"WIEDZIEĆ WIĘCEJ, TO BAĆ SIĘ MNIEJ!"

Antyrakowe właściwości herbaty i polifenoli

Picie jest ważniejsze niż jedzenie – to podstawowa zasada. Organizm ludzki może przeżyć bez płynów tylko parę dni, natomiast bez stałego pożywienia może się obejść nawet parę tygodni. Dziennie potrzeba nam około 1,5 – 2 litrów płynów do picia. Najlepiej zaspokaja nasze pragnienie woda mineralna. Warte uwagi są również naturalne i świeżo wyciskane soki np. sok z granatu. Jeśli chodzi o napoje ciepłe, to na szersze omówienie w kontekście profilaktyki antyrakowej zasługują wyjątkowe właściwości zielonej herbaty, która zawiera antyutleniające wtórne substancje roślinne – polifenole. Mało kto wie, że herbata jest drugim po wodzie najczęściej spożywanym napojem na całym świecie. Po wypiciu zielonej herbaty w naszej krwi znacząco podnosi się poziom przeciwutleniaczy.

Pozytywne właściwości zielonej herbaty znane są już od wieków. Specjalne wyłapywacze wolnych rodników w zielonej herbacie nazywają się katechinami (EGCG galusan epigallokatechiny). W badaniach laboratoryjnych stwierdzono, że EGCG hamuje wzrost komórek nowotworowych, a nawet uruchamia ich program samozniszczenia (apoptozę). Ogranicza również tworzenie nowych naczyń włosowatych, które mogłyby potencjalnie zaopatrywać komórki nowotworowe w tlen i cukier. W ten sposób ogranicza groźbę metastazy – powstawania przerzutów raka.

Podczas „herbacianych testów” z udziałem ludzi wykazano pozytywny wpływ zielonej herbaty wśród pacjentów chorych na białaczki i chłoniaka. Zmniejsza ona również ryzyko raka odbytu. Japońscy i chińscy badacze zauważyli już przed wieloma laty, że w okolicach, w których pije się dużo zielonej herbaty, rzadziej stwierdzane są przypadki raka skóry i żołądka niż w regionach, gdzie zielonej herbaty pija się mniej.

Zarówno czarna, jak i zielona herbata pochodzą z tej samej rośliny (Camelia sinensis), różnica między nimi wynika jednak z odmiennych metod przetwarzania liści po zbiorach. Przy przetwarzaniu zielonej herbaty proces utleniania jest zahamowany, gdyż świeże liście są krócej parzone. Dzięki temu zabiegowi niesfermentowana zielona herbata zachowuje większą ilość dobroczynnych katechin.

herbaty i polifenole w profilaktyce choeób nowotworowyh

BIAŁA, CZARNA I ZIELONA HERBATA W PROFILAKTYCE RAKA

Herbata zielona jest w najmniejszym stopniu poddawana obróbce, produkowana jest na trzech etapach, każdy z nich ma istotny wpływ dla jej jakości końcowej. Jednym z pierwszych etapów jest sparzenie parą świeżo zebranych liści (dzięki czemu dochodzi do zneutralizowania enzymów odpowiadających za fermentację i zachowania oryginalnego koloru liści), kolejno po ochłodzeniu i osuszeniu liście są zwijane w małe kuleczki (aby rozbić ich komórki i wyzwolić aromat), następnie poddaje się je suszeniu. Warto zaznaczyć, że o jakości herbaty decydują przeprowadzone precyzyjnie wszystkie wymienione etapy oraz warunki uprawy. Obfituje w związki wykazujące właściwości przeciwnowotworowe takie jak: flawanole i flawony oraz witaminy: C, E, K B oraz jony potasu, fluoru i glinu.

Herbata biała jest produkowana z młodych pączków (jeszcze przed rozwinięciem liści). Młode pączki poddawane są procesowi więdnięcia i suszenia, dzięki czemu herbata zachowuje swoje naturalne właściwości. Podczas zwijania pączków dochodzi do niepełnej fermentacji, dzięki czemu możne uzyskać napój o bardzo delikatnym, bursztynowym kolorze oraz bardzo delikatny smak. Charakteryzuje się największą zawartością polifenoli wśród wszystkich herbat oraz bardzo wysokim działaniem antyoksydacyjnym.

Herbata czarna jet produkowana w podobny sposób jak herbata zielona, z tym, że liście sparza się zazwyczaj na końcu procesu, a nie na początku. Oczywiście poddaje się je obróbce termicznej (aby obniżyć zawartość wody i uwolnić enzymy odpowiedzialne za utlenianie liści), kolejno liście są zwijane, aby rozbić ściany komórek przed fermentacją. W procesie fermentacji polifenole przekształcają się w czarny pigment. Proces fermentacji jest powstrzymywany w końcowym etapie przez poddanie liści działaniu gorącej pary, która bezpośrednio dezaktywuje enzymy i eliminuje nadmiar wilgoci. Bardzo podobnie jak w przypadku herbaty zielonej, jakość herbat czarnych jest zależna od warunków uprawy, procesu produkcji oraz umiejętności jej wytwórców.
 

PRZECIWRAKOWE WŁAŚCIWOŚCI ZIELONEJ HERBATY

Każda herbata (nie tylko zielona) zawiera kilkaset różnych związków, które nadają jej charakterystyczny zapach, smak oraz charakterystyczne właściwości ściągające. Zielona herbata zawiera sporo, wspomnianych już wcześniej katechin, z których 3-galusan epigalokatechiny (EGCG) stanowi najbogatsze źródło przeciwrakowe. Zawartość katechin zależy głównie od warunków uprawy, bezpośredniego składu mieszanki, pory zbiorów oraz technologii produkcji. W toku wielu badań okazuje się, że znacznie wyższy poziom EGCG odnotowuje się w herbatach japońskich niż chińskich. Dodatkowo bardzo istotnym czynnikiem wpływającym na ilość polifenoli jest czas parzenia herbaty. Warto wiedzieć, że parzenie krótsze niż 5 minut pozwala uwolnić się ok. 20% tej ilości katechin, które można uzyskać w czasie 8-10 minut. Dodatkowo herbata średniej jakości lub też zbyt krótko parzona, może zawierać ponad 60% mniej polifenoli niż herbata wysokiej jakości, doskonale zaparzona. W związku z powyższym te różnice mają znaczny wpływ na potencjał przeciwrakowy zielonej herbaty.

Badania prowadzone w ostatnich latach wskazują na dobroczynne działanie tej odmiany herbaty w zapobieganie rozwoju choroby nowotworowej, a w szczególności pęcherza, prostaty, żołądka oraz piersi. Obecny stan wiedzy pozwala wierzyć, że picie zielonej herbaty może zmniejszać ryzyko rozwoju raka, gdyż jak udowodniono w badaniach in vitro EGCG hamuje wzrost szczepów komórek rakowych, w tym białaczki szpikowej, raka nerki, piersi, skóry, prostaty i jamy ustnej. Również badanie prowadzone na zwierzętach wykazały, że zielona herbata zapobiega rozwojowi guzów wywołanych przez kancerogeny (głównie nowotwory: płuc, przełyku, skóry, piersi, żołądka czy okrężnicy).

Jednak jedną z najsilniejszych właściwości zielonej herbaty powinna być wymieniana jej niezwykle silna aktywność w procesie angiogenezy. Prace Zespołu Laboratorium Medycyny Molekularnej w Montrealu wykazały, że spośród wszystkich zidentyfikowanych cząsteczek pochodzenia żywieniowego EGCG najsilniej blokują aktywność receptora VEGF, który odgrywa istotną rolę w inicjacji procesu angiogenezy.

Natomiast inne badania wykazały, że antyutleniające działanie katechin znajdujących się w zielonej herbacie jest 20 razy silniejsze niż witaminy E. Składniki tego napoju mają także korzystny wpływ na poziom cholesterolu we krwi oraz na poziom ciśnienia krwi. Japońscy oraz chińscy badacze zauważyli, że w okolicach, w których pije się dużo zielonej herbaty rzadziej odnotowuje się przypadki zachorowania na raka skóry, żołądka, niż w regionach, gdzie zielonej herbaty się po prostu nie pija.

 

zielona herbata polifenole w diecie na raka

WŁAŚCIWOŚCI HERBATY BIAŁEJ

W chwili obecnej spożycie białej herbaty w Polsce jest znacznie ograniczone głównie ze względu na jej cenę. Podobnie ma się sytuacja odnoście rzetelnych doniesień potwierdzających jej wysoki potencjał przeciwrakowy. W chwili obecnej można jedynie przypuszczać, że biała herbata pomaga w usuwaniu z organizmu substancji potencjalnie kancerogennych, wykazuje właściwości przeciwutleniające oraz zdecydowanie ułatwia trawienie i ma właściwości odprężające, obniża ciśnienie krwi. Jak pokazują jednie z niewielu badań regularne spożywanie białej herbaty może przyczynić się do obniżenia poziomu cholesterolu we krwi, a co z tym idzie wykazuje ochronne właściwości na układ krwionośny. Na rynku w chwili obecnej dostępny jest ten rodzaj herbaty zarówno liściasty jak i upakowany w torebki. Aby wydobyć jak najwięcej polifenoli z tej odmiany herbaty zaleca się na szklankę wsypać 2-3 łyżeczki i parzyć 3-4 minuty (w gorącej, ale nie wrzącej wodzie). Warto zaznaczyć, że herbata w torebkach ma zazwyczaj niską jakość, a co za tym idzie mniejszą zawartość polifenoli. Dobrze zaparzona biała herbata powinna mieć delikatnie bursztynowy kolor i subtelny aromat.

 

EGCG – GALUSAN EPIGALLOKATECHINY- WYŁAPYWACZ WOLNYCH RODNIKÓW

EGCG zaliczany do kwasów fenolowych o działaniu przeciwrakowym, zapobiega on typowemu dla procesu nowotworowego niekontrolowanemu wzrostowi komórek. W badaniach laboratoryjnych dowiedziono, że dzięki tej substancji dochodzi do zablokowania aktywności poszczególnych rodzajów białka, które odpowiedzialne są za wysyłanie sygnałów do podziału jądra komórkowego. EGCG blokuje urokinezę, enzym którego komórki nowotworowe używają do „wniknięcia” w inne komórki. Dodatkowo poza EGCG wzrost nowotworu hamują również inne kwasy garbnikowe znajdujące się w zielonej herbacie. Wykazano, że ECGC wykazuje silne działanie prewencyjne w stosunku do sporej liczby substancji wywołujących nowotwory min.: przełyku, jelit, wątroby oraz płuc. Co więcej katechiny wpływają na różnicowanie i proliferencji komórek tkanki tłuszczowej, przez co zapobiegają rozwojowi otyłości, która jak powszechnie wiadomo jest istotnym czynnikiem zachorowania na nowotwory takich narządów jak: nerki, jelita, przełyk, piersi czy macica.

Chemoprewencyjne działanie katechin zielonej herbaty polega również na pobudzaniu do pracy systemu antyoksydacyjnego komórki, jeszcze zanim dojdzie do procesu nowotworzenia. Udowodniono również, że galusan epigalokatechiny może być stosowany razem z innymi substancjami (o potencjale przeciwnowotworowym) np. z kurkuminą w leczeniu nowotworów przełyku. Dodatkowo katechiny znajdują zastosowanie w zapobieganiu kardiotoksyczności chemioterapeutyków. To głównie związkom znajdującym się w zielonej herbacie przypisywane jest działanie blokujące rozwój już istniejących komórek rakowych, szczególnie nowotworów przewodu pokarmowego (jamy ustnej, gardła, przełyku, żołądka, trzustki, jelita grubego i okrężnicy), piersi oraz skóry. W rezultacie czego katechiny działają na każdym z trzech etapów powstawania nowotworu (inicjacja, promocja, progresja). Badania potencjału antyutleniającego polifenoli herbaty wykazały, że zarówno zielona jak i czarna herbata wykazują większe zdolności pochłaniania rodników peroksylowych w porównaniu do czosnku, brukselki czy szpinaku.

herbata w profilaktyce raka - przepisy zwrotnikraka

HERBATA W PROFILAKTYCE RAKA – PODSUMOWANIE

W chwili obecnej najwięcej dowodów naukowych o przeciwnowotworowym potencjale herbat kierowane jest w kierunku herbaty zielonej, jednak powoli w kubkach wielu konsumentów zaczyna pojawiać się mniej przebadana pod kontem właściwości przeciwrakowych herbata biała. Potrzeba jednak jeszcze wielu badań aby jednoznacznie wskazać, które związki znajdujące się w tej herbacie i w jaki sposób mogą wpłynąć na chemoprewencję chorób nowotworowych. Obecny stan wiedzy zaleca wypijać dziennie 2-3 filiżanki zielonej, liściastej herbaty (najlepiej pochodzącej z upraw ekologicznych). Należy jednak pamiętać o odpowiedniej temperaturze oraz czasie parzenia poszczególnych rodzajów herbat. Zielona czy biała herbata powinna stanowić dodatek do różnorodnej diety. Najsilniejszym związkiem, który powstrzymuje wzrost komórek nowotworowych, hamuje angiogenezę oraz osłabia działanie prozapalne IL-8 jest występujący między innymi w zielonej herbacie galusan epigalokatechiny. Nie należy zapominać o wielu innych korzyściach płynących z regularnego picia herbaty, która zapobiega rozwojowi chorób neurodegeneracyjnych, miażdżycy naczyń krwionośnych i otyłości.

 

Antyrakowe właściwości herbaty i polifenoli, Małgorzata Solecka- dietetyk, specjalista do spraw żywienia i edukacji pacjentów onkologicznych. kontakt: [email protected], foto: flickr.com, licencja CC, JD Geend Tea

Beliveau R., Gindras D.: Dieta w walce z rakiem – Profilaktyka i wspomaganie terapii przez odżywianie,Wydawnictwo Delta, Warszawa 2010; M.Hamm.: Stop dla raka. Lepiej zapobiegać niż leczyć, Wydawnictwo Esprit, Kraków 2010; Donejko M.,Niczporuk M, i in.: Anti-cancer properties epigallocatechin-gallate contained in Green te, Postępy Hig Med. Dosw , 2013; IV. Plust D., Czerniejewska Surma B., Diomiszewski Z. i in.: Jakość wybranych herbat białych, Żyw Nauk Tech Jak, 2011; Miazga-Sławińska M., Grzegorczyk A.: Herbaty- rodzaje, właściwości, jakość i zafałszowania, Katedra Biotechnologii Żywności UR im. Hugona Kołłątaja w Krakowie, 2014; Coy Johannes F., F. Maren, Nowa dieta antyrakowa, 2011.

 

DIETA ANTYRAKOWA I PRZECIWNOWOTWOROWA

 

Antyrakowe właściwości herbaty i polifenoli
4.96 (99.19%) 74 votes
About the Author
 

Powiązane artykuły


Konferencja FALENTY 2017 – Diagnostyka i Leczenie Raka Piersi

Polskie Towarzystwo do Badań nad Rakiem Piersi zaprasza do udziału w XI Międzynarodowej Konferencji Diagnostyka i Leczenie Raka Piersi FALENTY 2017, która odbędzie się w dniach 20-22 kwietnia 2017 w...
Opublikowane 25 Mar 2017

“Historie Pacjentów” – czekamy na Wasze wiadomości

Drodzy Czytelnicy! Choroba onkologiczna to nie tylko przypadek medyczny i schemat leczenia zbuntowanych komórek nowotworowych, ale przede wszystkim konkretny człowiek oraz jego indywidualna historia. Na...
Opublikowane 24 Mar 2017

Radomskie Centrum Onkologii zaprasza na Akademię Onkologiczną

Wykrywanie i leczenie nowotworów piersi to temat kolejnej edycji Akademii Onkologicznej dla Pacjentów, która odbędzie się 24 marca 2017 o godz. 16:00. Radomskie Centrum Onkologii na Wacynie już po raz...
Opublikowane 21 Mar 2017

Akademia Dziennikarzy Medycznych ‘2017: Wszystko o raku piersi

23 marca 2017 roku w warszawskim Hotelu Belweder odbędzie się Akademia Dziennikarzy Medycznych ‘2017: Wszystko o raku piersi. Spotkanie ma charakter interaktywny z udziałem wszystkich prelegentów...
Opublikowane 20 Mar 2017

Chirurgia onkoplastyczna i rekonstrukcyjna u kobiet z rakiem piersi – konferencja

W dniach 26-28 kwietnia 2017 roku w Krakowie odbędzie się II edycja konferencji naukowej połączonej z warsztatami praktycznymi Chirurgia onkoplastyczna i rekonstrukcyjna u kobiet z rakiem piersi....
Opublikowane 15 Mar 2017
Więcej w dieta antyrakowa, dieta przeciwnowotworowa, katechiny, polifenole
Dieta w chorobie nowotworowej. Żywienie podczas chemioterapii i radioterapii

Odpowiednie postępowanie dietetyczne i właściwe odżywianie odgrywają fundamentalną rolę na wszystkich etapach choroby nowotworowej – od okresu aktywnego...

Zamknij