"WIEDZIEĆ WIĘCEJ, TO BAĆ SIĘ MNIEJ!"

Antyoksydanty – przeciwutleniacze w profilaktyce choroby nowotworowej

Naukowcy z całego świata nie pozostawiają wątpliwości – fundamentem profilaktyki antyrakowej oraz skutecznego przeciwdziałania nowotworom jest zbilansowana dieta, zawierająca wszystkie niezbędne składniki odżywcze w odpowiednich proporcjach. W świetle dotychczasowej wiedzy ryzyko wystąpienia raka zmniejsza dieta bogata w warzywa i owoce oraz błonnik pokarmowy. Dzieje się tak, ponieważ warzywa i owoce zawierają w sobie znaczne ilości witamin A, C, E, karotenoidów, flawonoidów, polifenoli oraz innych substancji będących antyoksydantami czyli przeciwutleniaczami. Antyoksydanty skutecznie neutralizują powstawanie wolnych rodników, uszkadzających nasz materiał genetyczny. Antyoksydanty to substancje, które mają właściwości przeciwutleniające i posiadają zdolność usuwania wolnych rodników tlenowych.

 

W dużym uproszczeniu można przyjąć, że antyoksydanty naprawiają w ludzkim organizmie szkody spowodowane przez wolne rodniki. Reaktywne i toksyczne wolne rodniki są produktem ubocznym procesów biochemicznych związanych z oddychaniem zachodzących w milionie miliardów naszych komórek. Oddziaływanie tlenu i promieniowania słonecznego, skądinąd niezbędnych do życia, prowadzi do powstawania wolnych rodników. Ich łupem padają składowe komórek, w tym nici DNA i zapisane w nich geny. Agresywne wolne rodniki, zdolne w ułamku sekundy uszkodzić białka i DNA w komórkach są w znacznej mierze odpowiedzialne za starzenie się i degenerację komórek.

Na szczęście ludzki organizm jest genialną biologiczną maszynerią i posiada strategię ochrony przed wolnymi rodnikami powstającymi w procesie metabolizmu komórkowego. Czujny system nadzoru antyrodnikowego tropi uszkodzenia spowodowane przez wolne rodniki i stres oksydacyjny. Antyoksydanty występują w płynach ustrojowych i w różnych przedziałach komórek, włączając w to błony komórkowe. W osoczu znajduje się wiele cząsteczek antyoksydantów pochodzących bezpośrednio z diety, takich jak tokoferole (witamina E), kwas askorbinowy (witamina C), karotenoidy – betakaroten oraz likopen i katechiny. Te czynniki odżywcze mogą istotnie ograniczyć aspekty patologiczne odpowiedzi, zależnej od cytokin, na zakażenie czy uszkodzenie. Wiele antyoksydantów działa w sposób komplementarny w procesach oksydacji i redukcji. Mikroskładniki odżywcze również wpływają na obronę antyoksydacyjną, ponieważ niektóre z tych pierwiastków śladowych znajdują się w enzymach antyoksydacyjnych: ceruloplazminie (miedź), dysmutazie nadtlenkowej (miedź, cynk, mangan) i peroksydazie glutationu (selen). Antyoksydanty takie jak np. likopen, witamina C czy witamina A skutecznie neutralizują wolne rodniki. Ich działanie dopełniają enzymy, które naprawiają uszkodzenia komórek i zapobiegają transformacji nowotworowej.

antyoksydanty w profilaktyce raka, Let Ideas Competem, CC licence, flickr.com

antyoksydanty w profilaktyce raka, Let Ideas Competem, CC licence, flickr.com


 

ANTYOKSYDANTY I PRZECIWUTLENIACZE W PROFILAKTYCE RAKA

Większość z czynników reakcji zapalnej wytwarza wolne rodniki tlenowe – cząsteczki mające bardzo wysoką reaktywność, które uszkadzają komórki serca oraz ściany naczyń krwionośnych, a także inicjują szereg reakcji chemicznych przyczyniających się do dysfunkcji komórek i nieodwracalnego uszkodzenia tkanek. Z uwagi na toczący się proces zapalny związany z obecnością nowotworu w organizmie oraz stres towarzyszący chorobie onkologicznej zwiększeniu ulega zapotrzebowanie na antyoksydanty (przeciwutleniacze), a szczególnie na witaminę C, E, beta-karoten, cynk, selen, miedź, magnez, mangan oraz inne substancje bioaktywne – koenzym Q10, polifenole (flawonoidy, izoflawony, fitoestrogeny, katechiny, stilbeny i ligniny), a także fitosterole. W konsekwencji przewlekłego procesu zapalnego w organizmie pacjenta onkologicznego gwałtownie rośnie liczba wolnych rodników, które mają zdolność uszkadzania błon komórkowych, DNA i białek wchodzących w skład enzymów. Badania naukowe dowiodły, że regularne dostarczanie wraz z pożywieniem antyoksydantów wypływa na możliwość blokowania wolnych rodników i neutralizuje ich szkodliwe działanie. Największa ilość antyoksydantów znajduje się w świeżych owocach i warzywach, zwłaszcza pomarańczowych, ciemnozielonych i ciemnoczerwonych. Osoby chore na nowotwór powinny każdego dnia spożywać przynajmniej 400 g różnych warzyw i owoców.

Antyoksydanty, które odgrywają ważną rolę we wspomaganiu leczenia raka, powinny być dostarczane do organizmu w naturalnej postaci z dietą. W przypadku osób chorych na raka nie jest wskazane zażywanie antyoksydantów (przeciwutleniaczy) w formie suplementów diety. W przeprowadzonych badaniach nie wykazano korzystnego wpływu suplementowanych antyoksydantów, a w niektórych przypadkach obserwowano nawet szkodliwe działanie związane z nadmiarem przeciwutleniaczy w organizmie. Antyoksydanty mają istotne znaczenie dla ochrony tkanek i komórek przed stresem oksydacyjnym i nitrozowym. Główne antyoksydanty mogą działać synergistycznie lub komplementarnie – zwiększając wzajemnie swoje oddziaływanie. W tym kontekście warto przyjmować „koktajl antyoksydacyjny” – spożywać wiele różnych warzyw i owoców. Obecny stan wiedzy o przeciwutleniaczach wciąż stanowi dla badaczy i lekarzy duże wyzwanie. W dużej mierze oparty jest częściej na opiniach ekspertów, ale nie wynikach badań klinicznych. Miejmy nadzieję, że w przyszłości skuteczne zastosowanie praktycznie zdobytej wiedzy zaowocuje np. poprawą przeżywalności chorych.

 

NAJSILNIEJSZE ANTYOKSYDANTY – DZIAŁANIE I ROLA

Substancje przeciwutleniające (antyoksydanty) można znaleźć wśród składników pokarmowych jako witaminy A, E, C, substancje mineralne, pierwiastki śladowe i fitochemikalia (substancje chemiczne składowe roślin, które nadają im kolor, zapach i chronią przed chorobami roślinnymi). Obecnie znanych jest ponad tysiąc fitochemikaliów, a do najbardziej uznanych w kontekście właściwości antyoksydacyjnych należą likopeny pomidorów, siarczki allilucebuli, porów i czosnku, izoflawonoidy soi, flawonoidy owoców i warzyw oraz polifenole herbaty i winogron.

Witamina C – nazywana także kwasem askorbinowym jest rozpuszczalna w wodzie pochodną glukozy i pełni wiele rozmaitych funkcji. Witamina C jest dobrze znana jako przeciwutleniacz odpowiedzialny za usuwanie wolnych rodników (reaktywnych form tlenu odpowiedzialnych za uszkadzanie komórek i związanych z wieloma chorobami). Spożywanie produktów bogatych w witaminę C jest związane ze zmniejszeniem ryzyka m.in. chorób nowotworowych. Wyższe spożycie witaminy C może być potrzebne w warunkach stresu, przy stosowaniu niektórych leków lub u palaczy. Zwiększone potrzeby mogą być jednak łatwo zaspokojone przez spożycie dodatkowej żywności bogatej w witaminę C. Ten cenny antyoksydant występuje m.in. w owocach cytrusowych, melonach , zielonych warzywach liściastych, ziemniakach czy w zielonej papryce.

Witamina E – nazywana jest tokoferolem i działa jako niespecyficzny przeciwutleniacz, chroniący przed uszkodzeniem komórek przez utlenianie. Zapobiega tworzeniu wolnych rodników, szczególnie w wielonienasyconych kwasach tłuszczowych błon komórkowych i lipoproteinach osocza. Szczególnie bogate w witaminę E są oleje roślinne i orzechy. ¼ szklanki migdałów dostarcza 100% zapotrzebowania organizmu na witaminę E.

Likopen – to jeden z najsilniejszych przeciwutleniaczy pochodzenia roślinnego, który uważany jest za najlepszy składnik diety funkcjonalnej, ograniczającej rozwój komórek nowotworowych. W znaczący sposób chroni organizm przed nowotworami płuc, wątroby, rakiem żołądka, prostaty, rakiem piersi, rakiem szyjki macicy, rakiem trzustki oraz jelita. Likopen występuję w dużych ilościach w owocach pomidora oraz produktach och przetwarzania (soki, przeciery, sosy). Likopen jest zaangażowany w regulację cyklu komórkowego oraz indukcję programowanej śmierci komórki (apoptozę). Jest traktowany nie tylko jako ważny suplement diety, ale również potencjalny lek. Dieta bogata w likopen wpływa korzystnie na zdrowie oraz zapobiega rozwojowi szeregu chorób, w tym nowotworów.

Selen – jest silnym przeciwutleniaczem i ma ścisłe metaboliczne powiązanie z przeciwutleniającą witaminę E. Selen wykazuje różnorodne działania. Działa jako substancja wyłapująca wolne rodniki i wspomaga enzymatyczne systemy chroniące przed wolnymi rodnikami. Jest niezbędny do ochrony przed uszkodzeniami wywołanymi przez ekspozycję słoneczną. Selen zmniejsza szkodliwe skutki starzenia. Wydaje się, że dzięki niemu zmniejszone zostają skutki uboczne terapii onkologicznych i poprawia się ich tolerancja. Selen wpływa pozytywnie na syndrom zmęczenia w chorobach nowotworowych. Źródłem cennego selenu są drożdże oraz orzechy brazylijskie. W większości badań dotyczących zapobiegania rakowi wymagana dawka selenu to 200 mikrogram dziennie.

Cynk – odgrywa ważną rolę przeciwutleniającą i jest niezbędnym elementem śladowym. Wchodzi w skład 50 enzymów, a pomaga aktywować 300. Cynk w dużych ilościach części występuje w zarodkowej części ziaren i w orzechach oraz ostrygach i mięsie krabów. Cynk jest niezbędny do funkcjonowania układu odpornościowego. Cynk poprawia reakcje odpornościowe organizmu podczas infekcji. W warunkach stresu oksydacyjnego pobieranie cynku wydaje się hamowane, zwłaszcza przez kwas foliowy. W takiej sytuacji pobieranie cynku wspomaga witamina C.

Antyoksydanty – przeciwutleniacze w profilaktyce raka, redaktor Jarosław Gośliński, www.zwrotnikraka.pl, bibliografia: M. Jarosz, I. Sajór, Żywienie chorych z nowotworami, Warszawa 2012.; M. Jarosz, Suplementy diety a zdrowie, Warszawa 2008,; Red. Nacz. L. Sobotka, Podstawy żywienia klinicznego IV, Kraków 2013.; Prof. D. Khayat, Prawdziwa dieta antyrakowa, Kraków 2012.

 

ZOBACZ:  DIETA ANTYRAKOWA -PORADNIK

WSPARCIE ŻYWIENIOWE W CHOROBIE NOWOTWOROWEJ

PIERWSZE OBJAWY RAKA – SYMPTOMY CHOROBY

Antyoksydanty – przeciwutleniacze w profilaktyce choroby nowotworowej
5 (100%) 2 votes
About the Author
 

Powiązane artykuły


Kampania Piękna bo Zdrowa 2017 – „Wpadnij na przegląd do ginekologa”

21 stycznia 2017 roku, po raz ósmy, wystartuje Ogólnopolska Kampania Społeczna Piękna bo Zdrowa, zainicjowana przez Ogólnopolską Organizację Kwiat Kobiecości. Tegoroczna edycja akcji odbywa się pod hasłem...
Opublikowane 17 Sty 2017

Europejski Tydzień Profilaktyki Raka Szyjki Macicy. Pink Lips Project 2017

Zbliża się Europejski Tydzień Profilaktyki Raka Szyjki Macicy (European Cervical Cancer Prevention Week), którego tegoroczna edycja przypada na 22-28 stycznia 2017 roku. W ramach wydarzenia odbywają się...
Opublikowane 16 Sty 2017

Bezpłatna diagnostyka zmian piersi w warszawskiej Klinice WILMED

Centrum medyczne WILMED prowadzi nabór pacjentek do programu uzupełniającej diagnostyki zmian piersi nowoczesnym urządzeniem BRASTER.   Do rozwoju komórek nowotworowych przyczyniają się dwa procesy:...
Opublikowane 15 Sty 2017

Inauguracja Forum Raka Płuca

Rak płuca jest najczęściej diagnozowanym nowotworem złośliwym w Polsce – co piąty pacjent i co dziesiąta pacjentka onkologiczna choruje na raka płuca. Na leczenie tej grupy chorych Ministerstwo Zdrowia...
Opublikowane 12 Sty 2017

Dwanaście ciekawych konferencji onkologicznych dla specjalistów w 2017 roku

Rok 2017 prezentuje się bardzo atrakcyjnie, jeśli chodzi o warsztaty i konferencje onkologiczne. Publikujemy zestawienie najciekawiej zapowiadających się wydarzeń edukacyjnych dla specjalistów z branży...
Opublikowane 10 Sty 2017
Więcej w antyoksydanty, dieta antyrakowa, przeciwutleniacze
Suplementy na raka. Witaminy i składniki mineralne w onkologii. Fakty i mity.

Szacuje się, że blisko połowa pacjentów onkologicznych stosuje różnego rodzaju suplementy diety bez informowania o tym lekarzy. Blisko...

Zamknij