób wymagających częstej kontroli, monitorowania efektów leczenia, oceny stopnia zaawansowania choroby.
  • Środek kontrastowy stosowany w MRI rzadziej wywołuje reakcję alergiczną niż jod stosowanych w konwencjonalnych metodach rentgenowskich (TK).
  • Identyfikuje zmiany nieuchwytne w innych metodach obrazowania. Ten szczegół sprawia, że MRI jest nieocenionym narzędziem w zakresie wczesnej diagnostyki i oceny wielu zmian ogniskowych i nowotworów.
  • Nieinwazyjnie ocenia drogi żółciowe, naczynia krwionośne (angio-MR), układ moczowy (urografia MR) bez potrzeby podawania kontrastu dożylnego. Kontrastem w tych badaniach są naturalne płyny: żółć, krew, mocz.
  • Badanie rezonansem magnetycznym obrazuje tkanki miękki, układ nerwowy, nieprawidłowości, które mogą być zasłonięte przez kości w innych metodach obrazowania.
  • Umożliwia diagnostykę kobiet w ciąży oraz płodów.

 

5. JAKIE JEST RYZYKO W BADANIU REZONANSEM MAGNETYCZNYM?

  • Wszczepione urządzenia medyczne – elektryczne i/lub zawierające metal mogą ulec uszkodzeniu  oraz zakłócać badane MRI.
  • Możliwe bardzo niewielkie ryzyko wystąpienia reakcji alergicznej na dożylny środek kontrastowy. Takie reakcje są zwykle łagodne i łatwo kontrolowane przez leki.

Jeśli wystąpią objawy anafilaktyczne radiolog lub inny lekarz udzieli natychmiastowej pomocy.

  • NFS – Nephrogenic systemic fibrosis (Systemowe zwłóknienie nerkopochodne)  jest bardzo rzadkim powikłaniem wstrzyknięcia  dużych dawek gadolinowego środka kontrastowego u pacjentów z bardzo złą czynności nerek.
  • Podczas znieczulenia ogólnego pacjenta istnieje ryzyko nadmiernej sedacji, aby zminimalizować to ryzyko monitoruje się parametry życiowe.

 

 6. CZY ISTNIEJĄ OGRANICZENIA DLA BADANIA REZONANSEM MAGNETYCZNYM ?

  • Każdy ruch pacjenta powoduje artefakty obniżające wartość diagnostyczną badania

Dla pacjentów niespokojnych, zdezorientowanych lub odczuwających silne dolegliwości bólowe lepszą metodą niż badanie rezonansem magnetycznym jest obrazowanie za pomocą tomografii komputerowej.

  • Ruchy fizjologiczne – oddechowe, perystaltyczne układu pokarmowego, serca, tętnienie naczyń (aorta) mogą powodować artefakty lub zniekształcenia obrazu.
  • Pacjenci z klaustrofobią.
  • Pacjenci z otyłością olbrzymią mogą nie zmieścić się w aparacie MR
  • Pacjenci z elementami metalicznymi – artefakty utrudniają ocenę badania.
  • Długi czas badania 20- 60 minut.

 

7. DODATKOWE TECHNIKI MRI WYKORZYSTYWANE W DIAGNOSTYCE ONKOLOGICZNEJ

– sekwencje gradientowe (gradient-echo), stosowane do wykrywania ognisk krwotocznych m.in. w tkance nowotworowej;
– sekwencje supresji tłuszczu (STIR), stosowane rutynowo w ocenie guzów kości i oczodołów;
– sekwencja FLAIR – korzystna w dokładnej charakterystyce guzów wewnątrzczaszkowych;
– transfer magnetyzacji (MT), ułatwiający wykrywanie ognisk krwotocznych oraz zwiększający efekt wzmocnienia kontrastowego;
– badanie rezonansem magnetycznym z perfuzją MR, która umożliwia ocenę mikrokrążenia w guzie i jego stopnia złośliwości;
– czynnościowy rezonans magnetyczny (fMRI), pozwalający na ocenę czynności kory mózgowej w okolicy procesu nowotworowego;
– cholangiopankreatografia MR, urografia MR, kolonografia MR, mielografia MR, które służą do nieinwazyjnej oceny odpowiednich narządów.

Spektroskopia (MRS) jest jedną z najnowszych technik diagnostycznych stosowanych w medycynie w ostatnich latach. Pozwala ona na nieinwazyjne badanie metabolizmu i składek tkanek dzięki otrzymaniu i badaniu w spektrometrze widm substancji. Najczęściej stosuje się spektroskopię protonową i fosforową. Spektroskopia onkologiczna MRS ma zastosowanie w diagnostyce nowotworów ośrodkowego układu nerwowego, mięśniakomięsaka prążkowanokomórkowego oraz białaczek. Wartość spektroskopii MR polega na ocenie sygnału związków biochemicznych, co jest pomocne w różnicowaniu nowotworów, ocenie stopnia złośliwości i wykryciu wznowy. Zarówno badania za pomocą spektroskopii jak i dyfuzji MR pozwalają na określenie poziomu tlenu w tkance nowotworu, co pozwala na określenie wielkości i dynamiki hipoksji, a tym samym ocenę metabolizmu guza, apoptozy i skuteczności zastosowanej terapii.

 

 

autor: Autor: lek. Eliza Gancarczyk-Urlik
Artykuł powstał we współpracy z firmą VOXEL S.A.
Badanie rezonansem magnetycznym w diagnostyce raka, bibliografia:
William E. Brant, Clyde A. Helms, “Podstawy diagnostyki radiologicznej” 2007.
Joerg Wilhelm Ostmann „ Radiologia kliniczna – zaczynamy”, 2006.
M. Frączak, Podstawy diagnostyki i terapii nowotworów, Bielsko-Biała 2008.
A. Chybicka, K. Sawicz-Birkowska, Onkologia i hematologia dziecięca, Warszawa 2008
http://www.mrisafety.com
http://www.radiologyinfo.org/
Badanie rezonansem magnetycznym w diagnostyce raka
4.3 (86.4%) 25 votes
About the Author
 

Powiązane artykuły


Aktualne wydarzenia

Wczesne wykrycie to życie – otwarta konferencja onkologiczna w Gnieźnie

Choroby onkologiczne to jedne z najczęstszych przyczyn zgonów zarówno w Polsce, jak i na świecie. Dotykają one nie tylko samego pacjenta, ale również jego najbliższych – rodzinę oraz otoczenie, ...
Opublikowane 19 Kwi 2018

Raka płuca można leczyć. Potrzebny dostęp do pełnego wachlarza leków.

Historycznie wyróżniamy dwa podstawowe typy raka płuca – drobnokomórkowego (15% przypadków) i niedrobnokomórkowego (85% przypadków). Ten drugi dzieli się na raka płaskonabłonkowego, gruczołowego lub...
Opublikowane 16 Kwi 2018

Centrum Radioterapii w Elblągu obchodzi jubileusz 5-lecia

Centrum Radioterapii w Elblągu obchodzi jubileusz 5-lecia swojej działalności. W tym czasie placówkę odwiedziło blisko 5 tys. pacjentów. Z usług szpitala korzystają nie tylko elblążanie, leczą się t...
Opublikowane 13 Kwi 2018

Rola leków biopodobnych w leczeniu nowotworów – wywiad z prof. Tadeuszem Pieńkowskim

Leki biopodobne coraz szerzej wkraczają do praktyki klinicznej w onkologii, zastępując oryginalne leki biologiczne – po wygaśnięciu ich ochrony patentowej. O działaniu, bezpieczeństwie i szansac...
Opublikowane 11 Kwi 2018

Badania kliniczne leków na raka w Polsce – wyszukiwarka

Dzięki badaniom klinicznym i eksperymentom naukowców nad opracowaniem nowych leków na raka i metod leczenia nowotworów, onkologia idzie naprzód. Postęp pozwala lekarzom skuteczniej leczyć pacjentów, a...
Opublikowane 10 Kwi 2018

Apel do Ministra Zdrowia: chorzy na raka jelita grubego bez możliwości dalszego leczenia

Rak jelita grubego z przerzutami nie jest w Polsce leczony optymalnie – alarmują Polska Koalicja Pacjentów Onkologicznych wraz z podmiotami działającymi na rzecz chorych na raka jelita grubego...
Opublikowane 06 Kwi 2018

Wczesna diagnostyka nowotworów płuca – test OncoLUNG Dx – Płuca

Diagnoza nowotwór złośliwy płuca, nie musi oznaczać wyroku. Gdy rozpoznanie uda się postawić we wczesnym stadium zaawansowania choroby, rokowanie jest znacznie bardziej korzystne. Nowy, nieinwazyjny test...
Opublikowane 04 Kwi 2018

GetBack S.A. zakłada fundację i angażuje się w pomoc potrzebującym

GetBack S.A. powołuje do życia fundację HopeBack – Odzyskaj życie im. Stefanii Wilczyńskiej, której głównym celem będzie wsparcie rodzin w sfinansowaniu leczenia dzieci cierpiących na poważne, trudno...
Opublikowane 04 Kwi 2018