Wielu pacjentów onkologicznych zastanawia się, czy w trakcie leczenia nowotworowego mogą bezpiecznie korzystać z zabiegów medycyny estetycznej. Temat ten budzi wiele wątpliwości, a w sieci często można spotkać sprzeczne informacje. Dlatego warto wyjaśnić jakie zabiegi można wykonywać podczas leczenia onkologicznego oraz czy takie interwencje są bezpieczne u chorych na raka.
Czy choroba nowotworowa jest przeciwwskazaniem do zabiegów medycyny estetycznej? Nie, ale pod warunkiem świadomego, bezpiecznego i indywidualnego podejścia. Przegląd najnowszych badań zgromadzonych w wyszukiwarce PUBMED wykazał, że toksyna botulinowa, wypełniacze, peelingi chemiczne oraz terapia laserową mogą być skutecznie i bezpiecznie integrowane z opieką nad pacjentem onkologicznym. Większość zabiegów małoinwazyjnych wydaje się być bezpieczna poza okresami aktywnej terapii systemowej.
Jak podkreślają eksperci – leczenie onkologiczne zostawia nie tylko ślad biologiczny, ale również emocjonalny i psychospołeczny. Łysienie, blizny, lipoatrofia twarzy, przebarwienia i uszkodzenia skóry po terapii, suchość pochwy – te zmiany wpływają na poczucie tożsamości, samoocenę, relację i jakoś życia pacjentów onkologicznych. W tym kontekście medycyna estetyczna pełni funkcję rehabilitacyjną, a nie tylko estetyczną.
Do tej pory nie ustalono oficjalnych wytycznych dotyczących tego, jakie zabiegi estetyczne można wykonywać podczas leczenia onkologicznego, ani czy istnieje bezpieczny okres po leczeniu raka, w którym można je wykonać.
Dlatego planując zabiegi dermoestetyczne, należy wziąć pod uwagę kilka aspektów choroby nowotworowej:
- modyfikacja odpowiedzi immunologicznej przez guz poprzez zwiększoną produkcję cytokin prozapalnych i hamowanie odpowiedniej odpowiedzi immunologicznej
- immunosupresja wywołana chemioterapią i terapią celowaną
- przewlekły stres towarzyszący chorobie nowotworowej wpływa na układ odpornościowy
- zwiększona podatność pacjentów na infekcje wirusowe, bakteryjne i grzybiczne.
Medycyna estetyczna u pacjentów onkologicznych
Poniżej poradnik, który przygotował lek. Kamil Karpowicz – specjalista onkolog z dziesięcioletnim doświadczeniem pracy z pacjentami onkologicznymi. Obecnie pracuje w Breast Cancer Unit Szpitala Uniwersyteckiego w Linköping, precyzując swój obszar działania wokół chorych na raka piersi. Prowadzi stronę onkologbezgranic.pl, gdzie na podstawie aktualnych danych naukowych stara się w przystępny sposób przybliżać wiedzę o nowotworach.
Leczenie onkologiczne może powodować wiele zmian w wyglądzie pacjenta onkologicznego, takich jak utrata włosów, problemy skórne, zmęczenie czy utrata masy mięśniowej. Takie zmiany mogą negatywnie wpływać na jego samopoczucie i samoocenę. Właśnie tu medycyna estetyczna może okazać się pomocna.
Odpowiednio dobrane zabiegi kosmetyczne i z zakresu medycyny estetycznej mogą wspierać pacjentów onkologicznych w zachowaniu pozytywnego obrazu siebie oraz poprawie jakości życia, co jest niezwykle ważne w trakcie walki z chorobą.
SPRAWDŹ: GINEKOLOGIA ESTETYCZNA
Czy zabiegi estetyczne są bezpieczne podczas leczenia onkologicznego?
Często pacjenci onkologiczni obawiają się, że zabiegi medycyny estetycznej mogą negatywnie wpływać na proces leczenia lub pogorszyć stan zdrowia. Na szczęście, jak pokazują najnowsze badania, wiele zabiegów estetycznych może być bezpiecznie przeprowadzanych nawet w trakcie terapii onkologicznej.
Badanie opublikowane przez Proietti i współpracowników w Clinical, Cosmetic and Investigational Dermatology (2021) rzuca nowe światło na temat bezpieczeństwa zabiegów medycyny estetycznej u pacjentów onkologicznych [1].
Autorzy analizują wpływ takich zabiegów jak botoks, kwas hialuronowy, mikrodermabrazja czy peelingi chemiczne na pacjentów po leczeniu nowotworowym. Wyniki wskazują, że wiele z tych procedur jest bezpiecznych, o ile są one wykonywane przez wykwalifikowanych specjalistów i z uwzględnieniem indywidualnych potrzeb pacjentów. Zgodnie z badaniem, zabiegi estetyczne mogą przynieść korzyści psychologiczne, poprawiając samoocenę i jakość życia, co jest niezwykle ważne dla osób zmagających się z konsekwencjami choroby nowotworowej.
W badaniu pilotażowym opublikowanym przez Oliveri i współpracowników w Quality of Life Research (2019), zbadano wpływ zabiegów estetycznych na jakość życia pacjentek po leczeniu raka piersi [2].
Badanie koncentrowało się na ocenie, w jaki sposób profesjonalnie przeprowadzane zabiegi estetyczne wpływają na zdrowie psychiczne i ogólną jakość życia pacjentek. Wyniki pokazały, że pacjentki, które korzystały z zabiegów, takich jak pielęgnacja skóry, makijaż permanentny czy terapia blizn, zgłaszały poprawę w zakresie zdrowia emocjonalnego i fizycznego. Ważnym elementem była poprawa postrzegania własnego wyglądu, co przekładało się na wzrost pewności siebie i lepsze radzenie sobie z codziennymi wyzwaniami związanymi z leczeniem nowotworowym.
Autorzy powyższych prac podkreślają również, że:
- podczas stosowania wypełniaczy, należy zwrócić szczególną uwagę na towarzyszącą terapię pacjenta, biorąc pod uwagę zwiększone ryzyko reakcji ziarniniakowych u pacjentów leczonych immunoterapią;
- podczas stosowania toksyny botulinowej należy zwrócić szczególną uwagę, aby uniknąć leczenia u pacjentów cierpiących na nerwowo-mięśniowe zespoły paraneoplastyczne;
- należy wziąć pod uwagę możliwe niższe korzyści/skuteczność u pacjentów leczonych przeciwciałami monoklonalnymi (terapia celowana/immunoterapia), z uwagi na zwiększone ryzyko powstawania przeciwciał skierowanych przeciwko cząsteczkom leków;
- przy stosowaniu laserów należy wziąć pod uwagę ryzyko reakcji fototoksycznych i fotoalergicznych oraz unikać ich stosowania u pacjentów otrzymujących leki fotouczulające;
- w przypadku wszystkich zabiegów wypełniaczami, toksyną botulinową i laserem, biorąc pod uwagę możliwe zmiany w barierze skórnej pacjenta onkologicznego, a w wielu przypadkach obecność już uszkodzonej skóry, konieczne będzie zapewnienie maksymalnych warunków aseptycznych, a ostatecznie przeprowadzenie profilaktycznych terapii antybiotykowych/przeciwwirusowych w celu zmniejszenia ryzyka infekcji.
POLECAMY LEKTURĘ: KOSMETOLOGIA ONKOLOGICZNA
Toksyna botulinowa – zabiegi u pacjentów onkologicznych
Leczenie toksyną botulinową jest rzadko stosowane u pacjentów onkologicznych, ale udowodniono, że jest postępowaniem bezpiecznym.
Toksyna botulinowa jest stosowana m.in. w korekcji asymetrii twarzy, leczeniu przykurczów popromiennych, terapii ślinotoku, nadpotliwości i bruksizmu po chemioterapii. Działa lokalnie, nie wchodzi w interakcje z leczeniem onkologicznym, ale przy obniżonej odporności wymaga ostrozności.
Nowatorskie badanie opublikowane we wrześniu 2023 roku przez Nieri i współpracowników w Head & Neck przynosi nowe spojrzenie na potencjalne zastosowanie toksyny botulinowej w onkologii. Celem tego badania pilotażowego było sprawdzenie, czy wstrzyknięcia botoksu mogą pomóc w zapobieganiu popromiennemu zapaleniu ślinianek oraz suchości jamy ustnej (xerostomia) u pacjentów z rakiem głowy i szyi, którzy są poddawani radioterapii [3].
Kluczowe wnioski:
- Radioterapia w leczeniu nowotworów głowy i szyi często prowadzi do uszkodzenia ślinianek, co może skutkować zapaleniem ślinianek i uciążliwą suchością jamy ustnej. Te powikłania znacznie obniżają jakość życia pacjentów, powodując trudności w jedzeniu, mówieniu i utrzymaniu higieny jamy ustnej.
- Toksyna botulinowa, dzięki swoim właściwościom neurotoksycznym, może zmniejszać aktywność gruczołów ślinowych, co pozwala na ograniczenie powikłań związanych z radioterapią.
- Potrzebne są dalsze badania na większych grupach pacjentów, aby potwierdzić te obserwacje.
- Badanie otwiera nowe możliwości w zakresie minimalizowania działań niepożądanych radioterapii, co może przyczynić się do poprawy komfortu pacjentów poddawanych leczeniu nowotworów głowy i szyi.
Laseroterapia po leczeniu nowotworowym
Laseroterapia jest stosowana w leczenie defektów estetycznych po leczeniu onkologicznym. Przykłady zastosowań:
- laser naczyniowy – leczenie teleangiektazji po radioterapii
- ablacyjne laserowe usuwanie tatuaży po radioterapii
- frakcyjny laser CO2 – w leczeniu blizn pooperacyjnych
Jak podkreślają eksperci – należy pamiętać o ryzyku reakcji fototoksycznych i fotoalergicznych, dlatego należy unikać łączenia terapii laserowej z lekami fotouczulającymi.
źródła:
[1] Proietti I, Skroza N, Mambrin A, Marraffa F, Tolino E, Bernardini N, Marchesiello A, Rossi G, Volpe S, Potenza C. Aesthetic Treatments in Cancer Patients. Clin Cosmet Investig Dermatol. 2021 Dec 4;14:1831-1837.
[2] Oliveri S, Faccio F, Pizzoli S, Monzani D, Redaelli C, Indino M, Pravettoni G. A pilot study on aesthetic treatments performed by qualified aesthetic practitioners: efficacy on health-related quality of life in breast cancer patients. Qual Life Res. 2019 Jun;28(6):1543-1553.
[3] Nieri CA, Benaim EH, Zhang YH, Garcia-Godoy F, Herr MJ, Zhang W, Schwartz D, Coca KK, Gleysteen JP, Gillespie MB. Botox for the prevention of radiation-induced Sialadenitis and xerostomia in head and neck cancer patients: A pilot study. Head Neck. 2023 Sep;45(9):2198-2206.
Medycyna estetyczna po terapii onkologicznej – komentarz eksperta
Czy w trakcie lub świeżo po zakończeniu terapii onkologicznej mogę korzystać z zabiegów medycyny estetycznej? Komentarz eksperta: lek. Maria Krotewicz – chirurg onkologiczna i dermatoskopistka z Kliniki Tkanek Miękkich, Kości i Czerniaków NIO:
Wszystko zależy od rodzaju nowotworu, zastosowanego leczenia onkologicznego (chemioterapia, radioterapia, leczenie celowane, immunoterapia itp.) oraz od czasu, jaki upłynął od zakończenia terapii. Każdy przypadek należy rozpatrywać indywidualnie, uwzględniając aktualny stan zdrowia pacjenta oraz możliwe następstwa leczenia przeciwnowotworowego, w tym wpływ na kondycję skóry i procesy regeneracyjne organizmu.
Zabiegi z zakresu medycyny estetycznej nie są bezwzględnie przeciwwskazane u pacjentów onkologicznych, jednak decyzja o ich wykonaniu powinna być zawsze poprzedzona dokładną analizą historii choroby i przebiegu leczenia. Ostateczną decyzję podejmuje lekarz medycyny estetycznej, który ocenia ryzyko oraz bezpieczeństwo proponowanego zabiegu.
Należy pamiętać, że leczenie onkologiczne może mieć długofalowy wpływ na skórę, jej wrażliwość, zdolność gojenia się oraz ogólną odporność organizmu. Dlatego każdy zabieg powinien być nie tylko indywidualnie dostosowany, ale również przeprowadzany z najwyższą ostrożnością i świadomością potencjalnych konsekwencji.
WARTO WIEDZIEĆ: URODA I PIELĘGNACJA W CHOROBIE
