Zmiany nowotworowe rozwijające się w kościach dzielimy na pierwotne lub przerzutowe. Pierwotny rak kości występuje dość rzadko, dużo istotniejszy problem kliniczny stanowią przerzuty raka do kości, które dotyczą blisko połowy chorych na nowotwory złośliwe. Częstość występowania przerzutów do układu kostnego zależy od rodzaju nowotworu. Zmiany przerzutowe w kościach rozwijają się najczęściej u pacjentów ze szpiczakiem plazmocytowym, rakiem gruczołu krokowego, rakiem piersi, rakiem tarczycy, nowotworem złośliwym płuca i czerniakiem.

Proces powstawania przerzutów raka do kości jest skomplikowany i złożony – zbuntowane komórki nowotworowe po przedostaniu się z krwią do kości namnażają się, a następnie wydzielają różne czynniki – prowadząc do zaburzenia równowagi w obrębie struktury kostnej. U pacjentów onkologicznych diagnozuje się w kościach przerzuty osteoplastyczne, osteolityczne lub mieszane.

Ryzyko występowania przerzutów w kościach istotnie wzrasta w przypadku choroby zaawansowanej ogólnoustrojowo. Należy mieć na uwadze, że u części pacjentów przerzuty nowotworowe w kościach mogą być pierwszym objawem niezdiagnozowanej dotychczas choroby.

rak kości, przerzuty objawy

 

PRZERZUTY RAKA DO KOŚCI – OBJAWY

Wielu pacjentów nie zdaje sobie sprawy z rozwijających się zmian przerzutowych w kościach, dopóki naciek nowotworowy nie nacieka silnie unerwionej okostnej lub nie dojdzie do tzw. zdarzenia szkieletowego (SRE), będącego wynikiem rozwoju przerzutów raka w kościach. Zdarzenia takie mają najczęściej charakter patologicznych złamań kręgów lub kości (ich struktura jest osłabiona i podatna na uszkodzenia), ucisku rdzenia kręgowego (np. w następstwie złamania kręgu) lub hiperkalcemii będącej efektem rozwoju raka kości.

Przerzuty raka do kości rozwijają się najczęściej w okolicy lędźwiowej kręgosłupa, następnie w jego odcinku piersiowym, kościach miednicy, żebrach, kościach udowych i ramieniowych.

Pierwszy objaw raka kości stanowi z reguły silny ból. Może mieć on charakter miejscowy, promieniujący lub wszechogarniający. Szczegółowy charakter symptomów związany jest z lokalizacją, w której rozwija się rak kości lub przerzuty do kości

Podejrzenie przerzutów raka do górnych kręgów szyjnych może nasuwać ostry ból promieniujący do tylnej części czaszki oraz dyskomfort pojawiający się podczas ruchów. Głęboki i stały ból w okolicy przykręgowej, międzyłopatkowej promieniujący do barków lub jednostronny ból korzeniowy promieniujący do barku jest charakterystyczny dla przerzutów rozwijających się w odcinku C7-Th1 kręgosłupa. Bóle nowotworowe wynikające z rozwoju guza w okolicy kości miednicy nasilają się w ciągu miesięcy, stają się coraz bardzie ostre, a ich intensywność często wzrasta w nocy.

U części pacjentów z przerzutami nowotworu do układu kostnego dochodzi do hiperkalcemii (wzrost stężenia wapnia we krwi). Objawami hiperkalcemii są zaparcia, nudności, utrata apetytu, zmęczenie i senność.

RAK KOŚCI – WYKRYWANIE PRZERZUTÓW DO UKŁADU KOSTNEGO

Istotną rolę w zdiagnozowaniu przerzutów raka do kości odgrywa wywiad lekarski oraz badanie przedmiotowe. Należy zwrócić uwagę na ruchy, jakie wykonuje chory (np. przyjmuje określoną pozycję ciała, utyka). W wielu przypadkach u pacjentów z rakiem kości występuje tzw. szok bólowy, w którym pacjent jest całkowicie skupiony na trudnych dolegliwościach bólowych i cierpieniu. Istotną rolę odgrywa badanie uciskowe – miejsca zmienione przerzutowo są najczęściej bolesne.

Blisko połowę przerzutów nowotworowych do kości wykrywa się za pomocą badania rentgenowskiego kości. Czułość tej metody nie jest jednak doskonała.

Metodą bardziej precyzyjną w diagnozowaniu zmian do kości jest tomografia komputerowa. Jest to jedno z fundamentalnych badań obrazowych wykorzystywanych przez onkologów do oceny stopnia zaawansowania choroby oraz efektów leczenia. Tomografia komputerowa pozwala na uwidocznienia naciekania przez przerzuty w kościach struktur sąsiadujących z nimi (np. rdzenia kręgowego)

Duża wartość w obrazowaniu zmian nowotworowych ma badanie rezonansem magnetycznym. Rezonans jest szczególnie przydatny w kontekście zmian w obrębie kanału rdzenia kręgowego i zmian około kręgowych.

Badaniem czułym, ale niespecyficznym, które wykorzystuje izotop technetu jest scyntygrafia kości.

U pacjentów onkologicznych coraz częściej wykonuje się obrazowanie z wykorzystaniem pozytonowej tomografii emisyjnej z tomografią komputerową. Badanie to niejednokrotnie ujawnia obecność przerzutów raka w kościach, nie jest jednak dedykowane rutynowej diagnostyce. PET-CT pozwala na wykrycie wczesnych i małych zmian przerzutowych w układzie kostnym.

PRZERZUTY DO KOŚCI – MOŻLIWOŚCI LECZENIA RAKA KOŚCI

Leczenie pacjentów onkologicznych, u których wystąpiły przerzuty nowotworowe do kości opiera się na postępowaniu skojarzonym i wielodyscyplinarnym. W każdym przypadku należy rozważyć wdrożenie leczenia przyczynowego mającego na celu zmniejszenie lub zlikwidowanie przerzutów w układzie kostnym. Leczenie przyczynowe guzów przerzutowych opiera się na chemoterapii, hormonoterapii lub terapii celowanej molekularnie.

Istotnym elementem postępowania jest niwelowanie i leczenie farmakologiczne bólu. Stosuje się zazwyczaj leki z grupy niesteroidowych leków przeciwzapalnych oraz paracetamol. Przerzuty raka do kości mogą wymagać zastosowania opioidów.

Wystąpienie przerzutów nowotworowych do układu kostnego stanowi wskazanie do zastosowania radioterapii na określoną okolicę układu kostnego zajęta przez zmiany nowotworowe. Napromienianie jest metodą leczenia miejscowego, która prowadzi do zmniejszenia masy guza u rozwijającego się w kościach oraz powoduje efekt przeciwbólowy i przeciwzapalny.

U pacjentów z mnogimi bolesnymi zmianami przerzutowymi w kościach, które wychwytują znacznik w badaniu scyntygraficznym, należy rozważyć terapię radioizotopową. Działanie radioizotpowów polega na gromadzeniu się ich w ognisku choroby, czego efektem jest napromienienie zmienionej chorobowo tkanki kostnej. Największą skuteczność leczenia radioizotopowego przerzutów do kości obserwuje się w przypadku zmian osteoplastycznych i mieszanych.

Związek zdarzeń kostnych ze wzrostem aktywności osteoklastów uzasadnia wykorzystanie leków z grupy bisfosfonianów. W codziennej praktyce klinicznej u chorych z przerzutami raka do kości stosuje się bisfosfoniany takie jak: klodronian, pamidronian i kwas zoledronowy. Bisfosfoniony nie stanowią metody, która leczy przerzuty, ale ich efekt pozwala na zmniejszenie ilości występowania groźnych powikłań kotnych oraz zmniejszenia bólu.

W ostatnim czasie w leczeniu dorosłych pacjentów, u których występuje rak kości wprowadzono denosumab – przeciwciało monoklonalne ukierunkowane przeciw cząsteczce RANKL. Celem działania denosumabu jest zapobieganie wystąpieniu zdarzeń szkieletowych.

U chorych z przerzutami raka do kości powszechnie stosuje się również intensywne nawadnianie, którego celem jest zwiększenie wydalania wapnia z organizmu wraz z moczem celem ograniczenia hiperkalcemii.
Rak kości – przerzuty, objawy i leczenie, źródła i bibliografia:

pod red. A. Deptała, M.Z. Wojtukiewicz, Onkologia w praktyce lekarza rodzinnego, Gdańsk 2016
M. Krzakowski, P. Potemski, P. Wysocki, Onkologia Kliniczna, Gdańsk 2015
P. Rutkowski, Mięsaki kości – Biblioteka Chirurga Onkologa tom VI, Gdańsk 2016

Rak kości i przerzuty do kości – objawy i leczenie
5 (100%) 14 votes