Przedstawiamy kolejny Onkoserwis – comiesięczne zestawienie najnowszych doniesień i ceiekawych badań z obszaru onkologii, przygotowywany przez ekspertów Polskiej Ligi Walki z Rakiem.
W artykule znajdziesz wyselekcjonowane doniesienia z renomowanych czasopism medycznych oraz wiarygodnych portali medycznych. Edycja: listopad 2026.
Onkoserwis – listopad 2026
Kompleksowe wsparcie psychologiczne i edukacyjne może zmniejszać lęk przed śmiercią u chorych na raka piersi
Lęk przed śmiercią często towarzyszy chorobie i leczeniu onkologicznemu. Irańscy badacze ocenili, czy dodatkowe wsparcie chorych na raka piersi może zmniejszyć jego nasilenie.
Do badania włączono 70 kobiet, losowo przydzielonych do opieki standardowej lub grupy badanej, otrzymującej kompleksową opiekę wspomagającą. Program wsparcia obejmował sześć grupowych sesji stacjonarnych lub wirtualnych dotyczących hormonoterapii, opieki żywieniowej, aktywności fizycznej, technik redukcji lęku, duchowości oraz relacji seksualnych i małżeńskich.
Na początku badania średnie natężenie lęku przed śmiercią było podobne w obu grupach (7,45 vs 7,09; P = 0,465). Bezpośrednio po interwencji było ono niższe w grupie z interwencją niż w grupie kontrolnej (3,2 vs 8,5; P < 0,001), a różnica pozostała istotna statystycznie również po upływie miesiąca. Interpretację wyników utrudnia niewielka liczebność badanej grupy.
źródło: link.springer.com
Zdrowy styl życia wiąże się z mniejszym ryzykiem zachorowania na wiele nowotworów
Badanie przeprowadzone w ramach projektu UK Biobank wykazało, że osoby, które stosowały cztery lub pięć zdrowych nawyków, miały mniejsze ryzyko zachorowania na 13 rodzajów nowotworów.
W analizie uwzględniono dane blisko 300 tys. osób wieku od 37 do 73 lat. Wskaźnik zdrowego stylu życia (HLS) uwzględniał: niepalenie tytoniu, umiarkowane spożycie alkoholu (≤ 12 g/dobę dla kobiet i ≤ 24 g/dobę dla mężczyzn), przestrzeganie zasad zdrowej diety, odpowiednią aktywność fizyczną oraz prawidłowy wskaźnik BMI (> 18,5 do < 25,0). Każdemu zdrowemu zachowaniu przypisano jeden punkt, a wyniki HLS podzielono na kategorie: niską (0–1), średnią (2–3) i wysoką (4–5). Uczestnicy z wysokim wskaźnikiem HLS mieli o 29% mniejsze ryzyko zachorowania na nowotwór niż osoby z niskim wskaźnikiem HLS (współczynnik ryzyka [HR], 0,71).
Najsilniejszymi czynnikami ryzyka były palenie papierosów i nieprawidłowa masa ciała. Uczestnicy z prawidłowym wskaźnikiem BMI mieli mniejsze ryzyko wystąpienia siedmiu rodzajów nowotworów, w tym raka nerki (HR, 0,65) raka trzonu macicy (HR, 0,520) oraz raka przełyku (HR, 0,73).
źródło: nature.com
Przestrzeganie wytycznych zdrowego stylu życia wiąże się z lepszym stanem zdrowia fizycznego kobiet po leczeniu raka piersi
Chore po leczeniu raka piersi często zgłaszają długotrwałe pogorszenie fizycznego stanu zdrowia w porównaniu ze zdrowymi kobietami w tym samym wieku. Amerykańscy badacze przeprowadzili prospektywne badanie kohortowe, w ramach którego przeanalizowano dane ponad 1600 chorych na raka piersi z badania ACS CPS-3.
Stopień przestrzegania wytycznych American Cancer Society (ACS) dotyczących zdrowego stylu życia oceniano u nich w skali od 0 do 8 na podstawie udzielonych w ankiecie odpowiedzi dotyczących wskaźnika BMI, aktywności fizycznej, diety i spożycia alkoholu. Zgodność sklasyfikowano jako niską (0–4) lub wysoką (5–8). Wyższy stopień zgodności z wytycznymi ACS wiązał się z lepszym stanem zdrowia fizycznego, niezależnie od statusu leczenia. Chore o niskim stopniu zgodności z wytycznymi otrzymujące w przeszłości chemioterapię miały znacznie gorszy stan zdrowia fizycznego niż kobiety bez nowotworu o niskim stopniu zgodności, zarówno w ciągu 3 lat od rozpoznania, jak i później.
Wyniki wskazują, że przestrzeganie zaleceń dotyczących zdrowego stylu życia wiąże się z lepszym stanem zdrowia fizycznego kobiet po leczeniu raka piersi, także tych, które otrzymywały chemioterapię. Podkreśla to znaczenie promowania zdrowych nawyków również po zakończeniu leczenia onkologicznego.
źródło: academic.oup.com
Operacje bariatryczne wiążą się z mniejszym ryzykiem niektórych chorób przewlekłych
Korzystając z danych sieci TriNetX, naukowcy przeprowadzili retrospektywne, obserwacyjne badanie kohortowe oceniające wpływ operacji bariatrycznej na ryzyko wystąpienia demencji i choroby Parkinsona. Analizie poddano dane ponad 32 tys. osób z BMI wynoszącym 35 lub więcej.
W porównaniu z chorymi nieleczonymi chirurgicznie operacja bariatryczna zmniejszała nie tylko ryzyko wystąpienia demencji oraz choroby Parkinsona, ale również zachorowalność na choroby sercowo-naczyniowe, nowotwory związane z otyłością oraz ogólną umieralność. Prawdopodobieństwo przeżycia 20 lat chorych poddanych operacji bariatrycznej oraz osób bez leczenia chirurgicznego wynosiło odpowiednio 84,7% i 81,8%.
źródło: nature.com
Pół wieku postępu: coraz większe szanse przeżycia z nowotworem
W ciągu ostatniego półwiecza wyraźnie wzrosły szanse przeżycia chorych na nowotwory w USA. Odsetek pięcioletnich przeżyć wzrósł z 49% wśród osób, u których nowotwór rozpoznano w latach 1975–1979, do 71% wśród osób, które zachorowały w latach 2016–2022.
W przypadku raka płuca wskaźnik 5-letnich przeżyć zwiększył się z 13% do 29%, a białaczki limfoidalnej u dzieci i młodzieży do 19. roku życia – z 57% do 90%. Dużą poprawę odnotowano również w przeżyciu chorych na raka wątroby: od połowy lat 90. wskaźnik pięcioletniego przeżycia potroił się, osiągając 22%. Do poprawy wyników przyczyniły się postępy w diagnostyce i leczeniu, w tym udoskonalenie metod chirurgicznych i radioterapii oraz wprowadzenie nowych leków przeciwnowotworowych. W leczeniu białaczek dziecięcych ogromne znaczenie miało także stopniowe doskonalenie dawek i harmonogramów podawania leków.
Dane pokazują skalę postępu, ale także różnice między poszczególnymi nowotworami. Szczególnym wyzwaniem pozostaje rak trzustki, w którym wskaźnik pięcioletniego przeżycia wynosi zaledwie 14%.
źródło: nature.com
Trening uważność oraz tai chi łagodzą nasilenie uczucia zmęczenie u osób po leczeniu onkologicznym
Prospektywne badanie MATCH wykazało, że trening uważności (mindfulness) oraz techniki tai chi i qigong mogą łagodzić zmęczenie i ograniczać wpływ bólu na codzienne funkcjonowanie u osób z istotnym nasileniem dystresu psychicznego po leczeniu przeciwnowotworowym.
W badaniu wzięło udział 587 osób z różnymi rodzajami i stopniami zaawansowania nowotworów, których średni wiek wynosił 60,7 roku. Uczestnicy wybierali program oparty na uważności lub zajęcia tai chi i qigong albo zgadzali się na losowy przydział do jednej z tych metod. Następnie losowo rozpoczynali zajęcia od razu lub trafiali na listę oczekujących. W porównaniu z grupami oczekującymi oba programy zajęć zmniejszały nasilenie uczucia zmęczenia oraz ograniczały wpływ bólu na codzienne życie. W grupie tai chi i qigong odnotowano dodatkowo poprawę jakości snu.
Wyniki sugerują, że trening uważności oraz tai chi i qigong mogą stanowić wartościowe uzupełnienie opieki nad osobami po chorobie nowotworowej, pomagając łagodzić dolegliwości utrudniające codzienne życie.
źródło: ascopubs.org
Obiecujące wyniki stosowania kwasu EPA po operacji przerzutów raka jelita grubego do wątroby
Wysokie dawki kwasu eikozapentaenowego (EPA), należącego do kwasów omega-3 występujących naturalnie w tłustych rybach morskich, takich jak łosoś, makrela czy śledź, mogą wydłużać życie chorych operowanych z powodu przerzutów raka jelita grubego do wątroby.
Wskazują na to wyniki badania III fazy EMT2, przedstawione podczas kongresu ESMO 2026, który odbył się w Madrycie w październiku br. W badaniu uczestniczyło 418 chorych z 13 brytyjskich ośrodków onkologicznych, losowo przydzielonych do przyjmowania 4 g dziennie wysoko oczyszczonego estru etylowego EPA lub placebo. Leczenie rozpoczynano przed operacją i planowano kontynuować przez dwa do czterech lat. Szacowany odsetek pięcioletnich przeżyć wyniósł 62% w grupie EPA wobec 45,1% w grupie placebo, co odpowiadało względnej redukcji ryzyka zgonu o 32%. Nie wykazano jednak istotnego wydłużenia czasu bez progresji choroby: jego mediana wyniosła odpowiednio 13,5 i 12,9 miesiąca. EPA było dobrze tolerowane.
Mimo że badanie nie wykazało istotnej poprawy przeżycia wolnego od progresji, w grupie otrzymującej EPA zaobserwowano wydłużenie przeżycia całkowitego. Wynik ten jest obiecujący, ale wymaga dalszej weryfikacji i nie stanowi obecnie podstawy do rutynowego stosowania EPA w tym wskazaniu.
źródło: esmo.org
Spersonalizowana szczepionka mRNA zmniejsza ryzyko nawrotu czerniaka po operacji
Wyniki badania III fazy INTerpath-001, przedstawione podczas kongresu ESMO 2026, pokazują, że spersonalizowana szczepionka mRNA w połączeniu ze standardową immunoterapią może wyraźnie zmniejszać ryzyko nawrotu czerniaka po operacji.
W badaniu INTerpath-001 uczestniczyło 1137 osób po całkowitym chirurgicznym usunięciu czerniaka skóry o wysokim ryzyku nawrotu. Dodanie preparatu intismeran autogene (personalizowanej terapeutycznej szczepionki mRNA) do pembrolizumabu (standardowego leku pobudzającego odpowiedź przeciwnowotworową układu odpornościowego), zmniejszało ryzyko nawrotu choroby lub zgonu o 42% w porównaniu z samym pembrolizumabem. Po dwóch latach bez nawrotu nowotworu pozostawało 82,2% osób otrzymujących leczenie skojarzone ze szczepionką wobec 70% w grupie otrzymującej wyłącznie immunoterapię.
Szczepionka intismeran autogene jest opracowywana i przygotowywana indywidualnie na podstawie zmian genetycznych wykrytych w guzie chorego po jego wycięciu. Zawiera ona cząsteczki mRNA z instrukcjami wytwarzania maksymalnie 34 antygenów charakterystycznych dla jego nowotworu, dzięki którym układ odpornościowy uczy się rozpoznawać i zwalczać komórki nowotworowe. Najczęstszymi działaniami niepożądanymi leczenia z wykorzystaniem szczepionki były gorączka, ból w miejscu wstrzyknięcia i zmęczenie. Częstość nasilonych działań niepożądanych związanych z leczeniem była zbliżona w obu badanych grupach: 14,2% wobec 13,4%. Wyniki badania INTerpath-001 stanowią ważny postęp w rozwoju spersonalizowanych szczepionek przeciwnowotworowych.
Konieczna jest jednak dalsza obserwacja, aby ustalić, czy zmniejszenie ryzyka nawrotu przełoży się również na wydłużenie życia chorych. Indywidualizowane szczepionki mRNA są obecnie przedmiotem badań w innych chorobach nowotworowych.
źródło: esmo.org
opracowanie: Onkoserwis – serwis onkologiczny dla dziennikarzy – Polska Liga Walki z Rakiem
PRZEJDŹ DO: ONKOSERWIS – PAŹDZIERNIK 2026
PRZESKOCZ DO: PORTAL ONKOLOGICZNY
