Rak trzustki często przez długi czas nie daje charakterystycznych objawów, a w Polsce rozpoznaje się go zwykle w zaawansowanym stadium. Nie ma powszechnie stosowanych badań przesiewowych w kierunku tego nowotworu, ważne jest reagowanie na niepokojące sygnały.

W czwartek 19.11.2026 obchodzony jest Światowy Dzień Raka Trzustki (World Pancreatic Cancer Day), którego celem jest zwrócenie uwagi na trudności związane z wczesnym rozpoznawaniem i leczeniem tego nowotworu.

– Rak trzustki pozostaje jednym z największych wyzwań współczesnej medycyny. To choroba, która często rozwija się podstępnie, przez długi czas nie dając charakterystycznych objawów. W walce z nią kluczowe znaczenie ma czas od chwili rozpoznania – komentuje dr n. med. Dawid Szkudłapski, kierownik Oddziału Gastroenterologii w Wojewódzkim Szpitalu Specjalistycznym nr 5 im. św. Barbary w Sosnowcu i konsultant wojewódzki w dziedzinie gastroenterologii.

Światowy Dzień Raka Trzustki 2026

Światowy Dzień Raka Trzustki to dobra okazja, aby zwiększać świadomość na temat choroby, jej objawów, czynników ryzyka oraz możliwości współczesnej diagnostyki i leczenia. Dzisiejszy dzień to również wyraz solidarności z pacjentami i ich rodzinami, którzy mierzą się z trudną diagnozą.

Nowotwory trzustki to najczęściej choroby o ciężkim i wyniszczającym przebiegu. Pacjent i jego rodzina potrzebują stałego wsparcia zarówno onkologa prowadzącego, jak i zespołu medycyny paliatywnej, a często także psychoonkologa.

Jak zaznacza dr n. med. Dawid Szkudłapski – znaczenie mają zarówno unikanie czynników ryzyka, jak i szybka diagnostyka oraz dostęp do specjalistów i odpowiedniego sprzętu. Do objawów, które powinny skłonić do konsultacji lekarskiej, należą m.in. niezamierzona utrata masy ciała, utrzymujące się bóle brzucha, żółtaczka, osłabienie oraz ból promieniujący do pleców. Niepokojące może być również nagłe pojawienie się cukrzycy.

– Niewyjaśniona utrata masy ciała, utrzymujące się bóle brzucha, żółtaczka czy nagłe pojawienie się cukrzycy mogą wymagać pogłębionej diagnostyki – zwróca uwagę dr Jerzy Eszyk, gastroenterolog i kierownik Pracowni Endoskopii.

Rak trzustki – objawy i badania. Podejrzenie guza – co dalej?

Poznaj objawy alarmowe nowotworu

Wcześniejsza diagnoza choroby nowotworowej daje większe szanse na dłuższe przeżycie, a nawet na wyleczenie. Niestety, nadal nie dysponujemy skutecznym badaniem przesiewowym w kierunku wykrycia raka trzustki. Kluczowa pozostaje świadomość sygnałów ostrzegawczych i szybka reakcja na niepokojące symptomy.

Wczesne wykrycie choroby jest trudne m.in. dlatego, że nie istnieje obecnie badanie przesiewowe zalecane do rutynowego stosowania w całej populacji. Pierwsze symptomy są często niespecyficzne, przez co pacjenci trafiają do diagnostyki, gdy nowotwór jest już zaawansowany.

Z okazji Światowego Dnia Raka Trzustki eksperci przypominają objawy, które mogą sugerować nowotwór trzustki:

  • Ból w obrębie jamy brzusznej lub pleców – ból w górnej części brzucha lub w połowie pleców może być spowodowany przez guz, który naciska lub atakuje nerwy lub narządy w pobliżu trzustki. Ból może również powstać, jeśli nowotwór blokuje przewód pokarmowy.
  • Problemy trawienne – utrata apetytu lub zmiana nawyków żywieniowych, ochota na inne niż zwykle potrawy, niestrawność i nudności, zmiany w wyglądzie stolca, utrata masy ciała. Niektóre lub wszystkie te objawy mogą wystąpić, gdy guz w trzustce naciska na żołądek lub początek jelita cienkiego.
  • Żółtaczka (zażółcenie skóry i oczu) ze świądem lub bez spowodowane nadmiarem bilirubiny (składnika żółci) we krwi. Guz w głowie trzustki może powodować zwężenie przewodu żółciowego i blokować przepływ żółci z pęcherzyka żółciowego do jelita cienkiego. Zaobserwować można również nieprawidłowo ciemny mocz i lekkie lub tłuszczowe stolce.
  • Zapalenie trzustki i niedawno rozpozna cukrzyca – badania sugerują, że nagły początek cukrzycy typu 2 u osób w wieku 50 lat lub starszych może być wczesnym objawem raka trzustki, szczególnie u tych, które mają niski wskaźnik masy ciała (BMI), doświadczają ciągłej utraty masy ciała lub nie mają historii rodzinnej cukrzycy. Nagła zmiana poziomu cukru we krwi u chorych na cukrzycę, u których wcześniej występowała dobrze kontrolowana cukrzyca, może być również objawem raka trzustki.

Powyższe objawy powinny skłonić do pilnego skontaktowania się z lekarzem w celu wykluczenia raka trzustki lub jak najwcześniejszej diagnozy.

ZOBACZ WIĘCEJ: NAJCZĘSTSZE OBJAWY NOWOTWORÓW

dzień raka trzustki

Rak trzustki w Polsce

Według dostępnych szacunków w Polsce odnotowuje się około 4,5 tys. nowych zachorowań na raka trzustki rocznie. Rokowania zależą przede wszystkim od stadium choroby, rodzaju guza i możliwości zastosowania leczenia. W przypadku wczesnego rozpoznania możliwe jest leczenie operacyjne, natomiast w zaawansowanych stadiach, zwłaszcza z przerzutami, możliwości terapii są bardziej ograniczone.

Chociaż przyczyna większości przypadków raka trzustki jest nieznana, istnieją dowody na to, że palenie tytoniu, nadmierne spożywanie alkoholu, nadwaga, wywiad rodzinny w kierunku raka trzustki oraz przewlekłe zapalenie trzustki mogą zwiększać ryzyko rozwoju choroby.

Na podstawie: PAP

PRZEJDŹ DO: LECZENIE RAKA TRZUSTKI