Ministerstwo Zdrowia zapowiedziało refundację profilaktycznej mastektomii. Jest szansa, że jeszcze w tym roku prewencyjne usunięcie piersi u kobiet obciążonych mutacją BRCA1 będzie finansowane z budżetu Państwa. NFZ będzie prawdopodobnie refundował zarówno amputację piersi, jak i jej odtworzenie. Środowisko onkologów i genetyków przyjęło zapowiedź z zadowoleniem. Zdaniem wielu ekspertów – profilaktyczna mastektomia powinna być finansowana już od dawna. O operacjach usunięcia piersi u kobiet obciążonych genem BRCA1 zrobiło się głośno w 2013 roku za sprawą aktorki Angeliny Jones.

PROFILAKTYCZNA MASTEKTOMIA – PREWENCYJNE USUNIĘCIE PIERSI

Związek przyczynowy pomiędzy zwiększonym ryzykiem zachorowania na raka piersi, a obecnością mutacji w genie BRCA1 jest znany od blisko dwudziestu lat. Szacuje się, że w Polsce jest około 100 000 nosicielek mutacji genu BRCA1 i BRCA2. Obecność mutacji BRCA1 znacząco zwiększa prawdopodobieństwo zachorowania na raka piersi (zwłaszcza raka rdzeniastego) oraz na raka jajnika. Ryzyko wystąpienia raka piersi u nosicielek nieprawidłowej kopii genu sięga 50-80%, a w przypadku raka jajnika – około 40%.

W przypadku stwierdzenia mutacji genetycznych nie ma leczenia stwierdzonych uszkodzeń genu. Jedynym zaleceniem są częstsze kontrole i wykonywanie określonych badań, aby wykryć chorobę jak najwcześniej. U części pacjentek rozważa się wykonanie profilaktycznej mastektomii, która polega na pozostawieniu brodawki i skóry oraz usunięciu gruczołu piersiowego. W jego miejsce lekarze wstawiają implant. Nie ma  bezwzględnych wskazań do profilaktycznej amputacji piersi. Względne wskazania obejmują przede wszystkim wykrycie mutacji BRCA1 i/lub BRCA2 i obciążenia rodzinne oraz podejrzane zmiany morfologiczne w piersi.

Do poradni genetycznej w celu konsultacji związanej z profilaktyczną mastektomią powinny zgłosić się przede wszystkim te osoby, u których w rodzinie wystąpiły:

  • 3 przypadki raka piersi i / lub jajnika niezależnie od wieku
  • 2 przypadki raka piersi i / lub jajnika (z tego 1 rak przed 50 rokiem życia)
  • 1 przypadek raka piersi / jajnika w rodzinie, jeśli:
  • rak piersi wystąpił poniżej 40 roku życia
  • był to rak rdzeniasty lub atypowy rdzeniasty
  • rak piersi pojawił się u mężczyzny
  • rak piersi i jajnika wystąpił u tej samej osoby
  • pojawił się obustronny rak piersi

Są to tzw. kryteria rodowodowo-kliniczne dziedzicznego raka piersi i / lub jajnika. Należy podkreślić, że w rodzinach wielu nosicielek zmienionego genu nie obserwuje się wcześniej przypadków żadnego z wymienionych nowotworów.

ZABIEG PROFILAKTYCZNEJ MASTEKTOMII U KOBIET Z OBCIĄŻENIEM GENETYCZNYM

Wykrycie mutacji przed wystąpieniem choroby pozwala na podjęcie pewnych działań diagnostyczno-terapeutycznych. Należy do nich program badań profilaktycznych, poszerzony między innymi o regularne wykonywanie rezonansu magnetycznego piersi oraz ewentualne usunięcie gruczołów piersiowych i jajników.

Profilaktyczna mastektomia (amputacja piersi) nie daje całkowitej ochrony przed zachorowaniem, ale pozwala zmniejszyć ryzyko raka piersi o około 90%. Natomiast zastąpienie jej wykonaniem profilaktycznej adneksektomii (operacyjne usunięcie jajników), obniża to ryzyko o ponad 60%, zapobiegając równocześnie zachorowaniu na nowotwór jajnika. Niestety, ryzyko zachorowania nie maleje po usunięciu jajników do zera procent, jako że rak jajnika może rozwinąć się – jako guz pierwotny – także poza jajnikiem.

Należy wspomnieć o aspekcie psychicznym u nosicielek mutacji genu BRCA1. Z obserwacji psychologów wynika jednak, że kobiety, które poddały się profilaktycznej mastektomii czują dużą ulgę. Z drugiej strony, każdy zabieg operacyjny wiąże się z pewnym ryzykiem oraz niesie poważne skutki uboczne.

Decyzja o profilaktycznej mastektomii musi być podjęta indywidualnie przez każdą kobietę, po dyskusji ze specjalistą i rozważeniu zalet oraz wad tego rozwiązania. Wymaga ona świadomej zgody kobiety i obejmuje wieloetapową, rozłożoną w czasie informację (często z udziałem rodziny), udostępnienie odpowiednio przygotowanych materiałów edukacyjnych i podpisanie formularza zgody.

Kobiety rozważające zabieg profilaktycznej mastektomii boją się przede wszystkim poczucia upokorzenia związanego z usunięciem piersi, spadku poczucia kobiecości, utraty atrakcyjności, a także porzucenia przez partnera czy męża. Inne lęki dotyczą także samej ingerencji w kobiece ciało i poczucia, że implant to „coś obcego i sztucznego” w ich ciele. Wiele kobiet nie może poradzić sobie samodzielnie z podjęciem takiego kroku. Pacjentki skarżą się na zła komunikacje z lekarzem. Niewielu specjalistów podejmuje temat pożądania seksualnego po zabiegu – również niezwykle istotny dla kobiet z grupy podwyższonego ryzyka zachorowania na raka piersi. Z obserwacji wynika, że kobiety boją się tego, że będą czuły się gorsze i niekompletne.

Podczas profilaktycznej amputacji należy dążyć do maksymalnie doszczętnego usunięcia gruczołu z zachowaniem szczególnej staranności przy jego preparowaniu w obrębie ogona Spence’a. Warto dodać, że zabieg profilaktycznej mastektomii może być współcześnie przeprowadzany z równoczesną rekonstrukcją piersi, co daje dobry efekt kosmetyczny.

Profilaktyczna mastektomia u nosicielek wadliwych mutacji jest uznawana za standard w wielu państwach, natomiast w Polsce zabieg profilaktycznej mastektomii nie jest sugerowany i tym samym nie został ujęty w katalogach refundacyjnych NFZ. Koszt prywatnego zabiegu profilaktycznej mastektomii z jednoczesną rekonstrukcją to około 15 tysięcy złotych.

Ministerstwo Zdrowia zaleca kobietom posiadającym mutację BRCA1 lub BRCA2:

  • od 18 r.ż. – samodzielne badanie piersi,
  • od 25 r.ż. – badanie lekarskie piersi co 6-12 miesięcy oraz rezonans magnetyczny raz do roku,
  • od 30 r.ż. – badanie lekarskie piersi co 6-12 miesięcy oraz rezonans magnetyczny i mammografię raz do roku,
  • od 35 r.ż. – badanie ginekologiczne połączone z USG oraz oznaczaniem białka antygenowego Ca-125 co 6 miesięcy, sugerowana jest także terapia lekami tamoksifen i raloksyfen oraz adneksektomia

 

Profilaktyczna mastektomia. Czy warto się jej poddać?

„Odpowiedź na postawione pytanie, w pierwszym odruchu wywołało we mnie zaniepokojenie i nasunęło szereg wątpliwości. Rozstrzygnięcie tego problemu nie jest bowiem łatwe, ani jednoznaczne. Jednak głos w dyskusji na ten temat powinien pochodzić także z ośrodka, w którym leczy się wiele osób chorych na nowotwory złośliwe gruczołu piersiowego. Nie muszę podejmować osobiście tej bardzo trudnej decyzji i mam świadomość, że moja opinia może nie mieć dużej siły przekonywania. Mając jednak prawie całkowitą możliwość uniknięcia prawdopodobnej katastrofy, nie zawahałbym się, aby skorzystać z tej szansy. Tak samo, gdy słysząc w radio prognozę pogody, zapowiadającą ulewne opady, które z prawdopodobieństwem 50-80% spowodują zalanie garaży w mojej dzielnicy, przestawiłbym swoje auto w inne, bezpieczniejsze miejsce. Mimo, że to przecież tylko samochód.”

Komentarz doktora n. med. Tomasza Nowikiewicza z Oddziału Klinicznego Nowotworów Piersi i Chirurgii Rekonstrukcyjnej, Centrum Onkologii w Bydgoszczy (źródło: FOCUS CO, Magazyn Pacjentów Onkologicznych 09.2013r.)


 

zobacz:  RAK PIERSI – BAZA WIEDZY

Profilaktyczna mastektomia – prewencyjne usunięcie piersi
4.7 (93.85%) 26 votes