"WIEDZIEĆ WIĘCEJ, TO BAĆ SIĘ MNIEJ!"

Dieta w chorobie nowotworowej. Żywienie podczas chemioterapii i radioterapii

Odpowiednie postępowanie dietetyczne i właściwe odżywianie odgrywają fundamentalną rolę na wszystkich etapach choroby nowotworowej – od okresu aktywnego leczenia: operacji, chemioterapii, radioterapii, poprzez okres rekonwalescencji po zakończonym leczeniu, profilaktyki wtórnej, oraz na etapie paliatywnym choroby i życia pacjenta. Na etapie leczenia onkologicznego odpowiednia dieta w chorobie nowotworowej polega na dostarczaniu pacjentowi odpowiedniej podaży związków odżywczych celem pokrycia bieżących potrzeb jego organizmu. Istotną rolę odgrywa próba dostosowania konsystencji i tekstury diety, a także objętości i czasu podawania posiłków od objawów danej choroby nowotworowej  i skutków ubocznych leczenia występujących u danego chorego: wymiotów, biegunki , zaparcia, zmian w odczuwaniu smaków czy jadłowstrętu.
 
Optymalna dieta dla danego pacjenta uzależniona jest od lokalizacji guza i narządu w którym toczy się proces nowotworowy oraz od stopnia zaawansowania samej choroby. Ze względu na przewlekły charakter choroby onkologicznej głównym celem optymalnej diety w chorobie nowotworowej jest uzyskanie i utrzymanie optymalnej masy ciała pacjenta, zapobieganie lub korygowanie niedoborów składników odżywczych, poprawa tolerancji stosowanego leczenia raka, minimalizacja skutków ubocznych terapii onkologicznej oraz stymulacja układu odpornościowego chorego. Właściwe odżywianie w sposób pozytywny wpływa na lepsze rokowania pacjenta.
 


 

WŁAŚCIWA DIETA PODCZAS CHOROBY NOWOTWOROWEJ

Podstawową dietą stosowaną podczas leczenia choroby nowotworowej jest dieta lekkostrawna, jednak decydującą rolę w wyborze właściwej terapii żywieniowej odgrywa stan pacjenta. W przypadku gdy jest on ciężki (pacjent ma trudności z samodzielnym odżywianiem lub skutki uboczne leczenia są nasilone) konieczna może okazać się zmiana składu diety (eliminacja produktów wzmagających dolegliwości) oraz konsystencji diety (płynna, płynna wzmocniona, papkowata). Szczególnie w przypadku nowotworów zlokalizowanych w układzie pokarmowym należy dołożyć starań, aby dieta maksymalnie oszczędzała chorych narząd. 
 
Dieta w chorobie nowotworowej oraz podczas leczenia onkologicznego powinna dostarczać odpowiedniej ilości energii, pełnowartościowego białka, węglowodanów, wysokiej jakości tłuszczów, witamin i składników mineralnych oraz zapewniać odpowiednią podaż płynów. Warto pamiętać, że zapotrzebowanie energetyczne pacjenta onkologicznego może być 20% większe w porównaniu z osobą zdrową w tym samym wieku i tej samej płci. Ze względu na wzmożoną pracę układu immunologicznego oraz intensywny proces odbudowy zniszczonych tkanek ważną rolę odgrywa zwiększona podaż pełnowartościowego białka. Odpowiednia ilość i rodzaj węglowodanów w diecie chorego na raka pozwoli zapewnić prawidłowy metabolizm białek, dzięki czemu będzie ono zużywane przez organizm w celach budulcowych.  Dietę w chorobie nowotworowej warto wzbogadzić o wielonasyceniowe kwasy tłuszczowe z rodziny n-3, które pozytywnie wpływają na zmniejszenie stanu zapalnego i spowalniają proces nowotworowy. Dostarczanie do organizmu pacjenta wraz z pożywieniem odpowiedniej ilości antyoksydantów wpływa pozytywnie blokowanie wolnych rodników i neutralizowanie ich szkodliwego oddziałania. Szczególe znaczenie w tym kontekście odgrywają: witamina C, E, beta-karoten, cynk, selen, miedź, magnez, mangan, koenzym Q10, polifenole i fitosterole.

Zastosowanie u pacjentów onkologicznych w trakcie leczenia przeciwnowotworowego prawidłowo zbilansowanej diety, która pokrywa zapotrzebowanie na wszystkie niezbędne składniki odżywcze, może przynieść wiele korzyści: m.in. przeciwdziała utracie masy ciała, zwiększa ilość beztłuszczowej masy ciała, poprawia jakoś życia pacjenta oraz czas jego trwania.

Dieta w okresie choroby nowotworowej powinna spełniać kilka ważnych funkcji:

– zapobiegać powstaniu niedożywienia chorego,
– wzmacniać pracę jego układu odpornościowego (immunologicznego),
– wpływać i stymulować przemianę materii oraz chronić narządy wewnętrzne pacjenta, które narażone są na uszkodzenie w skutek wyniszczającej terapii onkologicznej.

zobacz: DIETA ANTYRAKOWA – PRZECIWNOWOTWOROWA

 

dieta w chorobie nowotworowej, żywienie podczas chemioterapii

 

DIETA PODCZAS CHEMIOTERAPII I RADIOTERAPII

Powikłaniami leczenia onkologicznego mogą być przykre dolegliwości, które zaburzają u pacjenta jego apetyt, smak i przyjmowanie pokarmów. Do często występujących skutków ubocznych radioterapii oraz chemioterapii należą: nudności, wymioty, biegunki, zaparcia, zapalenie błony śluzowej przewodu pokarmowego, suchość w jamie ustnej, zmiany w odczuwaniu smaku i zapachu, zmiana masy ciała, jadłowstręt. Nawet jeśli dolegliwości te mają charakter przejściowy, mogą być mocno uciążliwe dla chorego i wpływać negatywnie na jego samopoczucie. W zależności od rodzaju i nasilenia objawy te mogą wymuszać u chorego czasową lub trwałą rezygnację ze spożywania niektórych produktów lub potraw. Aby lepiej znosić problemy związane z utrudnionym żywieniem podczas chemioterapii warto zaplanować sposób odżywiania tak, aby był odpowiedni przy występowaniu konkretnych dolegliwości.

Utrata apetytu, zmiana smaku, utrata smaku

– spróbuj przygotowywać i spożywać małe porcje. Dostarczaj pożywienie co 2-3godziny, także nocą, kiedy wystąpi uczucie głodu;
– uwzględniaj upodobania smakowe. Próg smakowy na gorzki smak jest zazwyczaj obniżony, natomiast na słodki smak podwyższony. Mogą występować po sobie chęci na słodkie, gorzkie, kwaśne i słodkie jedzenie;
– unikaj silnych zapachów jedzenia (dobrze wietrz pomieszczenia, przykrywki na potrawy zdejmuj na krótko przed podaniem);
– posiłki staraj się przygotowywać apetycznie, gotuj z małą ilością przypraw, doprawiaj według upodobań pacjenta;

Dolegliwości przy połykaniu, zapalenie jamy ustnej, zmniejszony napływ śliny – żywienie

– wybieraj posiłki zawiesiste albo w postaci puree;
– unikaj ostro doprawionych, zbyt słonych lub zbyt kwaśnych produktów spożywczych i owoców z dużą zawartością kwasów owocowych: porzeczek, grejpfrutów, soków owocowych;
– spróbuj stosować gotowych posiłków dla niemowląt ( są ubogie w sól i kwasy);
– napływ śliny można pobudzić dzięki częstemu piciu małych ilości płynów, żuciu gumy czy ssaniu bezcukrowych cukierków cytrynowych;
– unikaj posiłków zbyt zimnych lub zbyt gorących;
– pij herbatę albo niegazowaną wodę, unikaj napojów gazowanych;
– unikaj świeżego mleka, w przeciwieństwie do niego wybieraj produkty na bazie kwaśnego mleka, kefir i napoje sojowe;

Wymioty, odruch wymiotny, mdłości – dieta

– spożywaj lekkie pożywienie podzielone na wiele małych posiłków;
– jedz i pij powoli;
– unikaj potraw bardzo słodkich, tłustych, wzdymających albo mocno pachnących;
– unikaj zagęszczonych zup czy sosów;
– wybieraj chłodne, lekko przyprawione potrawy;
– suszone produkty spożywcze zawierają skrobię (krakersy, suchary, tosty), która zapobiega wymiotom;
– korzystne są zimne napoje, oraz ssanie kostek lodu;

Biegunka, wzdęcie, uczucie pełności

– przy silnych biegunkach należy spożywać jedzenie lekkie, nietłuste i ubogie w substancje balastowe (unikaj błonnika);
– wybieraj herbatę z kopru włoskiego, czarną lub zieloną, kleik owsiany, zupę na bazie kleiku ryżowego, produkty z białej mąki, tarte jabłka (bez skórki), banany;
– przy nietolerancji laktozy, która często towarzyszy terapii unikaj wszystkich potraw, które ją zawierają;
– zrezygnuj z soków, kawy, napojów gazowanych, surówek, świeżych owoców, produktów pełnoziarnistych, orzechów, mleka, tłustych i smażonych potraw.

zobacz: SKUTKI UBOCZNE LECZENIA: POSTĘPOWANIE

 

KONCENTRATY ODŻYWCZE – DIETA W CHOROBIE NOWOTWOROWEJ

Nowoczesne koncentraty odżywcze  to wysokowartościowe produkty, które rzeczywiście zasługują na swoją nazwę. Zawierają one w dużym stężeniu wszystkie potrzebne makrosubstancje odżywcze (węglowodany, białko, tłuszcz) oraz cenne mikrosubstancje (witaminy, pierwiastki śladowe i substancje mineralne). Z tego względu koncentraty odżywcze stanowią dobrą alternatywę i istotne wsparcie w żywieniu pacjentów onkologicznych. Są szczególnie przydatne w okresach utraty apetytu, trudności w jedzeniu, podczas leczenia (zabiegów) czy w przypadku wyniszczenia pacjenta. Koncentraty mają różny skład, który uwzględnia indywidualne potrzeby danego chorego (np. zwiększone zapotrzebowanie na białko czy energię) oraz różne smaki.

Dieta w chorobie nowotworowej, bibliografia
H. Ciborowska, A. Rudnicka, Dietetyka, żywienie zdrowego i chorego człowieka, Warszawa 2010
I. Sajór, Dieta wspomagająca leczenie onkologiczne (żywienie w trakcie chemioterapii, radioterapii, hormonoterapii), materiały konferencyjne: „Żywność, żywienie a nowotwory”, Instytut Żywności i Żywienia, Warszawa 2013
Pod. red. M. Ussowicza, Rak, układ odpornościowy a odżywianie, poradnik dla pacjentów, Wrocław 2009

 

ZOBACZ INNE ARTYKUŁY DOTYCZĄCE  WSPARCIA ŻYWIENIOWEGO  I DIETA W CHOROBIE NOWOTWOROWEJ

 

Dieta w chorobie nowotworowej. Żywienie podczas chemioterapii i radioterapii
3.25 (65.1%) 51 votes
About the Author
 

Powiązane artykuły


Konferencja FALENTY 2017 – Diagnostyka i Leczenie Raka Piersi

Polskie Towarzystwo do Badań nad Rakiem Piersi zaprasza do udziału w XI Międzynarodowej Konferencji Diagnostyka i Leczenie Raka Piersi FALENTY 2017, która odbędzie się w dniach 20-22 kwietnia 2017 w...
Opublikowane 25 Mar 2017

“Historie Pacjentów” – czekamy na Wasze wiadomości

Drodzy Czytelnicy! Choroba onkologiczna to nie tylko przypadek medyczny i schemat leczenia zbuntowanych komórek nowotworowych, ale przede wszystkim konkretny człowiek oraz jego indywidualna historia. Na...
Opublikowane 24 Mar 2017

Radomskie Centrum Onkologii zaprasza na Akademię Onkologiczną

Wykrywanie i leczenie nowotworów piersi to temat kolejnej edycji Akademii Onkologicznej dla Pacjentów, która odbędzie się 24 marca 2017 o godz. 16:00. Radomskie Centrum Onkologii na Wacynie już po raz...
Opublikowane 21 Mar 2017

Akademia Dziennikarzy Medycznych ‘2017: Wszystko o raku piersi

23 marca 2017 roku w warszawskim Hotelu Belweder odbędzie się Akademia Dziennikarzy Medycznych ‘2017: Wszystko o raku piersi. Spotkanie ma charakter interaktywny z udziałem wszystkich prelegentów...
Opublikowane 20 Mar 2017

Chirurgia onkoplastyczna i rekonstrukcyjna u kobiet z rakiem piersi – konferencja

W dniach 26-28 kwietnia 2017 roku w Krakowie odbędzie się II edycja konferencji naukowej połączonej z warsztatami praktycznymi Chirurgia onkoplastyczna i rekonstrukcyjna u kobiet z rakiem piersi....
Opublikowane 15 Mar 2017
Więcej w dieta przeciwnowotworowa, dieta w chorobie nowotworowej, dietetyk Iwona Sajór, wsparcie żywieniowe
źródło: flickr.com, licencja CC
Owoce cytrusowe w profilaktyce chorób nowotworowych

Owoce cytrusowe (pomarańcza, cytryna, mandarynka, grejpfrut) kojarzą się większości konsumentów z naturalnym i zdrowym źródłem witaminy C. Świeży...

Zamknij