Amerykańskie Towarzystwo Onkologiczne (ASC) opublikowało nowe wytyczne, w których zaleca mężczyznom regularne poddawanie się testom PSA. Wieloletnie obserwacje potwierdzają, że badanie to zwiększa szanse wczesnego wykrycia raka prostaty i zmniejsza dzięki temu ryzyko zgonu. 

Oznaczanie markera PSA a rak prostaty

W Unii Europejskiej od wielu lat zaleca się mężczyznom poddawanie się testom PSA. Na korzyść takiego skryningu wskazywały wieloletnie badania European Randomized Study of Screening for Prostate Cancer (ERSPC). W Stanach Zjednoczonych pojawiły się wśród ekspertów wątpliwości, gdyż amerykańskie badania nie były w tej sprawie jednoznaczne. Jednak dłuższe obserwacje w USA, jak również kolejne trzecie badanie Cluster-Randomized Trial PSA-Testing for Prostate Cancer, potwierdzają słuszność regularnego wykonywania u mężczyzn testów PSA w kierunku raka prostaty.

Nowe wytyczne amerykańskie opublikowano po 16 latach od poprzednich, tym razem na łamach „Cancer Journal Clinicians”. Amerykańskie Towarzystwo Onkologiczne (ASC) jest jedną z wiodących organizacji onkologicznych, a jego najnowsze rekomendacje nie pozostawiają żadnych wątpliwości: mężczyźni powinni regularnie poddawać się prostym badaniom PSA, polegającym jedynie na pobraniu próbki krwi. Takie badanie może uratować życie.

Test PSA (Prostate-Specific Antigen) bada we krwi poziom antygenu specyficznego dla prostaty – białka produkowanego przez gruczoł krokowy. Może on – choć nie musi – wskazywać na to, że rozwija się rak prostaty, kiedy nie występują jeszcze żadne objawy, a choroba jest na wczesnym etapie rozwoju.

PSA – co to za badanie? Klucz do wczesnego wykrycia raka prostaty

Testowanie PSA – co mówią najnowsze wytyczne?

Amerykańskie Towarzystwo Onkologiczne zaleca, żeby testowi PSA co dwa lata poddawali się mężczyźni w wieku 45-69 lat. Jedynie czarnoskórzy mężczyźni oraz osoby z silnym wywiadem rodzinnym raka prostaty powinni badać się nawet co roku. Dotyczy to głównie tych mężczyzn, którzy mają bliskich krewnych, u których wykryto raka prostaty.

ASC nie daje jednoznacznych zaleceń dla mężczyzn starszych, w wieku 70-75 lat. Stwierdza jedynie, że w tym wieku decyzja powinna być podejmowana indywidualnie, gdyż badania w tej grupie wiekowej nie wykazują jednoznaczne, że korzyści testów PSA przeważają nad zagrożeniami. Ryzyko związane z tym testem dotyczy głównie konieczności wykonywania innych badań diagnostycznych.

Test PSA nie jest zalecany mężczyznom po 75. roku życia oraz tym, u których oczekiwana długość życia jest krótsza niż 10 lat.

Poziom PSA na ogół nie powinien przekraczać 4,4 mg/ml, ale jego wartości referencyjne zależą od wieku i rosną wraz z upływem lat. Poniżej 40. roku życia za prawidłowy uznaje się stężenie 1,4 – 2,5 ng/ml, w wieku 40 – 49 lat: do 2,0 – 2,5 ng/ml, 50 – 59 lat: do 3,1 – 3,5 ng/ml, 60 – 69 lat: do 4,1 – 4,5 ng/ml, a powyżej 70 lat: do 4,4 – 6,5 ng/ml. Są to jednak jedynie wartości orientacyjne.

Amerykańskie Towarzystwo Onkologiczne zaleca, by osoby w wieku 45-69 lat poddawać dalszym badaniom diagnostycznym, gdy poziom PSA wynosi co najmniej 3 ng/dl. U seniorów od 70. do 75. roku życia należy je wykonać, gdy wynosi on co najmniej 6,5 ng/ml. Wtedy zalecany jest przede wszystkim powtórny test PSA, najwcześniej po dwóch tygodniach, lecz nie później, niż przed upływem trzech miesięcy, gdyż powodem podwyższonego poziomu może być jedynie zapalenie gruczołu krokowego albo infekcja układu moczowego.

Wynik podwyższony, na przykład od 4,0 do 10,0 ng/ml, nie musi jeszcze oznaczać, że rozwija się rak prostaty. Może to być skutek łagodnego przerostu prostaty, który nie ma nic wspólnego z rakiem gruczołu krokowego. W takim przypadku lekarz często zleca oznaczenie wolnego PSA (stosunek wolnego do całkowitego PSA).

W razie powtórnie podwyższonego stężenie PSA, szczególnie wtedy, gdy jego wzrost był gwałtowny, zaleca się wykonanie rezonansu magnetycznego gruczołu krokowego lub wykonanie walidowanego testu biomarkera w diagnostyce raka prostaty (albo obydwa te badania). Badania te poprzedzają biopsję gruczołu krokowego, która ostatecznie może potwierdzić występowania raka prostaty oraz na jakim jest on etapie rozwoju.

– Mamy nadzieję, że nasze rekomendacje przekonają mężczyzn do poważnego rozważenia poddawania się testom PSA, jak to wyszczególniamy w naszych rekomendacjach – przekonuje dyrektor naukowy Amerykańskiego Towarzystwa Onkologicznego dr William Dahut.

Rak prostaty a marker PSA

Rak prostaty jest najczęściej diagnozowanym nowotworem złośliwym wśród mężczyzn, głównie tych po 50. roku życia. Według Krajowego Rejestru Nowotworów odpowiada on za prawie 25 proc. wszystkich zachorowań onkologicznych wśród mężczyzn. Co roku wykrywa się w naszym kraju od 18 tys. do około 21 tys. nowych zachorowań. Z powodu tego nowotworu umiera co roku 5-5,5 tys. mężczyzn, najczęściej w wieku powyżej 70 lat.

Decydujące znaczenie ma wczesne wykrycie choroby. Gdy w chwili diagnozy nowotwór jest zlokalizowany jedynie w obrębie gruczołu krokowego, szanse na wyleczenie (mierzone 5-letnimi przeżyciami) sięgają niemal 100 proc.

źródło: PAP

PRZEJDŹ DO: MARKERY NOWOTWOROWE