WIEDZIEĆ WIĘCEJ, TO BAĆ SIĘ MNIEJ!

CO TO SĄ MARKERY NOWOTWOROWE?

co to są markery nowotworoweChoć poszukiwania specyficznych zmian w płynach ustrojowych organizmu obciążonego zmianą nowotworową sięgają wielu lat, to istotny postęp w tej dziedzinie dokonał się w ostatnich latach dzięki wprowadzeniu nowoczesnych metod diagnostycznych raka. Markery nowotworowe pozwalają na wykrycie i zidentyfikowanie w płynach ustrojowych kilkudziesięciu substancji białkowych, które są wytwarzane przez komórki nowotworowe. Nazywa się je ogólnie markerami nowotworowymi i mogą one być stosowane w diagnostyce onkologicznej. Oprócz wykorzystania markerów w wykrywaniu i rozpoznawaniu nowotworów, znalazły one zastosowanie również w ocenie stopnia zaawansowania klinicznego chorób nowotworowych (stężenie markera zależy od stopnia rozległości procesu nowotworowego w organizmie), a także do precyzyjnego określenia topografii guza. Dzięki markerom nowotworowym możliwe jest monitorowanie przebiegu procesu chorobowego i skuteczności leczenia onkologicznego, a także wczesne wykrywanie wznów i przerzutów.

Duży postęp w wykrywaniu markerów nowotworowych związany jest z wprowadzeniem przeciwciał monoklonalnych. Są one stosowane nie tylko w badaniach płynów ustrojowych człowieka, ale również w diagnostyce histopatologicznej nowotworów. Odgrywają ważną rolę w badaniu nowotworów o niskim stopniu zróżnicowania i badaniu przerzutów o nieznanym punkcie wyjścia. Należy zauważyć, że choć badanie poziomu markerów nowotworowych w surowicy wspomaga diagnozowanie, to nie ma ono znaczenia rozstrzygającego. (Decydujące rozpoznanie jest zawsze wynikiem badania morfologicznego). Jednorazowy podwyższony wynik markera nowotworowego powinien być interpretowany ostrożnie, gdyż również w chorobach nienowotworowych poziomy wspomnianych markerów mogą być umiarkowanie podwyższone. Za pozytywnym rozpoznaniem choroby nowotworowej przemawia narastanie poziomu markera w czasie kilkukrotnego badania w pewnych odstępach czasu. Poziom markera nowotworowego w surowicy zależy od masy guza pierwotnego i wzrasta wraz z rozwojem guza i pojawieniem się przerzutów raka.

MARKERY NOWOTWOROWE – INFORMACJE

– Komórki nowotworowe, mimo że posiadają zdolność do produkcji markerów, to nie zawsze uwalniają je do krążenia, stąd u pewnego odsetka chorych na raka stężenia markerów mogą być w normie.

– W rozsianej chorobie nowotworowej mogą być podwyższone stężenia wielu markerów nowotworowych, także tych, które nie są charakterystyczne dla odpowiedniej lokalizacji.

– W interpretacji wyników należy zawsze uwzględniać poprzedni wynik stężenia.

– W trakcie chemioterapii i radioterapii może dochodzić do przejściowego wzrostu stężeń markerów nowotworowych na skutek rozpadu masy guza i wydzieleniu ich do krwioobiegu, co może być przyczyną zafałszowanego wyniku.

– Po zakończeniu leczenia narastające stężenie markera nowotworowego, nawet w granicach wartości prawidłowej, może już sygnalizować wznowę procesu nowotworowego. Wzrost stężeń często poprzedza objawy kliniczne choroby.

– Ze względu na brak standaryzacji metod, oznaczenia markerów nowotworowych powinny być wykonywane zestawami od tego samego producenta.

MARKERY NOWOTWOROWE – RODZAJE

Antygen karcyno-embrionalny CEA – glikoproteina, wysoki poziom u chorych z rakiem jelita grubego, gruczołu krokowego i płuc. Te markery nowotworowe użyteczne są w monitorowaniu przebiegu raka jelita grubego, ocenie radykalności zabiegu operacyjnego i wykrywaniu wznowy;

Alfa-fetoproteina AFP – glikoproteina, występuje w surowicy chorych z rakiem wątroby. Użyteczna w diagnostyce w przypadkach raka wątrobowokomórkowego;

Ludzka gonadotropina kosmówkowa hCG – wytwarzana w 60% przypadków przez guzy jąder. Markery nowotworowe hCG są użyteczne w guzach embrionalnych jąder;

Hormony ektopowe – markery nowotworowe wydzielane przez niektóre nowotwory nie pochodzące z gruczołów endokrynnych, przede wszystkim raka drobnokomórkowego płuc i rakowiaka oraz w minimalnym stopniu przez raka sutka, nerek i wątroby. Użyteczne w diagnostyce raka płuc;

Kwaśna fosfataza stercza PAP – wydzielana przez raka gruczołu krokowego. Wysokie stężenie może wskazywać na naciekający wzrost raka poza torebką gruczołu krokowego;

Fosfataza alkaliczna – zwiększony poziom w surowicy w nowotworowym zajęciu wątroby i kości;

Dehydrogenaza mleczanowa LDH – jej znaczenie w surowicy krwi chorych z rakiem jest przedmiotem intensywnych badań. Użyteczna w diagnostyce chłoniaków oraz przerzutów do wątroby;

Immunoglobuliny – markery nowotworowe mające znaczenie w diagnostyce i monitorowaniu guzów limfatycznych;

Antygen nowotworowy Ca 125 – wysokocząsteczkowa glikoproteina izolowana z raka jajnika i sporadycznie w raku płuc. Stosowany w monitorowaniu przebiegu pooperacyjnego oraz chemioterapii;

Swoisty antygen sterczowy PSA – izolowany z gruczołu krokowego, zwiększenie wydzielania w nowotworach tego gruczołu. Bardziej czuły niż kwaśna fosfataza. Przydatny w diagnostyce raka prostaty (rak stercza);

Markery nowotworowe Ca 15-3 oraz MCA – wykorzystywane w monitorowaniu raka piersi (w odległych przerzutach). Ich łączna czułość to 30%;

Antygen nowotworu przewodu pokarmowego CA 19-9 (GIGA) – podwyższone stężenie spotyka się w dużym odsetku u chorych na nowotwory przewodu pokarmowego, trzustki i pęcherzyka żółciowego;

Izoferrytyny – zwiększenie ilość w wielu przypadkach raka, podwyższone stężenie w surowicy nie jest jednak specyficzne;

Białka ostrej fazy – markery uważane za potencjalne wskaźniki procesu nowotworzenia, aktualnie są przedmiotem intensywnych badań.

Co to są markery nowotworowe? Bibliografia
J. Stachura, W. Domagała, Patologia, Tom I, Kraków 2008.
S. Maśliński, J. Ryżewski, Patofizjologia, Warszawa 2009.
S. Kruś, E. Skrzypek-Fakhoury, Patomorfologia kliniczna, Warszawa 2007.
J. Meder, Podstawy onkologii klinicznej, Warszawa 2011.

CO TO SĄ MARKERY NOWOTWOROWE?
3.7 (74.62%) 26 votes
About the Author
 

Powiązane artykuły


Biblioteczka Onkologa – nowa seria wydawnicza PZWL

Seria Biblioteczka Onkologa to nowa propozycja wydawnicza przygotowana przez PZWL Wydawnictwo Lekarskie. Publikacje adresowane są do specjalistów i osób zainteresowanych szeroko rozumianą tematyką...
Opublikowane 15 Lis 2017

15-lecie działalności stowarzyszenia Gladiator

Stowarzyszenie Mężczyzn z Chorobami Prostaty “Gladiator” obchodzi jubileusz 15-lecia swojej działalności. Z tej okazji 17 listopada w Centrum Onkologii w Warszawie przy ul. W.K. Roentgena ...
Opublikowane 14 Lis 2017

Spółka GLG Pharma celuje w potrójnie negatywnego raka piersi

GLG Pharma S.A. – notowana na NewConnect polska spółka biotechnologiczna (zależna) będąca właścicielem innowacyjnego projektu onkologicznego mającego za cel terapię wobec potrójnie negatywnego raka piersi...
Opublikowane 14 Lis 2017

Zakaz korzystania z solariów dla niepełnoletnich

Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej Andrzej Duda podpisał ustawę ograniczającą stosowanie solariów. Ustawa zabrania stosowania solariów przez osoby nieletnie oraz wprowadza zakaz ich reklamy. Regulacja...
Opublikowane 11 Lis 2017

Listopad – miesiąc świadomości raka płuca

Rak płuca jest jednym z najgroźniejszych i najczęściej występujących nowotworów złośliwych w Europie. Co roku odbiera życie około 353 000 Europejczyków, co oznacza, że choroba ta jest przyczyną większej...
Opublikowane 08 Lis 2017
Więcej w biologia i genetyka raka
ANGIOGENEZA NOWOTWOROWA – CZYM JEST?

Zamknij