Ukazała się najnowsza edycja biuletynu Nowotwory złośliwe w Polsce (Cancer in Poland) poświęcona danym za 2023 rok (statystyki są prezentowane z 2-letnim opóźnieniem, niezbędnym na opracowanie i analizę zgromadzonych danych). Publikacja powstała w ramach projektu Krajowy Rejestr Nowotworów, a jej autorami są Joanna A. Didkowska, Urszula Wojciechowska, Michalina Irzyk, Maciej Rogalski, Paweł Olasek, Agnieszka Jawołowska, Patrycja Filipek, Marcin Dybek.
Raport Nowotwory złośliwe w Polsce jest cykliczną publikacją adresowaną do wszystkich osób zainteresowanych epidemiologią nowotworów złośliwych w Polsce. W najnowszym wydaniu biuletynu przedstawiony został aktualny opis sytuacji epidemiologicznej dotyczącej zachorowań i zgonów na nowotwory w naszym kraju za rok 2023.
Więcej informacji na temat Krajowego Rejestru Nowotworów na stronie: www.onkologia.org.pl.
Krajowy Rejestr Nowotworów
Krajowy Rejestr Nowotworów to pierwsza w Polsce platforma naukowa gromadząca dane o każdym nowym wykryciu choroby nowotworowej i służąca wymianie wiedzy o zagrożeniu nowotworami złośliwymi w naszym kraju.
Krajowy Rejestr Nowotworów to populacyjny rejestr medyczny gromadzący dane o zachorowaniach na nowotwory złośliwe w Polsce
Dane o zachorowaniach i zgonach na nowotwory złośliwe w Polsce są dostępne od połowy lat sześćdziesiątych ubiegłego wieku. Narodowy Instytut Onkologii – Państwowy Instytut Badawczy w Warszawie od 1979 roku publikuje dane o zachorowalności i umieralności na nowotwory złośliwe dla całego kraju w formie corocznych biuletynów.
Krajowy Rejestr Nowotworów (KRN) prowadzony jest przez Narodowy Instytut Onkologii na zlecenie Ministra Zdrowia, a nadzór merytoryczny nad projektem sprawuje Rada Naukowa złożona z uznanych ekspertów.
Do zadań Krajowego Rejestru Nowotworów należy gromadzenie, aktualizacja i analiza danych o rozpoznanych przypadkach nowotworów złośliwych w naszym kraju – niezbędnych do realizacji zadań publicznych i statystyki publicznej. Na ich podstawie oceniane jest zagrożenie społeczeństwa chorobami nowotworowymi oraz skuteczność podejmowanych interwencji w zakresie zdrowia publicznego i polityki zdrowotnej państwa.
ZOBACZ: EPIDEMIOLOGIA NOWOTWORÓW W POLSCE
Nowotwory złośliwe w Polsce – najnowszy biuletyn – dane za 2023
Zgodnie z informacjami zaprezentowanymi w najnowszej edycja biuletynu Nowotwory złośliwe w Polsce:
W 2023 roku do Krajowego Rejestru Nowotworów wpłynęły informacje o niemal 193 tys. nowych zachorowań na nowotwory i ponad 99,7 tys. zgonów z ich powodu.
Nowotwory złośliwe stanowiły drugą przyczynę zgonów w Polsce, powodując w 2023 roku 26% zgonów mężczyzn i 23% zgonów kobiet. Choroby nowotworowe stanowią istotny problem zdrowotny przede wszystkim u osób w młodym i średnim wieku (25-64 lat). Zjawisko to jest szczególnie widoczne w populacji kobiet, w której nowotwory od lat pozostają najczęstszą przyczyną zgonów przed 65. rokiem życia, stanowiąc 31% zgonów młodych i 45% zgonów kobiet w średnim wieku (45-64 lat). Wśród starszych osób (> 65 roku życia) odsetek zgonów nowotworowych wśród mężczyzn stanowi niemal 1/3 przyczyn zgonów, wśród kobiet 1/5.
Obserwowane od wielu lat trendy zachorowalności i umieralności z powodu nowotworów złośliwych w Polsce są determinowane zarówno strukturą wieku populacji, jak i zmianami zachodzącymi w ekspozycji polskiej populacji na czynniki rakotwórcze, głównie związanymi z paleniem papierosów (w 2024 roku odsetek palących mężczyzn i kobiet wyrównał się – 21% dorosłych codziennie pali papierosy). W 2023 roku po raz kolejny liczba kobiet, które zmarły w wyniku raka płuca, przekroczyła liczbę kobiet, które zmarły z powodu raka piersi (o 22%)
Nowotwory złośliwe u mężczyzn w Polsce
Najczęstszym nowotworem mężczyzn jest nowotwór gruczołu krokowego z udziałem 23,3%, charakteryzujący się największą dynamiką wzrostu zachorowalności przy utrzymującym się na przełomie wieków plateau umieralności, która jednak od 2014 roku wykazuje tendencję wzrostową.
Nowotwory złośliwe płuca są drugim najczęstszym nowotworem wśród mężczyzn (1/8 zachorowań). Pozostają dominującą nowotworową przyczyną zgonu mężczyzn (¼) i decydują o przebiegu krzywej umieralności reprezentującej wszystkie schorzenia nowotworowe mężczyzn. W populacji mężczyzn od ponad 20 lat obserwuje się spadek zachorowalności i umieralności na nowotwory płuca, co należy wiązać przede wszystkim ze zmniejszeniem w ostatnich dekadach odsetka palących mężczyzn.
Na trzecim miejscu (11,4% zachorowań) znajduje się rak jelita grubego (okrężnica i odbytnica) z nową korzystną tendencją od 2015 roku zachorowalności i umieralności.
ZOBACZ: NOWOTWÓR ZŁOŚLIWY
Nowotwory złośliwe u kobiet w Polsce
W populacji kobiet wiodącymi umiejscowieniami nowotworów nadal pozostają: pierś, jelito grube (okrężnica i odbytnica), płuco i trzon macicy. Nowotwory płuca utrzymują pierwszą pozycję wśród nowotworowych przyczyn zgonów kobiet (18,6%), wyprzedzając nowotwory piersi (14,6%).
Dominujące wśród kobiet nowotwory piersi charakteryzowały się w ciągu minionego półwiecza stale rosnącą zachorowalnością. Trendy umieralności na raka piersi zmieniały się kilkukrotnie w ciągu ostatnich czterdziestu lat. Początkowy wzrost umieralności został zahamowany w połowie lat 90 ubiegłego wieku, a w latach 1996-2010 notowano spadek umieralności. W okresie 2010-2019 nastąpiła niekorzystna zmiana trendu, jednak obserwowany od 2019 powolny spadek umieralności może być zapowiedzią pomyślnej zmiany.
Trzecią najczęstszą przyczyną zgonów wskutek nowotworów złośliwych kobiet w ciągu ostatnich kilku lat pozostaje rak jelita grubego (11,5%).
ZOBACZ: NOWOTWORY W UNII EUROPEJSKIEJ – RAPORT
Aktualne wskaźniki zachorowań na nowotwory złośliwe w Polsce
Przy podziale na 5 klastrów najwyższe wskaźniki zachorowalności na nowotwory złośliwe wśród mężczyzn odnotowano w województwach lubelskim, świętokrzyskim, kujawsko-pomorskim i pomorskim, najniższe natomiast w zachodniopomorskim, śląskim, łódzkim i lubuskim.
Wśród kobiet najwyższe wskaźniki zachorowalności na nowotwory złośliwe zauważono w kujawsko-pomorskim, wielkopolskim, podlaskim i pomorskim, a najniższe w lubuskim, podkarpackim, śląskim oraz małopolskim.
Najwyższe wskaźniki umieralności na nowotwory złośliwe wśród mężczyzn odnotowano w województwach kujawsko-pomorskim, śląskim, zachodniopomorskim
i wielkopolskim. Natomiast do województw o najniższym wskaźniku umieralności zaliczają się podkarpackie, podlaskie, lubuskie i lubelskie.
W przypadku kobiet najwyższe wskaźniki umieralności na nowotwory złośliwe odnotowano w województwach śląskim, kujawsko- pomorskim, pomorskim oraz zachodniopomorskim. Województwa podkarpackie, warmińsko-mazurskie, podlaskie i lubelskie wyróżniły się, jako województwa o najniższych wskaźnikach umieralności.
Porównując dane z poprzednimi dwoma latami, wskaźniki umieralności nieznacznie się zwiększyły, natomiast wskaźniki zachorowalności istotnie się zwiększyły.
źródło: NOWOTWORY ZŁOŚLIWE W POLSCE W 2023 ROKU; Joanna A. Didkowska, Urszula Wojciechowska, Michalina Irzyk, Maciej Rogalski, Paweł Olasek, Agnieszka Jawołowska, Patrycja Filipek, Marcin Dybek. Warszawa 2025.
PRZEJDŹ DO: NAJNOWSZE INFORMACJE
Dlaczego dane krajowego rejestru nowotworów dotyczą roku 2019 a nie np. 2021?
Zebranie danych, ich analiza oraz opracowanie wymagają czasu, taka dwuletnia perspektywa jest standardem
Ponieważ tak jest ze statystyka , że im mniej danych i krótszy czas do analizy, tym ostatecznie większy błąd w określeniu tendencji.
Taa palenie tytoniu;) Szybciej palenie gumy samochodowej, wyziewy z silników samochodow ktorych coraz wiecej i w dodatku zatrute jedzenie pestycydami oraz woda skażona spływajacymi z pol do rzek chemikaliami używanymi na polu oraz odpady i ścieki z fabryk spuszczane do rzek.