Czerniak stanowi blisko 2% wszystkich zachorowań na nowotwory w Polsce. Jak podkreślają eksperci – zachorowalność na raka skóry wzrasta rocznie o 10%. Znajomość objawów czerniaka pozwala zachować czujność onkologiczną i wykryć chorobę we wczesnym stadium zaawansowania. Obecnie wykrywa się w Polsce 3000 nowych zachorowań na czerniaka rocznie (na całym świecie to aż 160 tys. przypadków).

Rak skóry to w zasadzie dwa nowotwory o różnym przebiegu. Najczęstszy wśród diagnozowanych nowotworów skóry jest rak podstawnokomórkowy o przebiegu wieloletnim. Rzadziej występuje rak płaskonabłonkowy, który jest nowotworem dynamicznie postępującym. Trzeci rak skóry to czerniak, które źle rokuje i często daje przerzuty.

Warto pamiętać, że określenie rak skóry – często stosowane potocznie, jest nieprawidłowe. Czerniak nie jest rakiem, jest nowotworem złośliwym pochodzenia nienabłonkowego. Określenie rak zarezerwowane jest dla nowotworów złośliwych, które wywodzą się z tkanki nabłonkowej.

Czerniaki skóry to złośliwe nowotwory wywodzące się z neuroektodermalnych komórek melanocytarnych. Najczęstszą postacią są czerniaki skóry, inne formy obejmują czerniaki gałki ocznej, błon śluzowych lub czerniaki z nieznanego ogniska pierwotnego.

12 maja przypada Europejski Dzień Walki z Czerniakiem. Z tej okazji przygotowaliśmy dla Państwa artykuł, który przedstawia najczęstsze objawy czerniaka – sprawdź jak wygląda rak skóry i poznaj jego wczesne symptomy.

Rak skóry

Aby trafnie rozpoznać tak niespecyficzne schorzenie, jakim jest rak skóry, uwagę powinny zwrócić wszelkie niepokojące objawy dotyczące szczególnie stref barwnikowych, niekoniecznie ciemnych, również niebieskich, sinych, czarnych, a nawet bezbarwnych. Współistniejące stany zapalane mogą być objawem wtórnego zainfekowania nowotworem skóry i nie zwalniają od podejrzenia czerniaka.

Potencjalne objawy czerniaka mogą być związane z rozwijaniem się przerzutów w węzłach chłonnych lub odległych narządach, które mogą postępować szybciej niż zmiana miejscowa na skórze.

Lekarze wskazują, że najwięcej przypadków zachorowania na nowotwory skóry jest wykrywanych wczesną jesienią, kiedy czerniak zbiera plon wśród osób, które często przesadzały z opalaniem na słońcu.

Najczęstsze objawy raka skóry

Charakterystyczne objawy raka skóry to:

  • Owrzodzenie
  • Świąd
  • Zaczerwienienie
  • krwawienie
  • zmiana kształtu zmiany
  • Asymetria wzrostu
  • Obwódka wokół znamienia, robiąca wrażenie „unoszącej się”

W przypadku raka skóry (rak podstawnokomórkowy) najczęściej obserwuje się wykwit w postaci niezapalnego guzka otoczonego charakterystycznym, niezapalnym, perełkowatym wałem. W części środkowej guza może występować bliznowacenie. Charakterystycznym objawem raka skóry tego typu jest porcelanowa barwa. Najczęstszą lokalizacją jest tułów. Rak skóry podstawnokomórkowy cechuje się powolnym wzrostem i przebiegiem. Charakterystycznym objawem jest bardzo rzadkie występowanie przerzutów.

W przypadku raka płaskonabłonkowego objawy kliniczne raka skóry związane są z pojawieniem się drobnych grudek, zaczerwienionych, złuszczających się i pokrytych strupem, które zwiększają się przybierają postać brodawkową. Charakterystycznym objawem raka skóry jest ranka, która zdaniem chorego powstała „przy goleniu” i od tego czasu nie chce się zagoić.

Charakterystycznym symptomem raka skóry są także owrzodzenia i tendencja do rozpadu. Rak skóry przebiega czasem w postaci wieloogniskowej i bywa silnie swędzący – jeżeli ulegnie zainfekowaniu.

W zaawansowanych przypadkach objawy raka skóry są związane z istniejącymi przerzutami (najczęściej do płuc, kości i mózgu).

Objawy czerniaka

Podejrzenie czerniaka skóry mogą nasuwać zmiany skóry, które rozwinęły się de novo lub na podłożu znamienia barwnikowego (zgrubienie, zmiana powierzchni, zabarwienia i brzegów pieperzyka, wystąpienie krwawienia lub swędzenia). Zgodnie z najnowszym zaleceniami ekspertów – objawy czerniaka klasyfikowane są w systemie ABCD(E).

Symptomy raka skóry występują w postaci guza o różnym zabarwieniu (od ciemnowiśniowego do czarnego lub jako postać pozbawiona barwnika), nieregularnym kształcie z nierównymi brzegami, niejednorodną grubością, asymetrią i możliwymi owrzodzeniami.

Charakterystyczne objawy czerniaka jednego z najczęstszych nowotworów skóry to: owrzodzenie, świąd, krwawienie lub zaczerwienienie wokół znamienia.

W przypadku czerniaka – jak w rzadko którym nowotworze – wykrycie choroby na wczesnym etapie może być wynikiem regularnej samokontroli i znajomości objawów czerniaka.

Wszelkie zmiany podejrzane w kierunku raka skóry należy usuwać. Zabieg może być przeprowadzony przez chirurga ogólnego. Warunkiem jest zachowanie marginesu tkanek zdrowych.

czerniak objawy

Czerniak – diagnostyka i wykrywanie

Oprócz prewencji, czujności i znajomości objawów czerniaka, jako jednego z najczęściej rozpoznawanych nowotworów skóry, wczesne wykrycie choroby jest priorytetem w walce o zmniejszenie umieralności z powodu raka skóry.

Chociaż zajęcie głębszych warstw skóry przez nowotwór nie może zostać ocenione w badaniu przedmiotowym chorego, to istnieje kilka cech charakterystycznych dla czerniaka, które mogą zostać zbadane przy oglądaniu zmian skórnych.

Najważniejszym elementem pozwalającym na wczesne rozpoznanie czerniaka jest badanie skóry całego ciała. Zalecanym badaniem, wykorzystywanym we wczesnej diagnostyce onkologicznej raka skóry jest dermatoskopia lub wideodermatoskopia. W przypadku licznych znamion atypowych dobrą praktyką jest gromadzenie dokumentacji fotograficznej zmian lub całej powierzchni skóry i porównywanie wykonanych zdjęć w kolejnych sekwencjach czasowych.

Podstawą rozpoznania czerniaka skóry jest histopatologiczne badanie całej wyciętej chirurgicznie zmiany barwnikowej. Nie ma wskazań do profilaktycznego wycięcia znamion, które nie mają cech wskazujących na podejrzenie czerniaka skóry.

Po uzyskaniu wyniku badania histopatologicznego czerniaka skóry należy wdrożyć leczenie nowotworu zgodnie z oceną stopnia zaawansowania.

ZOBACZ: LECZENIE CZERNIAKA SKÓRY

Jak wygląda czerniak skóry

Wczesnemu wykrywaniu nowotworów zlokalizowanych na skórze służy opracowany przez ekspertów Amerykańskiego Towarzystwa Onkologicznego algorytm ABCD, który dotyczy niepokojących objawów czerniaka. Osoby zadające sobie pytanie jak wygląda czerniak skóry – mogą posłużyć się nim w celu wstępnej weryfikacji znamion.

  • „A” oznacza objaw czerniaka w postaci dużej asymetrii znamienia barwnikowego;
  • cecha „B” odnosi się do nieregularnych lub niewyraźnych brzegów zmiany;
  • cecha „C” dotyczy koloru, w co w przypadku nowo powstałej zmiany, którą podejrzewamy o nowotwór skóry, oznacza kolor czarny, ciemnobrązowy lub niebieski. Niepokojącym objawem czerniaka w przypadku już istniejącego znamienia jest utrata barwnika lub czarno zabarwione punktowe ognisko;
  • Cecha „D” oznacza średnicę zmiany. Podejrzenie powinny zwrócić zmiany o średnicy 6mm lub więcej, gdyż mogą one wskazywać na rozwój raka skóry.

Wykrywanie czerniaka – algorytm ABCDE

Mniejsze zmiany rzadko wykazują zagrożenie zmianą inwazyjną. Pojedynczy objaw czerniaka nie stanowi podstawy do wykonania biopsji. Ścisłej obserwacji wymagają natomiast znamiona spełniające kilka ze wspomnianych kryteriów i objawów.

Algorytm ABCD nie uwzględnia jeszcze jednego objawu czerniaka jakim jest guzkowy lub grudkowy charakter czerniaków. Każde uwypuklenia lub pojawienie się guzka w zmianie poprzednio płaskiej powinno zwrócić uwagę i zachęcić do konsultacji z dermatologiem. Pamiętaj, jeśli nie jesteś pewien jak wygląda czerniak skóry – poproś o pomoc lekarza rodzinnego lub dermatologa.

Należy pamiętać, że niektóre czerniaki jako podstępne nowotwory skóry, nie produkują melaniny i nie mają charakterystycznego wyglądu spełniającego powyższe kryteria. U ludzi opalonych ze zmianą barwnikową obserwacja jest niekiedy trudniejsza niż u ludzi z jasną karnacją. Zmiana może ulec tylko minimalnemu powiększeniu, uwypukleniu lub owrzodzeniu wytwarzając wokół nierównych kształtów czerwoną otoczkę.

Zmiany do 1-2 mm u osób, u których został zdiagnozowany rak skóry, dają wysoką szansę na wyleczenie, ale rozróżnienie zmiany klinicznie przednowotworowej od nowotworowej jest niezwykle trudne.

Podstawą rozpoznania raka skóry jest zawsze badanie histopatologiczne wyciętej z marginesem zdrowych tkanek zmiany w ośrodku specjalistycznym.

ZOBACZ: PROFILAKTYKA CZERNIAKA

rak skóry

Badania obrazowe i diagnostyka czerniaka skóry

Badania dodatkowe przydatne w procesie diagnostycznym raka skóry obejmują: podstawowe badania krwi – morfologię, próby wątrobowe, aktywność dehydrogenazy mleczanowej, badanie rentgenowskie RTG klatki piersiowej oraz badanie ultrasonograficzne USG jamy brzusznej i regionalnych węzłów chłonnych.

Obecnie wiadomo, że określone podtypy groźnej choroby jaką jest czerniak wiążą się ze specyficznymi mutacjami. Najczęściej stwierdza się mutacje genu kinazy BRAF. W sytuacji choroby uogólnionej wskazane jest zbadanie obecności mutacji genu BRAF na materiale, co może stanowić pierwszy krok do zastosowania tzw. terapii celowanej molekularnie.

Rewolucję w leczeniu czerniaka skóry stanowiło wprowadzenie leczenia immunologicznego. Obecnie, immunoterapia czerniaka jest refundowana i dostępna w ramach programów lekowych również w Polsce.

źródła: akademiaczerniaka.pl, onkologia.org.pl, czytelniamedyczna.pl, immuno-onkologia.pl