Polskie społeczeństwo starzeje się w szybkim tempie. Według danych Głównego Urzędu Statystycznego do 2050 roku osoby w wieku 60 lat i więcej będą stanowiły blisko 40% społeczeństwa. Jednocześnie około 67% z nich wskazuje na długotrwałe problemy zdrowotne lub choroby przewlekłe. Taki stan może wiązać się z koniecznością objęcia ich pielęgniarską opieką długoterminową w domu.

Na czym polega opieka długoterminowa nad chorym lub osobą starszą? Jaki pacjent może zostać do niej zakwalifikowany? Jakie korzyści przynosi pielęgniarska opieka długoterminowa?

Pielęgniarska opieka długoterminowa

Opieka długoterminowa – zgodnie z definicją Ministerstwa Zdrowia –  to długookresowa, profesjonalna pielęgnacja i rehabilitacja oraz kontynuacja leczenia farmakologicznego i postępowania dietetycznego w warunkach domowych.

Pielęgniarska opieka długoterminowa realizowana jest w domu chorego. Jeśli jednak pacjent wymaga całodobowej opieki, a jego stan jest na tyle poważny, że nie może już przebywać  w domu, wówczas powinien trafić do stacjonarnego ośrodka opieki długoterminowej. Rodzaje wsparcia, jak również czas objęcia opieką długoterminową – stacjonarną bądź domową jest określana indywidualnie i zależy od potrzeb chorego.

– Ustalenie, jakiego konkretnie wsparcia wymaga pacjent jest możliwe po pierwszej wizycie pielęgniarki długoterminowej. Gdy przychodzimy do domu chorego, dowiadujemy się, jakie są dokładnie jego potrzeby, czy może liczyć na opiekę osoby bliskiej, z którą mieszka, czy jest osobą samotną. Dużo zależy też od choroby pacjenta oraz jego wieku i stopnia sprawności – wyjaśnia pielęgniarka długoterminowa Kalina Kowalik.

ZOBACZ: OPIEKA PALIATYWNA

Opieka długoterminowa na NFZ

Warunkiem objęcia pacjenta pielęgniarską opieką długoterminową jest ważne skierowanie wystawione przez lekarza podstawowej opieki zdrowotnej, lekarza specjalistę bądź innego lekarza posiadającego umowę z Narodowym Funduszem Zdrowia.

Skorzystanie z opieki długoterminowej finansowanej przez NFZ, czyli takiej, za którą sam chory lub jego bliscy nie muszą płacić, jest możliwe po spełnieniu kilku warunków formalnych.

Pierwszym z nich jest pozyskanie skierowania od: lekarza POZ lub lekarza prowadzącego lub lekarza specjalisty mającego umowę z NFZ. Ten typ opieki dotyczy pacjentów przewlekle chorych, wymagających systematycznej opieki pielęgnacyjnej w domu. Po stronie pacjenta i jego rodziny pozostaje kwestia zakupu leków oraz środków opatrunkowych – część z nich jest finansowana przez NFZ i  dostępna na podstawie recept refundowanych wydanych przez lekarzy prowadzących leczenie chorego.

Aby zakwalifikować pacjenta do pielęgniarskiej opieki długoterminowej, wykonywana jest ocena jego stanu zdrowia, która polega m.in. na wypełnieniu „Karty oceny świadczeniobiorcy kierowanego do objęcia pielęgniarską opieką długoterminową domową”. Pod dokumentem podpisuje się pielęgniarka oraz lekarz posiadający umowę z NFZ, który potwierdza konieczność objęcia chorego opieką długoterminową.

Do oceny stanu chorego, a tak naprawdę jego samodzielności, używa się skali Barthel. Punkty od 0 do 10 przyznaje się oceniając, czy pacjent wymaga pomocy przy danej czynności, czy może ją wykonywać sam (przy założeniu, że 10 oznacza pełną samodzielność, a 0 – całkowite zdanie się na pomoc opiekuna). Po zsumowaniu punktów, o ile nie przekraczają one liczby 40, pacjent zostaje zakwalifikowany do opieki długoterminowej. Ostatnim niezbędnym dokumentem jest zgoda chorego na objęcie go tym świadczeniem medycznym.

W przypadku potrzeby skorzystania przez pacjenta z doraźnej opieki pielęgniarki w domu, np. w czasie rekonwalescencji po przebytej operacji chirurgicznej, nie jest wymagane żadne skierowanie, a pomocy udzielają pielęgniarki podstawowej opieki zdrowotnej, nazywane kiedyś środowiskowymi. Pracują one na takich samych zasadach jak lekarze podstawowej opieki zdrowotnej i u swoich podopiecznych (pacjentów, którzy złożyli deklaracje wyboru pielęgniarki POZ tak samo jak lekarza POZ) i w uzasadnionych medycznie przypadkach, mogą dojechać do pacjenta do domu.

ZOBACZ: CO PRZYSŁUGUJE CHORYM NA RAKA Z ZUS – ŚWIADCZENIA

opieka długoterminowa pielęgniarki

Pielęgniarka opieki długoterminowej

Opiekę długoterminową nad pacjentami przewlekle chorymi sprawują pielęgniarki o specjalizacji z opieki długoterminowej.

Aby zajmować się pacjentami w warunkach domowych, pielęgniarki muszą ukończyć specjalizację uprawniającą do realizacji tego typu świadczeń. Jedną z najczęściej wybieranych przez pielęgniarki specjalizacji i kursów kwalifikacyjnych w 2017 roku było pielęgniarstwo opieki długoterminowej. Praca w różnych, czasem trudnych do przewidzenia warunkach, wymaga dużej samodzielności i decyzyjności.

Jak wynika z ankiety przeprowadzonej wśród uczestników Akademii Opieki Długoterminowej, średnio miesięcznie, pod opieką jednej pielęgniarki realizującej opiekę długoterminową w domu przebywa ok. 28 pacjentów. U każdego pacjenta objętego taką opieką pielęgniarka długoterminowa realizuje minimum 4 wizyty tygodniowo.

Pielęgniarka POZ dojeżdża do pacjenta na wizytę domową interwencyjnie, kiedy nie jest on w stanie samodzielnie dotrzeć do gabinetu zabiegowego. W obu sytuacjach chorzy i ich opiekunowie mogą liczyć na pomoc z zakresu pielęgnacji oraz zapewnienia ciągłości świadczeń profilaktycznych, pielęgnacyjnych i leczniczych.

Problem niedożywienia pacjentów

Niedożywienie jest częstym problemem pacjentów zakwalifikowanych do opieki długoterminowej.

Jak wynika z ankiety przeprowadzonej w ramach Akademii Opieki Długoterminowej, aż 68% pielęgniarek POZ i opieki długoterminowej ma wśród swoich pacjentów osoby niedożywione. Prawie połowa ankietowanych pielęgniarek (41%) nigdy nie zdecydowała się na podjęcie jakiejkolwiek interwencji żywieniowej u swoich podopiecznych.

Rodzaj możliwej interwencji żywieniowej świadczonej przez pielęgniarki w ramach opieki długoterminowej zależy od ich specjalizacji. W ramach wykonywania świadczeń w domu pacjenta zarówno pielęgniarki POZ, jak i opieki długoterminowej mają możliwość udzielania porad na temat właściwej diety i żywienia medycznego.

To właśnie pielęgniarki odwiedzające swoich pacjentów w domach, mające z nimi częsty kontakt mają możliwość obserwacji stanu pacjenta i zdiagnozowania pierwszych objawów mogących świadczyć o problemach z odżywianiem.

Opieka długoterminowa nad chorym i osobą starszą – edukacja

Opieka długoterminowa to także edukacja samego chorego oraz osób z jego otoczenia.

Rolą pielęgniarki długoterminowej, poza świadczeniami pielęgnacyjnymi, jest również edukacja pacjenta oraz jego rodziny i bliskich. Odnalezienie się w nowej sytuacji, nauczenie się nowych umiejętności związanych z opieką i pielęgnacją chorego to kluczowe kwestie, które wpływają na jakość życia zarówno pacjenta jak i jego opiekunów.

W ankiecie przeprowadzonej w ramach Akademii Opieki Długoterminowej, aż 76% pielęgniarek wśród najważniejszych potrzeb pacjentów wskazało edukację rodziny i przygotowanie jej do opieki nad pacjentem. Oznacza to, że podnoszenie kwalifikacji personelu pielęgniarskiego przekłada się bezpośrednio na najbliższe otoczenie pacjenta – podnosi jakość życia chorego i jego rodziny.

– Zdarza mi się mówić, że pielęgniarka musi umieć rozmawiać z drugim człowiekiem niczym psycholog. Sytuacje, z którymi spotykamy się na co dzień. potrafią zaskoczyć. Bardzo często opiekunowie nie radzą sobie nie tylko z pewnymi czynnościami nad chorym, takimi jak zmiana pieluchomajtek, opatrunków czy pielęgnacja dostępu do żywienia dojelitowego, ale również z emocjami, które im towarzyszą. Czasem wystarczy dobre słowo, uśmiech obecność, a czasem dłuższa rozmowa. Pielęgniarki długoterminowe muszą umieć wychodzić poza schematy – komentuje pielęgniarka długoterminowa Kalina Kowalik

źródło: materiały prasowe

ZOBACZ: WSPARCIE W CHOROBIE