16 maja 2019 roku wystartowała ósma edycja akcji Tydzień Świadomości Czerniaka organizowanej przez Akademię Czerniaka – sekcję naukową Polskiego Towarzystwa Chirurgii Onkologicznej. W tym roku wydarzenie przebiega pod hasłem #UVam tylko sobie. Chronię skórę przed czerniakiem.

Celem kampanii jest budowanie świadomości dotyczącej konieczności ochrony skóry przed promieniami UV wśród osób młodych i aktywnych fizycznie, które uprawiają sporty. Akademia Czerniaka chce zachęcić do przestrzegania zasad ochrony przed promieniowaniem UV kiedy spędzamy czas na zewnątrz – podczas biegania, jazdy na rowerze, żeglowania czy gry w tenisa.

Tydzień Świadomości Czerniaka 2019

Obecnie czerniak to najczęściej występujący nowotwór u osób w wieku 24-40 lat, jednocześnie najbardziej agresywny. Jednak styl życia i stosowanie bardzo prostych zasad profilaktyki pozwala w dużym stopniu ograniczyć ryzyko zachorowania.

Promieniowanie słoneczne zawiera niewidzialne promieniowanie ultrafioletowe (UV), które powoduje uszkodzenia skóry, co w długofalowej perspektywie może prowadzić do powstania nowotworów skóry. Rak skóry jest najczęstszym rodzajem raka na świecie w społeczeństwach, w których dominuje jasna karnacja, a liczba przypadków zachorowań znacznie wzrosła w ciągu ostatnich kilka dekad.

– Chcemy zachęcić młodych aktywnych ludzi, uprawiających sport na świeżym powietrzu do zapoznania się z podstawowymi zasadami profilaktyki czerniaka i do wprowadzenia tych zasad w życie. Osoby aktywne często zapominają, że na rowerze, podczas żeglowania czy gry w tenisa skóra jest narażona na promieniowanie. Do udziału w VIII Tygodniu Świadomości Czerniaka zaprosiliśmy uznanych sportowców. Wierzymy, iż profesjonalizm naszych Ambasadorów, także w zakresie ochrony przed czerniakiem, może zachęcić młodych sportowców, amatorów i zawodowców, aby zwracali większą uwagę na aspekt zdrowia skóry – wyjaśnia prof. dr hab. n. med. Piotr Rutkowski, przewodniczący Rady Naukowej Akademii Czerniaka.

Tegoroczna edycja Tygodnia Świadomości Czerniaka odbywa się pod patronatem Polskiego Komitetu Olimpijskiego. W ramach swojego zaangażowania Ambasadorzy wzięli udział w materiałach video promujących właściwą ochronę przed promieniowaniem UV podczas treningów oraz odpoczynku. Materiały filmowe będą dostępne na kanałach społecznościowych Akademii Czerniaka.
 

 

Jak wykryć czerniaka?

Znajomość cech charakterystycznych czerniaka może dać szanse na uratowanie życia. Wczesne rozpoznanie czerniaka daje aż 97% szans na całkowite wyleczenie.

Czerniak jest jednym z najłatwiejszych do zdiagnozowania nowotworów, ponieważ rozwija się na powierzchni skóry, najczęściej na odsłoniętych częściach ciała. Może powstawać na skórze wcześniej niezmienionej lub w zakresie istniejących już znamion. Regularna i dokładna obserwacja swojej skóry pozwala na wczesne wykrycie nowotworu.

Wszystkie znamiona, narośla czy pieprzyki, które budzą niepokój i wydają się podejrzane, jak najszybciej powinny zostać zbadane przez lekarza dermatologa lub chirurga-onkologa i w razie jakichkolwiek wątpliwości wycięte. Objawy czerniaka takie jak swędzenie, krwawienie i pękanie znamienia również są sygnałem alarmowym i wymagają natychmiastowej konsultacji.

Wczesne rozpoznanie czerniaka, w wielu przypadkach, oznacza samodzielne wykrycie zmian przez pacjenta. Nie jest to trudne – wystarczy regularnie obserwować swoje ciało i zwracać uwagę, czy już istniejące bądź nowe znamię posiada pewne charakterystyczne dla czerniaka cechy, określone za pomocą kryteriów ABCDE. Jeśli tak, należy niezwłocznie zgłosić się do lekarza.

A – asymetria np. znamię „wylewające się” na jedną stronę

B – brzegi poszarpane, nierównomierne, posiadające zgrubienia

C – czerwony lub czarny i niejednolity kolor

D – duży rozmiar, wielkość zmiany: powyżej 0,5 cm

E – ewolucja, czyli postępujące zmiany zachodzące w znamieniu

Badanie znamion przeprowadzane u specjalisty jest szybkie, bezbolesne i nieinwazyjne. Lekarz dokładnie ogląda skórę całego ciała, włącznie ze skórą głowy, stopami, skórą między palcami, a także okolicą odbytu i narządów płciowych.

Specjalista wykorzystuje w tym celu dermatoskop – urządzenie, które pozwala na 10 lub 12‑krotne powiększenie i dodatkowe oświetlenie obserwowanego obszaru, dzięki czemu uwidoczniona zostaje głębsza struktura znamienia pozwalająca wychwycić wszelkie atypowe zmiany. Wykorzystanie dermatoskopii pozwala na uniknięcie niepotrzebnych zabiegów usuwania znamion, które nie zagrażają zdrowiu.

Podstawą dalszej diagnostyki czerniaka, która zapewnia prawidłowe rozpoznanie choroby, jest biopsja, czyli mikroskopowe badanie całej zmiany barwnikowej usuniętej przez chirurga.

Na czym polega profilaktyka czerniaka

Eksperci Akademii Czerniaka zebrali zasady profilaktyki i ochrony przed czerniakiem pod hasłem „7W”. To zestaw prostych, ale jednocześnie bardzo cennych zachowań, których przestrzeganie może zminimalizować ryzyko wystąpienia czerniaka:

  • Wrzuć na siebie koszulę
  • Wetrzyj krem z filtrem UV
  • Włóż kapelusz na głowę
  • Wsuń na nos okulary z filtrem UV
  • Wypoczywaj w cieniu od godz. 10 do 14
  • Wystrzegaj się solarium
  • W te pędy do lekarza, jeśli pojawił się nowy pieprzyk lub dotychczasowy uległ zmianie.

Ważnym elementem profilaktyki czerniaka oraz nowotworów skóry jest rezygnacja z solarium. W 2009 roku solaria zostały uznane przez Światową Organizację Zdrowia za jedne z najbardziej rakotwórczych czynników na równi z paleniem papierosów czy azbestem. U osób, które korzystają z solarium, częściej niż raz w miesiącu ryzyko zachorowania na czerniaka wzrasta o 55%.

– Namawiam wszystkich, korzystających z kąpieli słonecznych do stosowania się do reguł 7W. Przede wszystkim, polecam je osobom, które prezentują szczególny typ urody, np. mają blond lub rude włosy, jasną skórę czy piegi oraz u których w rodzinie pojawiły się przypadki czerniaka lub innego nowotworu skóry, gdyż ryzyko zachorowania wzrasta głównie u tych osób – tłumaczy dr n. med. Grażyna Kamińska-Winciorek, specjalista dermatolog-wenerolog z Kliniki Transplantacji Szpiku i Onkohematologii Centrum Onkologii-Instytutu im. Marii Skłodowskiej-Curie w Gliwicach.

Tydzień świadomości czerniaka – leczenie czerniaka

Czerniak jest jednym z kilkudziesięciu nowotworów złośliwych skóry. Jednocześnie jest jednym z najbardziej agresywnych i od niedawna coraz częściej spotykanych nowotworów wśród młodych ludzi. Wywodzi się on z melanocytów, czyli umieszczonych w skórze komórek barwnikowych wytwarzających pigment – melaninę. Barwnik ten sprawia, że skóra ciemnieje w kontakcie z promieniowaniem ultrafioletowym.

Czerniaki najczęściej pojawiają się na skórze, ale mogą również wystąpić w obrębie ust, nosa czy gałki ocznej. Według danych Stowarzyszenia Euromelanoma, co roku na świecie lekarze wykrywają 200 tys. nowych przypadków zachorowań na czerniaka złośliwego.

Czerniak charakteryzuje się agresywnym wzrostem oraz możliwością tworzenia wczesnych i licznych przerzutów, które są bardzo trudne w leczeniu farmakologicznym. To właśnie czerniak przerzutowy jest najbardziej śmiertelną formą choroby, występującą gdy nowotwór rozprzestrzenia się poza powierzchnię skóry do innych organów, takich jak węzły chłonne, płuca, mózg i inne obszary organizmu.

Wczesne stadium choroby daje szansę na wyleczenie 97% pacjentów, podczas gdy w  zaawansowanym stadium czerniaka, do tej pory możliwe było wyleczenie jedynie 5% chorych.

W ostatnich latach nadzieję dla pacjentów z zaawansowanym czerniakiem stanowi immuno-onkologia. W jej ramach stosuje się leki, które działają nie na komórki nowotworowe,ale na układ odpornościowy pacjenta, aby pomóc mu w walce z nowotworem. W przypadku czerniaka przerzutowego, w ramach immunoterapii, dostępne są nowoczesne leki wiążące się z receptorem punktu kontrolnego PD-1 oraz leki wiążące się z receptorem punktu kontrolnego CTLA-4. Immuno-onkologia znacząco poprawia wyniki przeżyć pacjentów z rozsianym czerniakiem.

Zobacz więcej na: www.immuno-onkologia.pl

Dodatkowo, w przypadku obecności mutacji BRAF w komórkach czerniaka, pacjenci mogą skorzystać z terapii celowanej molekularnie. Polega ona na stosowaniu leku skierowanego bezpośrednio przeciw komórce nowotworowej z tą zmianą genetyczną. Dodatkową skuteczność leczenia czerniaka inhibitorami BRAF uzyskuje się przy zastosowaniu terapii skojarzonej przeciwko receptorom białek BRAF i MEK, które są aktualne również refundowane w Polsce.