RSV (ang. Respiratory Syncytial Virus) to jeden z najczęstszych i najbardziej zaraźliwych wirusów atakujących drogi oddechowe, szczególnie niebezpieczny dla seniorów po 60. roku życia. Tymczasem, jak wynika z badania przeprowadzonego w ramach ogólnopolskiej kampanii edukacyjnej Wygraj z RSV. Zaszczep się, aż 50% osób w grupie wiekowej 65+ nigdy nie słyszało o wirusie RSV, a 38% nie ma szczegółowej wiedzy na temat przebiegu infekcji.
RSV – czyli syncytialny wirus oddechowy – to wysoce zaraźliwy wirus, który atakuje układ oddechowy – nos, gardło i oskrzela. U większości osób choroba ma łagodny przebieg – przypomina przeziębienie i ustępuje samoistnie.
Transmisja wirusa RSV zachodzi głównie drogą kropelkową podczas kaszlu i kichania, a także przez kontakt z zainfekowanymi powierzchniami, jak np. klamki (może na nich przetrwać nawet do kilku godzin). Jedna chora osoba może zarazić nawet trzy kolejne, a zakaźność w przypadku wirusa RSV trwa około 7 dni.
Niebawem rozpocznie się kolejny sezon infekcyjny. Czy zatem jesteśmy wystarczająco przygotowani do tego, aby uchronić siebie i bliskich przez ciężkim przebiegiem infekcji i jej długoterminowymi konsekwencjami?
Czym dokładnie jest wirus RSV, jakie daje objawy i dlaczego tak ważne jest, aby zapobiec zakażeniu za pomocą szczepienia?
RSV w Polsce 2026
Od początku roku 2026 obserwujemy wzrost liczby zakażeń wirusem RSV w Polsce – wynika z najnowszych danych portalu ezdrowie.gov.pl. Obniżył się natomiast wskaźnik zachorowań na grypę (i wciąż spada).
Wskaźnik zakażeń wirusem RSV w Polsce od 23 lutego do 1 marca 2026 roku to blisko 30 przypadków na 100 tys. osób. Na początku stycznia były to trzy przypadki na 100 tys. osób w naszym kraju. W szczycie zachorowań w ubiegłym roku wskaźnik zakażeń wirusem RSV wyniósł 47,5 przypadków na 100 tys. osób.
Jak przypominają eksperci – RSV to powszechny wirus, który atakuje układ oddechowy. Zakażenia RSV występują sezonowo, zwykle w okresie od jesieni do wiosny. RSV leczy się objawowo, nie ma celowanej terapii przeciwwirusowej. Przed zakażeniem chroni szczepionka, a w przypadku małych dzieci dodatkowo przeciwciała monoklonalne. Sezon infekcyjny RSV w Polsce trwa zwykle od października lub listopada do kwietnia lub maja. Na RSV można chorować więcej niż raz.
Wirus RSV – podstawowe informacje
Syncytialny wirus oddechowy (RSV) to powszechnie występujący, wysoce zaraźliwy wirus powodujący zakażenia płuc i dróg oddechowych. RSV atakuje układ oddechowy – nos, gardło i oskrzela. Infekcję można łatwo pomylić np. z przeziębieniem lub grypą ze względu na podobieństwo objawów, do których zalicza się katar, kichanie, kaszel, gorączkę i zmniejszenie łaknienia.
Wirus RSV rozprzestrzenia się razem z innymi wirusami układu oddechowego, takimi jak wirus grypy czy wirus wywołujący COVID-19. To zjawisko często określa się mianem „tridemii”.
Najwięcej przypadków zachorowań na RSV odnotowuje się w okresie zimowym. U starszych osób RSV może doprowadzić do zapalenia płuc i zaostrzenia chorób podstawowych takich jak np. astma czy przewlekła niewydolność serca, prowadząc do ciężkich powikłań, hospitalizacji lub nawet śmierci.
Wirus RSV przenosi się drogą kropelkową, kiedy np. chory kicha, kaszle, przez ręce i przedmioty zanieczyszczone wydzieliną. Choroba jest najgroźniejsza dla niemowląt, szczególnie wcześniaków, osób starszych, zwłaszcza z chorobami przewlekłymi układu oddechowego, z wadami serca, po przeszczepach, w immunosupresji.
Do grup ryzyka zaliczają się: osoby powyżej 60. roku życia, niemowlęta poniżej 6. miesiąca życia oraz urodzone przedwcześnie. Ich wspólnym mianownikiem jest zmniejszona odporność organizmu, która sprawia, że infekcja wywołana RSV może mieć u nich wyjątkowo ciężki przebieg.
– Wirus RSV jest odpowiedzialny za powszechne, sezonowe zakażenia dróg oddechowych. U większości ludzi może powodować łagodne przeziębienia. Zakażenie to jednak jest szczególnie groźne dla niemowląt i osób starszych, zwłaszcza obarczonych chorobami współistniejącymi. Dla tych osób nawet jednokrotne przebycie zakażenia RSV może negatywnie wpływać na ogólny stan zdrowia i kondycję w następnych latach. Dlatego nie należy bagatelizować tego wirusa – wyjaśnia prof. dr hab. n. med. Aneta Nitsch-Osuch, Kierownik Zakładu Medycyny Społecznej i Zdrowia Publicznego Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego.
ZOBACZ: COVID 19 W POLSCE – NOWE OBJAWY
RSV-A oraz RSV-B – rodzaje wirusa
Jak podkreślają eksperci – w ciągu trzech ostatnich sezonów epidemicznych wyraźnie zauważalna jest różnorodność dominujących typów wirusa co ma znaczenie dla przebiegu sezonu infekcyjnego i planowania odpowiednich działań profilaktycznych.
RSV występuje w dwóch głównych podgrupach antygenowych: RSV-A oraz RSV-B. Analiza wykazała wyraźne zmiany w ich dominacji:
- w sezonie 2022/2023 obie podgrupy występowały podobnie,
- w sezonie 2023/2024 dominowała podgrupa RSV-A,
- w sezonie 2024/2025 nastąpiła zmiana i przewagę uzyskał RSV-B.
Takie naprzemienne zmiany są znanym zjawiskiem w epidemiologii RSV, jednak badacze podkreślają, że w Polsce po pandemii COVID-19 dynamika ta mogła zostać dodatkowo zaburzona, co wpływa na przebieg kolejnych sezonów
Wirus RSV – jakie daje objawy?
Wirus RSV wywołuje zakażenie płuc i dróg oddechowych, atakując nos, gardło i oskrzela. Tym samym objawy dotyczą głównie górnych dróg oddechowych. Najczęściej są to: katar, kichanie, kaszel, świszczący oddech i gorączka. Z uwagi na niespecyficzność tych symptomów, zakażenie wirusem RSV może być łatwo mylone z innymi infekcjami, np. przeziębieniem czy grypą.
Jakie są typowe objawy i zagrożenia związane z zakażeniem RSV? Główne objawy wirusa RSV obejmują:
- katar i kichanie
- kaszel
- gorączka
- zmniejszenie łaknienia
Objawy wirusa RSV mogą być mylone z symptomami przeziębienia lub grypy. Na początku jest to infekcja górnych dróg oddechowych, objawiająca się katarem lub zatkanym nosem. W ciężkich przypadkach może dojść do rozwoju zapalenia płuc lub zaostrzenia chorób podstawowych. W konsekwencji pacjentowi mogą grozić ciężkie powikłania i hospitalizacja.
Wirus RSV, czyli syncytialny wirus oddechowy, to wysoce zaraźliwy wirus, który atakuje układ oddechowy, tj. nos, gardło i oskrzela. U osoby dorosłej objawy zakażenia RSV występują zwykle w ciągu 4 do 6 dni.
– Zakażenie RSV, w porównaniu do grypy, wiąże się często z istotnie wyższym ryzykiem ciężkiego przebiegu. Mimo podobieństwa objawów klinicznych, RSV częściej prowadzi do hospitalizacji, które są też w tym przypadku dłuższe, częściej występuje potrzeba zastosowania tlenoterapii i charakteryzuje się dłuższym czasem leczenia objawowego, bo – należy podkreślić – nie ma celowanego leku, stosowanego przy tego rodzaju zakażeniu. Stąd kluczowe znaczenie ma edukacja społeczeństwa w zakresie rozpoznawania zagrożenia i świadomego reagowania, jeszcze zanim dojdzie do zakażenia – podkreśla prof. dr hab. n. med. Artur Mamcarz, kierownik III Kliniki Chorób Wewnętrznych i Kardiologii Wydziału Lekarskiego, Warszawski Uniwersytet Medyczny.
Rozpoznanie zakażenia wirusem RSV jest możliwe po wykonaniu testu PCR lub antygenowego, jednak z uwagi na rzadkie ich wykonywanie, faktyczna liczba przypadków zachorowań jest niedoszacowana.
PRZECZYTAJ: SEZON INFEKCYJNY W POLSCE
Kto jest narażony na ciężki przebieg RSV?
Jeśli chodzi o grupy ryzyka zakażenia RSV, to najbardziej zagrożone zachorowaniem są dzieci oraz osoby po 60. roku życia, u których, z racji wieku, układ odpornościowy jest osłabiony, przez co organizm staje się bardziej podatny na zakażenia i powikłania.
Zakażenie RSV u młodych, zdrowych osób jest zazwyczaj krótkotrwałe, jednak w przypadku niemowląt, małych dzieci oraz osób po 60. roku życia może okazać się bardzo poważne w skutkach. Wśród seniorów choroba ta zagraża szczególnie tym, którzy zmagają się z chorobami współistniejącymi, takimi jak:
- astma,
- przewlekła obturacyjna choroba płuc (POChP),
- niewydolność serca,
- cukrzyca
Jak podkreślają eksperci, zagrożone zachorowaniem na RSV są głównie dzieci oraz osoby po 60. roku życia, u których, z racji wieku, układ odpornościowy jest osłabiony, przez co organizm staje się bardziej podatny na zakażenia i powikłania.
Dodatkowo ryzyko rozwoju wirusa, a także ciężkiego przebiegu choroby, zwiększa się u osób starszych, które równocześnie zmagają się z przewlekłymi chorobami współistniejącymi.
Z wiekiem, układ odpornościowy ulega naturalnemu osłabieniu. To właśnie wiek jest czynnikiem predysponującym do ciężkiego przechorowania RSV.
Szczególne znaczenie mają tu choroby związane z układem oddechowym, tj. astma i przewlekła obturacyjna choroba płuc (POChP), a także cukrzyca i choroby serca – ich występowanie wiąże się także ze zwiększonym ryzykiem hospitalizacji z powodu zakażenia RSV.
RSV u niemowlaków i dzieci
RSV jest jedną z najczęstszych przyczyn hospitalizacji niemowląt w Polsce, a prawie 95% dzieci hospitalizowanych z powodu zakażenia wirusem nie wykazywało wcześniej żadnego z czynników ryzyka ciężkiego przebiegu choroby – wskazują eksperci Fundacji Instytutu Matki i Dziecka w Warszawie, która organizuje kampanię „Czas na gotowość przed RSV”.
RS to wirus oddechowy, który jest jednym z patogenów wywołujących zakażenia dróg oddechowych u niemowląt. Szczególnie narażone na ciężki przebieg są najmłodsze dzieci, których układ oddechowy i odpornościowy wciąż się rozwijają. Jednocześnie przebieg zakażenia może być trudny do przewidzenia. W przypadku ciężkiej infekcji może dojść do zapalenia oskrzelików i niewydolności oddechowej wymagającej tlenoterapii, a niekiedy również wentylacji mechanicznej. Dodatkowo, wirus ten charakteryzuje niezwykle wysoka zakaźność, co przekłada się na szybki wzrost liczby osób zakażonych w krótkim czasie.
– Większość zakażeń pochodzi z kontaktu z bliskimi – 54,8% transmisji pochodzi od najbliższego otoczenia dziecka (rodzeństwo, rodzice, dziadkowie), co sprawia, że nawet zdrowe noworodki są narażone na zakażenie tuż po urodzeniu – zaznacza prof. dr hab. n. med. Marcin Czech, specjalista epidemiolog, specjalista zdrowia publicznego IMiD.
– Z perspektywy szpitala pediatrycznego każdy sezon infekcyjny jest dużym wyzwaniem organizacyjnym, ale przede wszystkim oznacza realne obciążenie dla dzieci, ich rodzin i personelu medycznego. RSV może w krótkim czasie doprowadzić do znacznego wzrostu liczby hospitalizacji najmłodszych pacjentów. Dlatego o przygotowaniu do sezonu powinniśmy myśleć nie tylko w kontekście zwiększania dostępności łóżek czy zabezpieczenia personelu, ale przede wszystkim poprzez skuteczną profilaktykę i ograniczanie liczby ciężkich zakażeń. Im więcej przypadków możemy przewidzieć i im większej liczbie hospitalizacji możemy zapobiec, tym lepiej przygotowany jest cały system. Wczesna ochrona najmłodszych pacjentów to inwestycja w ich zdrowie, ale również w stabilność i bezpieczeństwo pediatrycznej opieki zdrowotnej – podkreśla dr. n. med. Alicja Karney, pediatra, wakcynolog, dyrektor Instytutu Matki i Dziecka w Warszawie.
WARTO WIEDZIEĆ: SZCZEPIENIA OCHRONNE
Wirus RSV – szczepienie
W Europie każdego roku pośród osób powyżej 60. roku życia notuje się ponad 3 mln zachorowań wywołanych wirusem RSV, w tym 270 tys. hospitalizacji, a także około 20 tys. zgonów w tej grupie pacjentów.
Jak podkreślają eksperci, zarówno u dorosłych, jak i u dzieci, nie istnieje obecnie przyczynowe leczenie zakażenia RSV. Możliwości terapeutyczne ograniczają się wyłącznie do leczenia objawowego, a następnie leczenia ewentualnych powikłań. Z tego względu kluczowe znaczenie ma profilaktyka.
Skuteczną metodą profilaktyki RSV, zalecaną dla osób w wieku 60 lat oraz starszych, w tym cierpiących na choroby współistniejące, jest szczepienie przeciwko wirusowi RSV. Szczepionka podana kobietom w ciąży (32–36. tydzień) pozwala przekazać dziecku odporność jeszcze przed narodzinami. Chroni niemowlę przez pierwsze 6 miesięcy życia – czyli wtedy, gdy ryzyko ciężkiego przebiegu zakażania RSV jest największe.
Aktualnie w Polsce dostępne jest szczepienie wskazane do profilaktyki RSV. Ze szczepienia mogą skorzystać osoby w wieku 60 lat i starsze. Szczepienie jest zalecane w Programie Szczepień Ochronnych wszystkim osobom po 60. roku życia. Można je wykonać nie tylko w POZ, czy placówce prywatnej, ale również w oznaczonej aptece współpracującej z NFZ, gdzie od niedawna farmaceuta może wystawić receptę na produkty immunologiczne – również te refundowane.
Szczepienie przeciw RSV zalecane jest przede wszystkim osobom, które szczególnie narażone są na ciężki przebieg zakażenia wirusem RSV.
– Profilaktyka zakażeń RSV w formie szczepień to rozwiązanie dostępne i stosowane w wielu krajach Unii Europejskiej, w tym w Polsce. Jest to skuteczna metoda, która chroni przed możliwymi, naprawdę ciężkimi konsekwencjami choroby, jakie mogą wystąpić szczególnie u osób starszych, obciążonych chorobami współistniejącymi. Oczywiście na RSV mogą zachorować także dzieci, jednak osobom w podeszłym wieku zagrażają poważne konsekwencje – przyznaje dr Grażyna Cholewińska, specjalista chorób zakaźnych, ordynator w Wojewódzkim Szpitalu Zakaźnym w Warszawie, konsultant wojewódzki w dziedzinie chorób zakaźnych dla województwa mazowieckiego.
I dodaje:
– Warto wiedzieć, że takie szczepienie może być wykonanie nie tylko u progu sezonu chorobowego, przed którym właśnie stoimy, ale przez cały rok i z pewnością warto z niego skorzystać. O szczegółach szczepienia przeciwko RSV, w kontekście swojego przypadku, warto porozmawiać ze swoim lekarzem.
Każdy sezon RSV to realne obciążenie dla systemu ochrony zdrowia. Ogromna liczba infekcji w krótkim czasie oznacza wzrost liczby hospitalizacji, przeciążenie POZ i SOR-ów oraz zwiększone ryzyko powikłań u pacjentów z grup ryzyka. Dlatego działania profilaktyczne, szczególnie w momencie, gdy sezon jeszcze się nie zakończył są inwestycją w bezpieczeństwo całej populacji.
Jedno pozostaje niezmienne: lepiej zapobiegać niż leczyć.
źródła: materiały prasowe kampanii edukacyjnej „Wygraj z RSV. Zaszczep się”, Ogólnopolski Program Zwalczania Chorób Infekcyjnych, PAP, Fundacja Instytutu Matki i Dziecka w Warszawie.
PRZEJDŹ DO: WIRUSOLOGIA
